400 ppm. Loftslagsbreytingar af mannavöldum og nauðsyn siðferðilegra lausna

Loftslagsbreytingar af mannavöldum ógna skilyrðum til lífs á Jörðinni með fordæmalausum hætti. Þær verða vegna útblásturs gróðurhúsalofttegunda frá samgöngum, landbúnaði, orkuframleiðslu og iðnaði sem hækkar smám saman hitastigið í lofthjúpi Jarðar. Loftslagsbreytingar hafa margs konar afleiðingar sem koma fram með mismunandi hætti eftir því hvar fólk er búsett á jarðarkringlunni. Þær valda bráðnun jökla og ísmassans á norður- og suðurskauti Jarðar. Þær hækka yfirborð sjávar. Þær breyta skilyrðum til landbúnaðar, valda flutningi búsvæða plantna og dýra, valda þurrkum á einu svæði en flóðum á öðru, og auðvelda útbreiðslu hættulegra sjúkdóma eins og malaríu. Loftslagsbreytingar stuðla einnig að öfgum í veðurfari, sem lýsa sér í fleiri hitabylgjum annars vegar og kuldaköstum hins vegar, krappari lægðum og ofsafengnari fellibyljum. Hitabreytingarnar valda súrnun sjávar og breyta fiskgengd í höfunum. Ríki heims hafa í rúmlega tvo áratugi reynt að ná samkomulagi um aðgerðir til þess að draga úr útblæstri gróðurhúsalofttegunda af mannavöldum svo að koma megi í veg fyrir hættulegar og kostnaðarsamar afleiðingar loftslagsbreytinga. Í ritgerðnnii er leitað svara við því hvort alþjóðasamningar á vettvangi Sameinuðu þjóðanna leggi grundvöll að siðferðilegri nálgun á þetta flókna og mikilvæga úrlausnarefni. Spurt er hvort finna megi með samningaleiðinni réttlátar leiðir til þess að draga úr útblæstri gróðurhúsalofttegunda og taka tillit til losunar þeirra frá upphafi iðnbyltingar, þar sem horfst í augu við stöðuna eins og hún er í upphafi 21. aldar og hagsmunir ófæddra kynslóða ekki fyrir borð bornir. Hugmyndin um nauðsyn sjálfbærrar þróunar er lögð til grundvallar í umfjölluninni, auk þess sem rýnt er í gildi varúðarreglu umhverfisréttarins. Umfang og flækjustig loftslagsbreytinga er skoðað í fræðilegu tilliti. Þá er borin saman siðferðileg ábyrgð einstaklinga og samfélags á loftslagsbreytingum. Að lokum er leitað svara við því hvort losun gróðurhúsalofttegunda geti til talist til mannréttinda. Í Loftslagssamningi Sameinuðu þjóðanna eru lagður grunnur að sanngjörnum leiðum til að skipta byrðunum af afleiðingum loftslagsbreytinga á milli aðildarríkja í samræmi við sögulega ábyrgð á uppruna vandans og að teknu tilliti til stöðu landa við upphaf samningaumleitana. Að þessu sögðu er þó óhætt að fullyrða að aðildarríkjum samningsins hafi mistekist að axla siðferðilega ábyrgð á því gíðarstóra og sameiginlega verkefni að komast að bindandi samkomulagi um mikinn samdrátt í losun gróðurhúsalofttegunda á heimsvísu, og þannig grafið undan möguleikum ófæddra kynslóða til þess að búa við sambærilegar aðstæður og finna mátti á Jörðinni við lok 20. aldar.

Author dc:creator

• Þórunn Sveinbjarnardóttir 1965-

Contributors dc:contributor

• Háskóli Íslands

• Hagnýt siðfræði
• Loftslagsbreytingar
• Gróðurhúsalofttegundir
• Siðfræði

Language dc:language.iso

is

Handle dc:identifier.uri

http://hdl.handle.net/1946/17134

OAI identifier oai:identifier

oai:skemman.is:1946/17134