{"id":{"repo_id":"u-iceland","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/2442"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/u-iceland/oai:skemman.is:1946/2442","repository":{"repo_id":"u-iceland","name":"University of Iceland","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Um 1. mgr. 76. gr. Stjórnarskrár Íslands","abstract":"Allt frá því að ákvæði um efnahagsleg og félagsleg réttindi kom fyrst inn í Stjórnarskrá Íslands árið 1874 og þar til mannréttindakafla stjórnarskrárinnar var breytt með stjskl. nr. 97/1995 reyndi aldrei á ákvæðið fyrir dómstólum. Menn voru á einu máli um það að ákvæði um efnhagsleg og félagsleg réttindi væru eingöngu pólitískar stefnuyfirlýsingar en ekki einstaklingsbundin réttindi sem hægt væri að byggt rétt sinn á fyrir dómstólum. Framsetning réttindanna gaf til kynna að ákvæðið kvæði eingöngu á um skyldu löggjafans til að setja lög um réttindin og það væri þannig í verkahring löggjafans að ákvarða nánar inntak réttindanna. Eftir stjórnarskrárbreytinguna breyttist afstaða dómstóla til stjórnmálalegs mats löggjafans og dómstólar teygja sig nú lengra inn á það svið sem áður var talið löggjafans. Dómstólar hafa byggt dóma á löggjöf og stjórnarskrárákvæði 1. mgr. 76. gr. sem áður var talin leiðbeinandi fyrir löggjafann. Staðan á alþjóðavettvangi var hin sama þrátt fyrir að viðurkennd afstaða alþjóðsamfélagsins sé að virða beri mannréttindi, með sama hætti alls staðar í heiminum, á sanngjarnan og jafnan máta, með sömu áherslum og á sama grundvelli. Erfitt hefur reynst að koma á virkri vernd með samningum um efnahagsleg og félagsleg réttindi með virkum úrræðum til að framfylgja þeim. Einstaklingar sem sætt hafa brotum af hálfu ríkisvaldsins á réttindum sem samningarnir tryggja, hafa ekki gátu ekki borið álitaefni undir eftirlitsstofnun. Þeirrar þróunar, að einstaklingar gátu í ákveðnum tilvikum byggt rétt sinn á ákvæðum um félagsleg réttindi fyrir tilstilli jafnræðisreglna fyrir dómstólum og stofnunum, fór að gæta á alþjóðavettvangi upp úr 1980. Álit Mannréttindanefndar SÞ um borgaraleg og stjórnmálaleg réttindi í máli Broeks gegn Hollandi var fyrsta dæmi þess. Mannréttindanefndin túlkaði jafnræðisreglu 26. gr. SBSR í því máli á þann hátt að vernd hennar nái einnig til réttinda sem aðrir samningar vernda. Mannréttindadómstóll Evrópu hefur ekki gengið jafn langt í rúmri túlkun sinni á jafnræðisreglu MSE og Mannréttindanefndin gerir. Dómstóllinn hefur þó dregið úr kröfum um tengsl milli 14. gr. og annarra ákvæða samningsins.","abstract_html":"Allt frá því að ákvæði um efnahagsleg og félagsleg réttindi kom fyrst inn í Stjórnarskrá Íslands árið 1874 og þar til mannréttindakafla stjórnarskrárinnar var breytt með stjskl. nr. 97/1995 reyndi aldrei á ákvæðið fyrir dómstólum. Menn voru á einu máli um það að ákvæði um efnhagsleg og félagsleg réttindi væru eingöngu pólitískar stefnuyfirlýsingar en ekki einstaklingsbundin réttindi sem hægt væri að byggt rétt sinn á fyrir dómstólum. Framsetning réttindanna gaf til kynna að ákvæðið kvæði eingöngu á um skyldu löggjafans til að setja lög um réttindin og það væri þannig í verkahring löggjafans að ákvarða nánar inntak réttindanna. Eftir stjórnarskrárbreytinguna breyttist afstaða dómstóla til stjórnmálalegs mats löggjafans og dómstólar teygja sig nú lengra inn á það svið sem áður var talið löggjafans. Dómstólar hafa byggt dóma á löggjöf og stjórnarskrárákvæði 1. mgr. 76. gr. sem áður var talin leiðbeinandi fyrir löggjafann. Staðan á alþjóðavettvangi var hin sama þrátt fyrir að viðurkennd afstaða alþjóðsamfélagsins sé að virða beri mannréttindi, með sama hætti alls staðar í heiminum, á sanngjarnan og jafnan máta, með sömu áherslum og á sama grundvelli. Erfitt hefur reynst að koma á virkri vernd með samningum um efnahagsleg og félagsleg réttindi með virkum úrræðum til að framfylgja þeim. Einstaklingar sem sætt hafa brotum af hálfu ríkisvaldsins á réttindum sem samningarnir tryggja, hafa ekki gátu ekki borið álitaefni undir eftirlitsstofnun. Þeirrar þróunar, að einstaklingar gátu í ákveðnum tilvikum byggt rétt sinn á ákvæðum um félagsleg réttindi fyrir tilstilli jafnræðisreglna fyrir dómstólum og stofnunum, fór að gæta á alþjóðavettvangi upp úr 1980. Álit Mannréttindanefndar SÞ um borgaraleg og stjórnmálaleg réttindi í máli Broeks gegn Hollandi var fyrsta dæmi þess. Mannréttindanefndin túlkaði jafnræðisreglu 26. gr. SBSR í því máli á þann hátt að vernd hennar nái einnig til réttinda sem aðrir samningar vernda. Mannréttindadómstóll Evrópu hefur ekki gengið jafn langt í rúmri túlkun sinni á jafnræðisreglu MSE og Mannréttindanefndin gerir. Dómstóllinn hefur þó dregið úr kröfum um tengsl milli 14. gr. og annarra ákvæða samningsins.","abstract_has_math":false,"creators":["Helga María Pálsdóttir 1982-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Háskóli Íslands"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2009,"date_issued":"2009-05-05T13:24:55Z","date_published":"2009-05-05T13:24:55Z","updated_at":"2026-07-27T21:41:20Z","subjects":["Lögfræði","Mannréttindi","Stjórnskipunarréttur","Stjórnarskrá Íslands, 76. gr.","Alþjóðasamningar"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"http://hdl.handle.net/1946/2442","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Háskóli Íslands"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Helga María Pálsdóttir 1982-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2009-05-05T13:24:55Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2009-05-05T13:24:55Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2009-05-05T13:24:55Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Lögfræði","Mannréttindi","Stjórnskipunarréttur","Stjórnarskrá Íslands, 76. gr.","Alþjóðasamningar"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["http://hdl.handle.net/1946/2442"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Allt frá því að ákvæði um efnahagsleg og félagsleg réttindi kom fyrst inn í Stjórnarskrá Íslands árið 1874 og þar til mannréttindakafla stjórnarskrárinnar var breytt með stjskl. nr. 97/1995 reyndi aldrei á ákvæðið fyrir dómstólum. Menn voru á einu máli um það að ákvæði um efnhagsleg og félagsleg réttindi væru eingöngu pólitískar stefnuyfirlýsingar en ekki einstaklingsbundin réttindi sem hægt væri að byggt rétt sinn á fyrir dómstólum. Framsetning réttindanna gaf til kynna að ákvæðið kvæði eingöngu á um skyldu löggjafans til að setja lög um réttindin og það væri þannig í verkahring löggjafans að ákvarða nánar inntak réttindanna. Eftir stjórnarskrárbreytinguna breyttist afstaða dómstóla til stjórnmálalegs mats löggjafans og dómstólar teygja sig nú lengra inn á það svið sem áður var talið löggjafans. Dómstólar hafa byggt dóma á löggjöf og stjórnarskrárákvæði 1. mgr. 76. gr. sem áður var talin leiðbeinandi fyrir löggjafann. Staðan á alþjóðavettvangi var hin sama þrátt fyrir að viðurkennd afstaða alþjóðsamfélagsins sé að virða beri mannréttindi, með sama hætti alls staðar í heiminum, á sanngjarnan og jafnan máta, með sömu áherslum og á sama grundvelli. Erfitt hefur reynst að koma á virkri vernd með samningum um efnahagsleg og félagsleg réttindi með virkum úrræðum til að framfylgja þeim. Einstaklingar sem sætt hafa brotum af hálfu ríkisvaldsins á réttindum sem samningarnir tryggja, hafa ekki gátu ekki borið álitaefni undir eftirlitsstofnun. Þeirrar þróunar, að einstaklingar gátu í ákveðnum tilvikum byggt rétt sinn á ákvæðum um félagsleg réttindi fyrir tilstilli jafnræðisreglna fyrir dómstólum og stofnunum, fór að gæta á alþjóðavettvangi upp úr 1980. Álit Mannréttindanefndar SÞ um borgaraleg og stjórnmálaleg réttindi í máli Broeks gegn Hollandi var fyrsta dæmi þess. Mannréttindanefndin túlkaði jafnræðisreglu 26. gr. SBSR í því máli á þann hátt að vernd hennar nái einnig til réttinda sem aðrir samningar vernda. Mannréttindadómstóll Evrópu hefur ekki gengið jafn langt í rúmri túlkun sinni á jafnræðisreglu MSE og Mannréttindanefndin gerir. Dómstóllinn hefur þó dregið úr kröfum um tengsl milli 14. gr. og annarra ákvæða samningsins."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Um 1. mgr. 76. gr. Stjórnarskrár Íslands"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Háskóli Íslands"],"dc:creator":["Helga María Pálsdóttir 1982-"],"dc:date.accessioned":["2009-05-05T13:24:55Z"],"dc:date.available":["2009-05-05T13:24:55Z"],"dc:date.issued":["2009-05-05T13:24:55Z"],"dc:description.abstract":["Allt frá því að ákvæði um efnahagsleg og félagsleg réttindi kom fyrst inn í Stjórnarskrá Íslands árið 1874 og þar til mannréttindakafla stjórnarskrárinnar var breytt með stjskl. nr. 97/1995 reyndi aldrei á ákvæðið fyrir dómstólum. Menn voru á einu máli um það að ákvæði um efnhagsleg og félagsleg réttindi væru eingöngu pólitískar stefnuyfirlýsingar en ekki einstaklingsbundin réttindi sem hægt væri að byggt rétt sinn á fyrir dómstólum. Framsetning réttindanna gaf til kynna að ákvæðið kvæði eingöngu á um skyldu löggjafans til að setja lög um réttindin og það væri þannig í verkahring löggjafans að ákvarða nánar inntak réttindanna. Eftir stjórnarskrárbreytinguna breyttist afstaða dómstóla til stjórnmálalegs mats löggjafans og dómstólar teygja sig nú lengra inn á það svið sem áður var talið löggjafans. Dómstólar hafa byggt dóma á löggjöf og stjórnarskrárákvæði 1. mgr. 76. gr. sem áður var talin leiðbeinandi fyrir löggjafann. Staðan á alþjóðavettvangi var hin sama þrátt fyrir að viðurkennd afstaða alþjóðsamfélagsins sé að virða beri mannréttindi, með sama hætti alls staðar í heiminum, á sanngjarnan og jafnan máta, með sömu áherslum og á sama grundvelli. Erfitt hefur reynst að koma á virkri vernd með samningum um efnahagsleg og félagsleg réttindi með virkum úrræðum til að framfylgja þeim. Einstaklingar sem sætt hafa brotum af hálfu ríkisvaldsins á réttindum sem samningarnir tryggja, hafa ekki gátu ekki borið álitaefni undir eftirlitsstofnun. Þeirrar þróunar, að einstaklingar gátu í ákveðnum tilvikum byggt rétt sinn á ákvæðum um félagsleg réttindi fyrir tilstilli jafnræðisreglna fyrir dómstólum og stofnunum, fór að gæta á alþjóðavettvangi upp úr 1980. Álit Mannréttindanefndar SÞ um borgaraleg og stjórnmálaleg réttindi í máli Broeks gegn Hollandi var fyrsta dæmi þess. Mannréttindanefndin túlkaði jafnræðisreglu 26. gr. SBSR í því máli á þann hátt að vernd hennar nái einnig til réttinda sem aðrir samningar vernda. Mannréttindadómstóll Evrópu hefur ekki gengið jafn langt í rúmri túlkun sinni á jafnræðisreglu MSE og Mannréttindanefndin gerir. Dómstóllinn hefur þó dregið úr kröfum um tengsl milli 14. gr. og annarra ákvæða samningsins."],"dc:identifier.uri":["http://hdl.handle.net/1946/2442"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Lögfræði","Mannréttindi","Stjórnskipunarréttur","Stjórnarskrá Íslands, 76. gr.","Alþjóðasamningar"],"dc:title":["Um 1. mgr. 76. gr. Stjórnarskrár Íslands"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T21:41:20Z"}