Meiðyrðamálaflakk: Raunverulegt vandamál og raunhæfar lausnir?
type: CreativeWork
description: Hugtakið meiðyrðamálaflakk (e. „libel tourism“) hefur orðið æ meira áberandi á síðustu árum. Hugtakið er notað yfir ákveðin alþjóðleg meiðyrðamál, af þeim sem telja að lögsaga í viðkomandi meiðyrðamáli hafi verið valin á óeðlilegum forsendum, svo sem til leita uppi hliðhollari löggjöf en í „réttu“ lögsögunni. Í febrúar 2010 var lögð fram þingsályktunartillaga um að Ísland skapi sér sérstöðu varðandi vernd tjáningar- og upplýsingafrelsis. Í meðfylgjandi greinargerð eru vandamál sögð hafa komið upp hér á landi vegna meiðyrðamálaflakks og breskir dómstólar þar nefndir. Stungið er upp á lögfestingu varnarákvæða að bandarískri fyrirmynd, t.d. sérstökum skilyrðum fyrir viðurkenningu og fullnustu erlendra dóma. Í ritgerðinni er farið yfir hugtakið meiðyrðamálaflakk, litið á ofangreindar hugmyndir og hvernig þær samræmast Lúganósamningnum um dómsvald og fullnustu dóma í einkamálum. Þá er kannað meiðyrðaréttarfar í Bretlandi, greind nokkur meint dæmi um meiðyrðamálaflakk þar í landi og litið á undirliggjandi vandamál og úrlausnir. Loks er farið yfir meiðyrðaréttarfar í Bandaríkjunum og sérhæfða löggjöf þar í landi gegn meiðyrðamálaflakki. Niðurstöður eru þær að Lúganósamningurinn myndi draga mjög úr áhrifamætti löggjafar sem setti skilyrði fyrir viðurkenningu erlendra dóma í meiðyrðamálum, þar sem samningurinn hefði forgang í samskiptum við önnur aðildarríki hans, svo sem Bretland. Takmörkuð not eru í undantekningareglum samningsins sjálfs að þessu leyti. Ofsagt virðist að breskt meiðyrðaréttarfar sé sérstaklega strangt og sum hinna meintu dæma um meiðyrðamálaflakk eru vafasöm. Gríðarlegur kostnaður við málarekstur þar er þó ámælisverður og gæti mögulega heimilað neitun á viðurkenningu slíks dóms á grundvelli Lúganósamningsins, þar sem slík viðurkenning gæti talist brot gegn allsherjarreglu. Bandarískt meiðyrðaréttarfar er mun frábrugðnara því sem Íslendingar eiga að venjast en það breska, sérstaklega varðandi jafnvægi milli tjáningarfrelsis og æruverndar. Þrátt fyrir áhrif …
abstract: Hugtakið meiðyrðamálaflakk (e. „libel tourism“) hefur orðið æ meira áberandi á síðustu árum. Hugtakið er notað yfir ákveðin alþjóðleg meiðyrðamál, af þeim sem telja að lögsaga í viðkomandi meiðyrðamáli hafi verið valin á óeðlilegum forsendum, svo sem til leita uppi hliðhollari löggjöf en í „réttu“ lögsögunni. Í febrúar 2010 var lögð fram þingsályktunartillaga um að Ísland skapi sér sérstöðu varðandi vernd tjáningar- og upplýsingafrelsis. Í meðfylgjandi greinargerð eru vandamál sögð hafa komið upp hér á landi vegna meiðyrðamálaflakks og breskir dómstólar þar nefndir. Stungið er upp á lögfestingu varnarákvæða að bandarískri fyrirmynd, t.d. sérstökum skilyrðum fyrir viðurkenningu og fullnustu erlendra dóma. Í ritgerðinni er farið yfir hugtakið meiðyrðamálaflakk, litið á ofangreindar hugmyndir og hvernig þær samræmast Lúganósamningnum um dómsvald og fullnustu dóma í einkamálum. Þá er kannað meiðyrðaréttarfar í Bretlandi, greind nokkur meint dæmi um meiðyrðamálaflakk þar í landi og litið á undirliggjandi vandamál og úrlausnir. Loks er farið yfir meiðyrðaréttarfar í Bandaríkjunum og sérhæfða löggjöf þar í landi gegn meiðyrðamálaflakki. Niðurstöður eru þær að Lúganósamningurinn myndi draga mjög úr áhrifamætti löggjafar sem setti skilyrði fyrir viðurkenningu erlendra dóma í meiðyrðamálum, þar sem samningurinn hefði forgang í samskiptum við önnur aðildarríki hans, svo sem Bretland. Takmörkuð not eru í undantekningareglum samningsins sjálfs að þessu leyti. Ofsagt virðist að breskt meiðyrðaréttarfar sé sérstaklega strangt og sum hinna meintu dæma um meiðyrðamálaflakk eru vafasöm. Gríðarlegur kostnaður við málarekstur þar er þó ámælisverður og gæti mögulega heimilað neitun á viðurkenningu slíks dóms á grundvelli Lúganósamningsins, þar sem slík viðurkenning gæti talist brot gegn allsherjarreglu. Bandarískt meiðyrðaréttarfar er mun frábrugðnara því sem Íslendingar eiga að venjast en það breska, sérstaklega varðandi jafnvægi milli tjáningarfrelsis og æruverndar. Þrátt fyrir áhrif …
author: Páll Jónsson 1985-
language: is
keywords: Réttarfar, Meiðyrði, Lögfræði, Meistaraprófsritgerðir
date published: 2011-02-01
date modified: 2026-07-27T20:40:29Z
provider: Reykjavík University
publisher: Networked Digital Library of Theses and Dissertations
type: WebPage
source organization: Reykjavík University

PropertyValue
property ID: Handle
value: http://hdl.handle.net/1946/7471