Gjaldtaka af skemmtiferðaskipum : í ökkla eða eyra?

Ferðaþjónusta hefur þróast í eina mikilvægustu atvinnugrein Íslands og gegnir stóru hlutverki í gjaldeyrisöflun, atvinnusköpun og verðmætasköpun. Vöxtur greinarinnar hefur þó skapað aukið álag á innviði, náttúru, sveitarfélög og vinsæla áfangastaði. Í því samhengi hefur gjaldtaka í ferðaþjónustu orðið mikilvægt stefnumótunarmál. Ritgerðin fjallar um gjaldtöku á skemmtiferðaskip á Íslandi og leitast við að svara því hvernig aukin gjaldtaka getur haft áhrif á samkeppnisstöðu Íslands og dreifingu efnahagslegra áhrifa innanlands. Greiningin byggir á opinberum gögnum, lögum og stefnumörkun stjórnvalda, samanburði við gjaldtöku í nágrannalöndum, bókunargögnum íslenskra hafna og viðtölum við lykilaðila í ferðaþjónustu og starfsemi skemmtiferðaskipa. Markmiðið er ekki að sanna tölfræðilegt orsakasamband milli gjaldtöku og breytinga á skipakomum, heldur að greina mynstur, hvata og mögulegar afleiðingar gjaldtöku fyrir samkeppnisstöðu Íslands og innlenda verðmætasköpun. Niðurstöður ritgerðarinnar benda til þess að gjaldtaka á skemmtiferðaskip sé ekki vandamál í sjálfu sér, enda má færa rök fyrir því að þau taki þátt í kostnaði vegna innviða, álags og nýtingar staðbundinna gæða. Vandinn felst fremur í því hvernig gjaldtakan er útfærð og hvort hún skapi neikvæða hvata sem vinna gegn markmiðum stjórnvalda í ferðaþjónustu og verðmætasköpun innanlands. Ritgerðin sýnir að áhrif gjaldtöku eru ólík eftir tegundum skemmtiferðaskipa, þar sem farþegaskiptaskip, transit-skip og hringsiglingaskip tengjast íslenskri virðiskeðju með mismunandi hætti. Niðurstöður benda jafnframt til þess að núverandi útfærsla gjaldtöku og skattalegrar meðferðar hafi ekki tekið nægilega vel mið af sérstöðu greinarinnar. Gjaldtaka sem tengist farþegafjölda og dvalartíma innan íslenskrar lögsögu getur gert lengri ferðir og fleiri viðkomur hlutfallslega kostnaðarsamari og þannig skapað hvata til að stytta dvöl eða fækka viðkomum. Meginályktunin er sú að gjaldtaka á skemmtiferðaskip þurfi að vera fyrirsjáanleg, rökstudd og útfærð með skýrari hliðsjón af sérstöðu skemmtiferðaskipa, svo hún styðji við innviðauppbyggingu og verðmætasköpun án þess að grafa undan samkeppnisstöðu Íslands, dreifingu ferðamanna eða staðbundnum ábata.

Authors dc:creator

• Hákon Örn Hjálmarsson 1999-
• Örvar Freyr Harðarson 2003-

Contributors dc:contributor

• Háskólinn í Reykjavík

• Viðskiptafræði
• Hagfræði og fjármál
• Skemmtiferðaskip
• Gjaldtaka
• Ferðaþjónusta

Language dc:language.iso

is

Handle dc:identifier.uri

https://hdl.handle.net/1946/53664

OAI identifier oai:identifier

oai:skemman.is:1946/53664