{"id":{"repo_id":"reykjavik","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/52059"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/reykjavik/oai:skemman.is:1946/52059","repository":{"repo_id":"reykjavik","name":"Reykjavík University","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Gul stéttarfélög eru jafnan talin andstæð grundvallarhugmyndum félagafrelsis. Að hvaða marki endurspegla þau, ásamt öðrum atriðum á borð við forgangsréttarákvæði og íhlutun atvinnurekenda, kerfislægar áskoranir við að tryggja sjálfstæði stéttarfélaga samkvæmt alþjóðlegum vinnuréttarviðmiðum?","abstract":"Sjálfstæði stéttarfélaga og vernd félagafrelsis eru grundvallarþættir vinnuréttar og lykilforsendur raunverulegrar hagsmunagæslu launafólks. Umfjöllun þessi beinist að svonefndum gulum stéttarfélögum og öðrum birtingarmyndum íhlutunar atvinnurekenda, með það að markmiði að varpa ljósi á þær kerfislægu áskoranir sem geta komið upp við að tryggja sjálfstæði stéttarfélaga samkvæmt alþjóðlegum vinnuréttarviðmiðum. Sérstök áhersla er lögð á samþykktir Alþjóðavinnumálastofnunarinnar nr. 87 um félagafrelsi og nr. 98 um réttinn til skipulagningar og kjarasamninga, ásamt þeirri túlkun sem þessar samþykktir hafa fengið í framkvæmd. Litið er til lagaramma, dómaframkvæmdar og úrlausna eftirlitsnefnda Alþjóðavinnumálastofnunarinnar, einkum hvað varðar túlkun á sjálfstæði stéttarfélaga og bann við íhlutun atvinnurekenda. Athyglin beinist einkum að túlkun Félagafrelsisnefndarinnar og sérfræðinganefndarinnar á banninu við íhlutun atvinnurekenda og þeim kröfum sem gerðar eru til sjálfstæðis stéttarfélaga í reynd. Gul stéttarfélög eru tekin til skoðunar sem dæmigerð birtingarmynd slíkrar íhlutunar, en jafnframt er fjallað um önnur atriði sem geta haft sambærileg áhrif á sjálfstæði félaga, þar á meðal forgangsréttarákvæði og óbein afskipti atvinnurekenda af skipulagi og starfsemi stéttarfélaga. Umfjöllunin byggir einnig á samanburði milli íslensks vinnuréttar, bandarísks vinnuréttarkerfis og danskra vinnumarkaðsfyrirkomulags. Sá samanburður varpar ljósi á ólíkar leiðir til að bregðast við sömu grundvallaráskorunum, einkum hvað varðar mörk lögmæts samstarfs og ólögmætrar íhlutunar, og hvernig sjálfstæði stéttarfélaga er tryggt í framkvæmd. Niðurstöður umfjöllunarinnar benda til þess að formleg lagavernd félagafrelsis sé ekki nægjanleg ein og sér, heldur þurfi verndin að vera virk og efnisleg til að tryggja raunverulegt sjálfstæði stéttarfélaga.","abstract_html":"Sjálfstæði stéttarfélaga og vernd félagafrelsis eru grundvallarþættir vinnuréttar og lykilforsendur raunverulegrar hagsmunagæslu launafólks. Umfjöllun þessi beinist að svonefndum gulum stéttarfélögum og öðrum birtingarmyndum íhlutunar atvinnurekenda, með það að markmiði að varpa ljósi á þær kerfislægu áskoranir sem geta komið upp við að tryggja sjálfstæði stéttarfélaga samkvæmt alþjóðlegum vinnuréttarviðmiðum. Sérstök áhersla er lögð á samþykktir Alþjóðavinnumálastofnunarinnar nr. 87 um félagafrelsi og nr. 98 um réttinn til skipulagningar og kjarasamninga, ásamt þeirri túlkun sem þessar samþykktir hafa fengið í framkvæmd. Litið er til lagaramma, dómaframkvæmdar og úrlausna eftirlitsnefnda Alþjóðavinnumálastofnunarinnar, einkum hvað varðar túlkun á sjálfstæði stéttarfélaga og bann við íhlutun atvinnurekenda. Athyglin beinist einkum að túlkun Félagafrelsisnefndarinnar og sérfræðinganefndarinnar á banninu við íhlutun atvinnurekenda og þeim kröfum sem gerðar eru til sjálfstæðis stéttarfélaga í reynd. Gul stéttarfélög eru tekin til skoðunar sem dæmigerð birtingarmynd slíkrar íhlutunar, en jafnframt er fjallað um önnur atriði sem geta haft sambærileg áhrif á sjálfstæði félaga, þar á meðal forgangsréttarákvæði og óbein afskipti atvinnurekenda af skipulagi og starfsemi stéttarfélaga. Umfjöllunin byggir einnig á samanburði milli íslensks vinnuréttar, bandarísks vinnuréttarkerfis og danskra vinnumarkaðsfyrirkomulags. Sá samanburður varpar ljósi á ólíkar leiðir til að bregðast við sömu grundvallaráskorunum, einkum hvað varðar mörk lögmæts samstarfs og ólögmætrar íhlutunar, og hvernig sjálfstæði stéttarfélaga er tryggt í framkvæmd. Niðurstöður umfjöllunarinnar benda til þess að formleg lagavernd félagafrelsis sé ekki nægjanleg ein og sér, heldur þurfi verndin að vera virk og efnisleg til að tryggja raunverulegt sjálfstæði stéttarfélaga.","abstract_has_math":false,"creators":["Sara Gunnarsdóttir 1996-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Háskólinn í Reykjavík"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026-01-27T13:35:35Z","date_published":"2026-01-27T13:35:35Z","updated_at":"2026-07-27T20:42:37Z","subjects":["Lögfræði","Meistaraprófsritgerðir","Stéttarfélög","Vinnuréttur","Vinnuveitendur","Alþjóðlegur vinnuréttur"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://hdl.handle.net/1946/52059","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Háskólinn í Reykjavík"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Sara Gunnarsdóttir 1996-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2026-01-27T13:35:31Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2026-01-27T13:35:31Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2026-01-27T13:35:35Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Lögfræði","Meistaraprófsritgerðir","Stéttarfélög","Vinnuréttur","Vinnuveitendur","Alþjóðlegur vinnuréttur"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["https://hdl.handle.net/1946/52059"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Sjálfstæði stéttarfélaga og vernd félagafrelsis eru grundvallarþættir vinnuréttar og lykilforsendur raunverulegrar hagsmunagæslu launafólks. Umfjöllun þessi beinist að svonefndum gulum stéttarfélögum og öðrum birtingarmyndum íhlutunar atvinnurekenda, með það að markmiði að varpa ljósi á þær kerfislægu áskoranir sem geta komið upp við að tryggja sjálfstæði stéttarfélaga samkvæmt alþjóðlegum vinnuréttarviðmiðum. Sérstök áhersla er lögð á samþykktir Alþjóðavinnumálastofnunarinnar nr. 87 um félagafrelsi og nr. 98 um réttinn til skipulagningar og kjarasamninga, ásamt þeirri túlkun sem þessar samþykktir hafa fengið í framkvæmd. Litið er til lagaramma, dómaframkvæmdar og úrlausna eftirlitsnefnda Alþjóðavinnumálastofnunarinnar, einkum hvað varðar túlkun á sjálfstæði stéttarfélaga og bann við íhlutun atvinnurekenda. Athyglin beinist einkum að túlkun Félagafrelsisnefndarinnar og sérfræðinganefndarinnar á banninu við íhlutun atvinnurekenda og þeim kröfum sem gerðar eru til sjálfstæðis stéttarfélaga í reynd. Gul stéttarfélög eru tekin til skoðunar sem dæmigerð birtingarmynd slíkrar íhlutunar, en jafnframt er fjallað um önnur atriði sem geta haft sambærileg áhrif á sjálfstæði félaga, þar á meðal forgangsréttarákvæði og óbein afskipti atvinnurekenda af skipulagi og starfsemi stéttarfélaga. Umfjöllunin byggir einnig á samanburði milli íslensks vinnuréttar, bandarísks vinnuréttarkerfis og danskra vinnumarkaðsfyrirkomulags. Sá samanburður varpar ljósi á ólíkar leiðir til að bregðast við sömu grundvallaráskorunum, einkum hvað varðar mörk lögmæts samstarfs og ólögmætrar íhlutunar, og hvernig sjálfstæði stéttarfélaga er tryggt í framkvæmd. Niðurstöður umfjöllunarinnar benda til þess að formleg lagavernd félagafrelsis sé ekki nægjanleg ein og sér, heldur þurfi verndin að vera virk og efnisleg til að tryggja raunverulegt sjálfstæði stéttarfélaga.","Trade union independence and the protection of freedom of association constitute fundamental elements of labour law and essential preconditions for effective collective representation of workers. The present discussion focuses on so-called yellow unions and other forms of employer interference, with the aim of shedding light on the systemic challenges that may arise in ensuring trade union independence under international labour law standards. Particular emphasis is placed on the International Labour Organization’s Conventions No. 87 on Freedom of Association and No. 98 on the Right to Organise and Collective Bargaining, as well as on the manner in which these instruments have been interpreted and applied in practice. Attention is given to the legal framework, case law, and the decisions of the ILO’s supervisory bodies, especially with regard to the interpretation of trade union independence and the prohibition of employer interference. The analysis focuses in particular on the jurisprudence of the Committee on Freedom of Association and the Committee of Experts on the Application of Conventions and Recommendations, and on the standards developed concerning the requirement that trade unions be genuinely independent in practice. Yellow unions are examined as a paradigmatic manifestation of such interference, alongside other arrangements capable of producing similar effects, including priority clauses and indirect forms of employer involvement in the organisation and operation of trade unions. The discussion further adopts a comparative perspective, examining Icelandic labour law alongside the United States labour law system and the Danish labour market model. This comparison highlights differing approaches to addressing the same underlying challenges, particularly with regard to the distinction between lawful cooperation and unlawful interference, and to the ways in which trade union independence is secured in practice. The findings indicate that formal legal guarantees of freedom of association are not sufficient on their own; rather, protection must be effective and substantive in practice in order to ensure the genuine independence of trade unions."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Gul stéttarfélög eru jafnan talin andstæð grundvallarhugmyndum félagafrelsis. Að hvaða marki endurspegla þau, ásamt öðrum atriðum á borð við forgangsréttarákvæði og íhlutun atvinnurekenda, kerfislægar áskoranir við að tryggja sjálfstæði stéttarfélaga samkvæmt alþjóðlegum vinnuréttarviðmiðum?"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Háskólinn í Reykjavík"],"dc:creator":["Sara Gunnarsdóttir 1996-"],"dc:date.accessioned":["2026-01-27T13:35:31Z"],"dc:date.available":["2026-01-27T13:35:31Z"],"dc:date.issued":["2026-01-27T13:35:35Z"],"dc:description.abstract":["Sjálfstæði stéttarfélaga og vernd félagafrelsis eru grundvallarþættir vinnuréttar og lykilforsendur raunverulegrar hagsmunagæslu launafólks. Umfjöllun þessi beinist að svonefndum gulum stéttarfélögum og öðrum birtingarmyndum íhlutunar atvinnurekenda, með það að markmiði að varpa ljósi á þær kerfislægu áskoranir sem geta komið upp við að tryggja sjálfstæði stéttarfélaga samkvæmt alþjóðlegum vinnuréttarviðmiðum. Sérstök áhersla er lögð á samþykktir Alþjóðavinnumálastofnunarinnar nr. 87 um félagafrelsi og nr. 98 um réttinn til skipulagningar og kjarasamninga, ásamt þeirri túlkun sem þessar samþykktir hafa fengið í framkvæmd. Litið er til lagaramma, dómaframkvæmdar og úrlausna eftirlitsnefnda Alþjóðavinnumálastofnunarinnar, einkum hvað varðar túlkun á sjálfstæði stéttarfélaga og bann við íhlutun atvinnurekenda. Athyglin beinist einkum að túlkun Félagafrelsisnefndarinnar og sérfræðinganefndarinnar á banninu við íhlutun atvinnurekenda og þeim kröfum sem gerðar eru til sjálfstæðis stéttarfélaga í reynd. Gul stéttarfélög eru tekin til skoðunar sem dæmigerð birtingarmynd slíkrar íhlutunar, en jafnframt er fjallað um önnur atriði sem geta haft sambærileg áhrif á sjálfstæði félaga, þar á meðal forgangsréttarákvæði og óbein afskipti atvinnurekenda af skipulagi og starfsemi stéttarfélaga. Umfjöllunin byggir einnig á samanburði milli íslensks vinnuréttar, bandarísks vinnuréttarkerfis og danskra vinnumarkaðsfyrirkomulags. Sá samanburður varpar ljósi á ólíkar leiðir til að bregðast við sömu grundvallaráskorunum, einkum hvað varðar mörk lögmæts samstarfs og ólögmætrar íhlutunar, og hvernig sjálfstæði stéttarfélaga er tryggt í framkvæmd. Niðurstöður umfjöllunarinnar benda til þess að formleg lagavernd félagafrelsis sé ekki nægjanleg ein og sér, heldur þurfi verndin að vera virk og efnisleg til að tryggja raunverulegt sjálfstæði stéttarfélaga.","Trade union independence and the protection of freedom of association constitute fundamental elements of labour law and essential preconditions for effective collective representation of workers. The present discussion focuses on so-called yellow unions and other forms of employer interference, with the aim of shedding light on the systemic challenges that may arise in ensuring trade union independence under international labour law standards. Particular emphasis is placed on the International Labour Organization’s Conventions No. 87 on Freedom of Association and No. 98 on the Right to Organise and Collective Bargaining, as well as on the manner in which these instruments have been interpreted and applied in practice. Attention is given to the legal framework, case law, and the decisions of the ILO’s supervisory bodies, especially with regard to the interpretation of trade union independence and the prohibition of employer interference. The analysis focuses in particular on the jurisprudence of the Committee on Freedom of Association and the Committee of Experts on the Application of Conventions and Recommendations, and on the standards developed concerning the requirement that trade unions be genuinely independent in practice. Yellow unions are examined as a paradigmatic manifestation of such interference, alongside other arrangements capable of producing similar effects, including priority clauses and indirect forms of employer involvement in the organisation and operation of trade unions. The discussion further adopts a comparative perspective, examining Icelandic labour law alongside the United States labour law system and the Danish labour market model. This comparison highlights differing approaches to addressing the same underlying challenges, particularly with regard to the distinction between lawful cooperation and unlawful interference, and to the ways in which trade union independence is secured in practice. The findings indicate that formal legal guarantees of freedom of association are not sufficient on their own; rather, protection must be effective and substantive in practice in order to ensure the genuine independence of trade unions."],"dc:identifier.uri":["https://hdl.handle.net/1946/52059"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Lögfræði","Meistaraprófsritgerðir","Stéttarfélög","Vinnuréttur","Vinnuveitendur","Alþjóðlegur vinnuréttur"],"dc:title":["Gul stéttarfélög eru jafnan talin andstæð grundvallarhugmyndum félagafrelsis. Að hvaða marki endurspegla þau, ásamt öðrum atriðum á borð við forgangsréttarákvæði og íhlutun atvinnurekenda, kerfislægar áskoranir við að tryggja sjálfstæði stéttarfélaga samkvæmt alþjóðlegum vinnuréttarviðmiðum?"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T20:42:37Z"}