{"id":{"repo_id":"reykjavik","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/53633"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/reykjavik/oai:skemman.is:1946/53633","repository":{"repo_id":"reykjavik","name":"Reykjavík University","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Tafir við meðferð sakamála : samanburður á stöðu sakbornings og brotaþola þegar málsmeðferð tefst","abstract":"Ritgerðin fjallar um tafir við meðferð sakamála og leitast við að svara þeirri rannsóknarspurningu hvernig réttaráhrif slíkra tafa birtast gagnvart sakborningi og brotaþola, og hvort staða þeirra sé sambærileg þegar málsmeðferð tefst. Í upphafi er gerð grein fyrir lagaumhverfi réttindanna, meginreglum sakamálaréttarfars og þeirri grundvallarreglu að tryggja bæði skilvirka og réttláta málsmeðferð. Þá er fjallað um réttarstöðu sakbornings annars vegar og brotaþola hins vegar. Í framhaldinu er dómaframkvæmd Mannréttindadómstóls Evrópu um málshraðaregluna greind, einkum þau viðmið um hvað telst hæfilegur tími og þær jákvæðu skyldur sem hvíla á ríkjum bæði gagnvart sakborningi og brotaþola. Þá eru raktar helstu afleiðingar tafa, þar á meðal áhrif á refsingu, fyrningu, sönnunarfærslu og mögulega skaðabótaábyrgð ríkisins. Sérstök áhersla er lögð á dómaframkvæmd Mannréttindadómstóls Evrópu í málum gegn Íslandi, þar sem dregnar verða fram kröfur um skilvirka rannsókn og ábyrgð ríkisins þegar tafir eiga sér stað, auk þess sem metið er hvaða þýðingu þeir dómar kunna að hafa í íslenskum rétti. Í kjölfarið er fjallað um réttarþróun hér á landi, m.a. stöðu brotaþola í framkvæmd, rétt þeirra til bóta og þau sjónarmið sem fram hafa komið hjá eftirlitsaðilum og í opinberri umræðu um málsmeðferðartíma. Niðurstöður ritgerðarinnar benda til að réttaráhrif tafa beinist að meginstefnu að sakborningi, einkum í formi ívilnunar við refsingu, á meðan áhrif þeirra á stöðu brotaþola eru síður skýr og að jafnaði ekki bundin við sjálfstæð úrræði innan sakamálsins. Þótt greina megi ákveðna þróun í átt að aukinni viðurkenningu á rétti brotaþola til skilvirkrar rannsóknar, einkum á grundvelli alþjóðlegra mannréttindaskuldbindinga, virðist sú þróun enn í mótun í íslenskri dómaframkvæmd. Ritgerðin leiðir þannig í ljós að áhrif tafa á málsmeðferð sakamála eru ekki samhverf gagnvart þessum aðilum og gefur tilefni til að velta upp hvort núverandi fyrirkomulag tryggi nægilega skýra og fyrirsjáanlega stöðu brotaþola þegar tafir verða á rannsókn eða meðferð máls.","abstract_html":"Ritgerðin fjallar um tafir við meðferð sakamála og leitast við að svara þeirri rannsóknarspurningu hvernig réttaráhrif slíkra tafa birtast gagnvart sakborningi og brotaþola, og hvort staða þeirra sé sambærileg þegar málsmeðferð tefst. Í upphafi er gerð grein fyrir lagaumhverfi réttindanna, meginreglum sakamálaréttarfars og þeirri grundvallarreglu að tryggja bæði skilvirka og réttláta málsmeðferð. Þá er fjallað um réttarstöðu sakbornings annars vegar og brotaþola hins vegar. Í framhaldinu er dómaframkvæmd Mannréttindadómstóls Evrópu um málshraðaregluna greind, einkum þau viðmið um hvað telst hæfilegur tími og þær jákvæðu skyldur sem hvíla á ríkjum bæði gagnvart sakborningi og brotaþola. Þá eru raktar helstu afleiðingar tafa, þar á meðal áhrif á refsingu, fyrningu, sönnunarfærslu og mögulega skaðabótaábyrgð ríkisins. Sérstök áhersla er lögð á dómaframkvæmd Mannréttindadómstóls Evrópu í málum gegn Íslandi, þar sem dregnar verða fram kröfur um skilvirka rannsókn og ábyrgð ríkisins þegar tafir eiga sér stað, auk þess sem metið er hvaða þýðingu þeir dómar kunna að hafa í íslenskum rétti. Í kjölfarið er fjallað um réttarþróun hér á landi, m.a. stöðu brotaþola í framkvæmd, rétt þeirra til bóta og þau sjónarmið sem fram hafa komið hjá eftirlitsaðilum og í opinberri umræðu um málsmeðferðartíma. Niðurstöður ritgerðarinnar benda til að réttaráhrif tafa beinist að meginstefnu að sakborningi, einkum í formi ívilnunar við refsingu, á meðan áhrif þeirra á stöðu brotaþola eru síður skýr og að jafnaði ekki bundin við sjálfstæð úrræði innan sakamálsins. Þótt greina megi ákveðna þróun í átt að aukinni viðurkenningu á rétti brotaþola til skilvirkrar rannsóknar, einkum á grundvelli alþjóðlegra mannréttindaskuldbindinga, virðist sú þróun enn í mótun í íslenskri dómaframkvæmd. Ritgerðin leiðir þannig í ljós að áhrif tafa á málsmeðferð sakamála eru ekki samhverf gagnvart þessum aðilum og gefur tilefni til að velta upp hvort núverandi fyrirkomulag tryggi nægilega skýra og fyrirsjáanlega stöðu brotaþola þegar tafir verða á rannsókn eða meðferð máls.","abstract_has_math":false,"creators":["Sara Rakel Kristinsdóttir 1994-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Háskólinn í Reykjavík"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026-06-09T11:20:34Z","date_published":"2026-06-09T11:20:34Z","updated_at":"2026-07-27T20:36:46Z","subjects":["Lögfræði","Meistaraprófsritgerðir","Sakamálaréttarfar","Dómstólar","Sakborningar","Brotaþolar"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://hdl.handle.net/1946/53633","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Háskólinn í Reykjavík"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Sara Rakel Kristinsdóttir 1994-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2026-06-09T11:20:30Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2026-06-09T11:20:30Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2026-06-09T11:20:34Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Lögfræði","Meistaraprófsritgerðir","Sakamálaréttarfar","Dómstólar","Sakborningar","Brotaþolar"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["https://hdl.handle.net/1946/53633"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Ritgerðin fjallar um tafir við meðferð sakamála og leitast við að svara þeirri rannsóknarspurningu hvernig réttaráhrif slíkra tafa birtast gagnvart sakborningi og brotaþola, og hvort staða þeirra sé sambærileg þegar málsmeðferð tefst. Í upphafi er gerð grein fyrir lagaumhverfi réttindanna, meginreglum sakamálaréttarfars og þeirri grundvallarreglu að tryggja bæði skilvirka og réttláta málsmeðferð. Þá er fjallað um réttarstöðu sakbornings annars vegar og brotaþola hins vegar. Í framhaldinu er dómaframkvæmd Mannréttindadómstóls Evrópu um málshraðaregluna greind, einkum þau viðmið um hvað telst hæfilegur tími og þær jákvæðu skyldur sem hvíla á ríkjum bæði gagnvart sakborningi og brotaþola. Þá eru raktar helstu afleiðingar tafa, þar á meðal áhrif á refsingu, fyrningu, sönnunarfærslu og mögulega skaðabótaábyrgð ríkisins. Sérstök áhersla er lögð á dómaframkvæmd Mannréttindadómstóls Evrópu í málum gegn Íslandi, þar sem dregnar verða fram kröfur um skilvirka rannsókn og ábyrgð ríkisins þegar tafir eiga sér stað, auk þess sem metið er hvaða þýðingu þeir dómar kunna að hafa í íslenskum rétti. Í kjölfarið er fjallað um réttarþróun hér á landi, m.a. stöðu brotaþola í framkvæmd, rétt þeirra til bóta og þau sjónarmið sem fram hafa komið hjá eftirlitsaðilum og í opinberri umræðu um málsmeðferðartíma. Niðurstöður ritgerðarinnar benda til að réttaráhrif tafa beinist að meginstefnu að sakborningi, einkum í formi ívilnunar við refsingu, á meðan áhrif þeirra á stöðu brotaþola eru síður skýr og að jafnaði ekki bundin við sjálfstæð úrræði innan sakamálsins. Þótt greina megi ákveðna þróun í átt að aukinni viðurkenningu á rétti brotaþola til skilvirkrar rannsóknar, einkum á grundvelli alþjóðlegra mannréttindaskuldbindinga, virðist sú þróun enn í mótun í íslenskri dómaframkvæmd. Ritgerðin leiðir þannig í ljós að áhrif tafa á málsmeðferð sakamála eru ekki samhverf gagnvart þessum aðilum og gefur tilefni til að velta upp hvort núverandi fyrirkomulag tryggi nægilega skýra og fyrirsjáanlega stöðu brotaþola þegar tafir verða á rannsókn eða meðferð máls.","This thesis examines delays in criminal proceedings and addresses the research question of how the legal consequences of such delays affect the accused and the victim, and whether their positions are comparable when such delays occur. It begins by outlining the legal framework governing these rights, the fundamental principles of criminal procedure, and the requirement to ensure both efficient and fair proceedings. It then considers the respective legal positions of the accused and the victim. The thesis further analyses the European Court of Human Rights’ case law on the “reasonable time” requirement, including the criteria used to assess what constitutes a reasonable time and the positive obligations imposed on States in relation to both parties. The main consequences of delays are examined, including their impact on sentencing, limitation periods, evidentiary issues, and potential state liability. Particular emphasis is placed on case law from the European Court of Human Rights concerning Iceland, and its implications for domestic law. The findings indicate that the legal consequences of delays primarily operate in favour of the accused, notably by mitigating punishment. In contrast, their impact on victims is less clearly defined and generally not linked to independent remedies within criminal proceedings. Although there are signs of increasing recognition of victims’ rights to an effective investigation, particularly under international human rights law, this development remains limited in Icelandic case law. The thesis concludes that the effects of delays are not symmetrical and raises the question of whether the current framework sufficiently safeguards the position of victims."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Tafir við meðferð sakamála : samanburður á stöðu sakbornings og brotaþola þegar málsmeðferð tefst"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Háskólinn í Reykjavík"],"dc:creator":["Sara Rakel Kristinsdóttir 1994-"],"dc:date.accessioned":["2026-06-09T11:20:30Z"],"dc:date.available":["2026-06-09T11:20:30Z"],"dc:date.issued":["2026-06-09T11:20:34Z"],"dc:description.abstract":["Ritgerðin fjallar um tafir við meðferð sakamála og leitast við að svara þeirri rannsóknarspurningu hvernig réttaráhrif slíkra tafa birtast gagnvart sakborningi og brotaþola, og hvort staða þeirra sé sambærileg þegar málsmeðferð tefst. Í upphafi er gerð grein fyrir lagaumhverfi réttindanna, meginreglum sakamálaréttarfars og þeirri grundvallarreglu að tryggja bæði skilvirka og réttláta málsmeðferð. Þá er fjallað um réttarstöðu sakbornings annars vegar og brotaþola hins vegar. Í framhaldinu er dómaframkvæmd Mannréttindadómstóls Evrópu um málshraðaregluna greind, einkum þau viðmið um hvað telst hæfilegur tími og þær jákvæðu skyldur sem hvíla á ríkjum bæði gagnvart sakborningi og brotaþola. Þá eru raktar helstu afleiðingar tafa, þar á meðal áhrif á refsingu, fyrningu, sönnunarfærslu og mögulega skaðabótaábyrgð ríkisins. Sérstök áhersla er lögð á dómaframkvæmd Mannréttindadómstóls Evrópu í málum gegn Íslandi, þar sem dregnar verða fram kröfur um skilvirka rannsókn og ábyrgð ríkisins þegar tafir eiga sér stað, auk þess sem metið er hvaða þýðingu þeir dómar kunna að hafa í íslenskum rétti. Í kjölfarið er fjallað um réttarþróun hér á landi, m.a. stöðu brotaþola í framkvæmd, rétt þeirra til bóta og þau sjónarmið sem fram hafa komið hjá eftirlitsaðilum og í opinberri umræðu um málsmeðferðartíma. Niðurstöður ritgerðarinnar benda til að réttaráhrif tafa beinist að meginstefnu að sakborningi, einkum í formi ívilnunar við refsingu, á meðan áhrif þeirra á stöðu brotaþola eru síður skýr og að jafnaði ekki bundin við sjálfstæð úrræði innan sakamálsins. Þótt greina megi ákveðna þróun í átt að aukinni viðurkenningu á rétti brotaþola til skilvirkrar rannsóknar, einkum á grundvelli alþjóðlegra mannréttindaskuldbindinga, virðist sú þróun enn í mótun í íslenskri dómaframkvæmd. Ritgerðin leiðir þannig í ljós að áhrif tafa á málsmeðferð sakamála eru ekki samhverf gagnvart þessum aðilum og gefur tilefni til að velta upp hvort núverandi fyrirkomulag tryggi nægilega skýra og fyrirsjáanlega stöðu brotaþola þegar tafir verða á rannsókn eða meðferð máls.","This thesis examines delays in criminal proceedings and addresses the research question of how the legal consequences of such delays affect the accused and the victim, and whether their positions are comparable when such delays occur. It begins by outlining the legal framework governing these rights, the fundamental principles of criminal procedure, and the requirement to ensure both efficient and fair proceedings. It then considers the respective legal positions of the accused and the victim. The thesis further analyses the European Court of Human Rights’ case law on the “reasonable time” requirement, including the criteria used to assess what constitutes a reasonable time and the positive obligations imposed on States in relation to both parties. The main consequences of delays are examined, including their impact on sentencing, limitation periods, evidentiary issues, and potential state liability. Particular emphasis is placed on case law from the European Court of Human Rights concerning Iceland, and its implications for domestic law. The findings indicate that the legal consequences of delays primarily operate in favour of the accused, notably by mitigating punishment. In contrast, their impact on victims is less clearly defined and generally not linked to independent remedies within criminal proceedings. Although there are signs of increasing recognition of victims’ rights to an effective investigation, particularly under international human rights law, this development remains limited in Icelandic case law. The thesis concludes that the effects of delays are not symmetrical and raises the question of whether the current framework sufficiently safeguards the position of victims."],"dc:identifier.uri":["https://hdl.handle.net/1946/53633"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Lögfræði","Meistaraprófsritgerðir","Sakamálaréttarfar","Dómstólar","Sakborningar","Brotaþolar"],"dc:title":["Tafir við meðferð sakamála : samanburður á stöðu sakbornings og brotaþola þegar málsmeðferð tefst"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T20:36:46Z"}