{"id":{"repo_id":"reykjavik","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/51979"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/reykjavik/oai:skemman.is:1946/51979","repository":{"repo_id":"reykjavik","name":"Reykjavík University","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Langt frá heimsins vígaslóð : netöryggi í ljósi þjóðaröryggis og varnarmála; alþjóðalög og Ísland","abstract":"Ógnir við þjóðaröryggi eru ekki eingöngu bundnar við hefðbundnar hernaðarógnir. Hafa þær fært sig yfir í netheima. Í auknum mæli hafa óvinveitt ríki og aðilar tengdir þeim beitt netárásum gegn ríkjum og mikilvægum innviðum þeirra, til að nýta sér kerfislæga veikleika, grafa undan trausti og valda alþjóðlegum óstöðugleika. Netöryggi varðar því í senn þjóðaröryggi og varnarmál. Netárásir skapa því öryggisógnir og lagalegar áskoranir, bæði í þjóðarétti og landsrétti. Meginviðfangsefni þessarar ritgerðar er að greina hvernig netógnir í netheimum falla að alþjóðalögum, einkum reglunum um fullveldi, bann við valdbeitingu og íhlutun í innanríkismálefni ríkja. Einnig að meta hvernig íslensk lög taka á netógnum og hvort þau gefi traust lagaumhverfi til að gera Ísland í stakk búið að bregðast við netógnum og vernda eigið þjóðaröryggi. Fjallað er um helstu tegundir netógna þar sem lykilhugtök eru skilgreind. Þá er greint hvernig slíkar ógnir falla að alþjóðalögum, einkum Sáttmála Sameinuðu þjóðanna, og hvernig unnt er að tryggja ábyrgð ríkja í netheimum. Þá er fjallað um varnarbandalög og viðeigandi tilskipanir Evrópusambandsins um netöryggi. Loks er stjórnskipan og lagalegt umhverfi netöryggis á Íslandi metið, í ljósi þjóðaröryggis og varnarmála, í því skyni að leggja mat á viðbragðsgetu okkar við netógnum. Niðurstaðan er í fyrsta lagi sú að ákvæði Sáttmála Sameinuðu þjóðanna um fullveldi, bann við valdbeitingu og íhlutun í innanríkismálefni, gilda um netárásir, en krefjist breyttrar túlkunar í takt við breytt öryggisumhverfi. Til að ríki beri ábyrgð á netárás verður þó að vera unnt að rekja hana til viðkomandi ríkis, sem getur verið vandkvæðum bundið í tæknilegu umhverfi. Í öðru lagi er umgjörð netöryggis á Íslandi, í ljósi þjóðaröryggis og varnarmála, afar dreifð milli stjórnvalda og stofnana. Skýra þarf valdheimildir stjórnvalda, samspil þeirra innbyrðis og við Alþingi, sem og að skilgreina þjóðaröryggisógnir og hvort netógnir falli þar undir. Skilvirkt og skýrt lagaumhverfi er forsenda árangursríkra viðbragða. Ísland þarf því að stíga markvissari skref í að tryggja netöryggi, sem er óaðskiljanlegur hluti þjóðaröryggis og varnarmála.","abstract_html":"Ógnir við þjóðaröryggi eru ekki eingöngu bundnar við hefðbundnar hernaðarógnir. Hafa þær fært sig yfir í netheima. Í auknum mæli hafa óvinveitt ríki og aðilar tengdir þeim beitt netárásum gegn ríkjum og mikilvægum innviðum þeirra, til að nýta sér kerfislæga veikleika, grafa undan trausti og valda alþjóðlegum óstöðugleika. Netöryggi varðar því í senn þjóðaröryggi og varnarmál. Netárásir skapa því öryggisógnir og lagalegar áskoranir, bæði í þjóðarétti og landsrétti. Meginviðfangsefni þessarar ritgerðar er að greina hvernig netógnir í netheimum falla að alþjóðalögum, einkum reglunum um fullveldi, bann við valdbeitingu og íhlutun í innanríkismálefni ríkja. Einnig að meta hvernig íslensk lög taka á netógnum og hvort þau gefi traust lagaumhverfi til að gera Ísland í stakk búið að bregðast við netógnum og vernda eigið þjóðaröryggi. Fjallað er um helstu tegundir netógna þar sem lykilhugtök eru skilgreind. Þá er greint hvernig slíkar ógnir falla að alþjóðalögum, einkum Sáttmála Sameinuðu þjóðanna, og hvernig unnt er að tryggja ábyrgð ríkja í netheimum. Þá er fjallað um varnarbandalög og viðeigandi tilskipanir Evrópusambandsins um netöryggi. Loks er stjórnskipan og lagalegt umhverfi netöryggis á Íslandi metið, í ljósi þjóðaröryggis og varnarmála, í því skyni að leggja mat á viðbragðsgetu okkar við netógnum. Niðurstaðan er í fyrsta lagi sú að ákvæði Sáttmála Sameinuðu þjóðanna um fullveldi, bann við valdbeitingu og íhlutun í innanríkismálefni, gilda um netárásir, en krefjist breyttrar túlkunar í takt við breytt öryggisumhverfi. Til að ríki beri ábyrgð á netárás verður þó að vera unnt að rekja hana til viðkomandi ríkis, sem getur verið vandkvæðum bundið í tæknilegu umhverfi. Í öðru lagi er umgjörð netöryggis á Íslandi, í ljósi þjóðaröryggis og varnarmála, afar dreifð milli stjórnvalda og stofnana. Skýra þarf valdheimildir stjórnvalda, samspil þeirra innbyrðis og við Alþingi, sem og að skilgreina þjóðaröryggisógnir og hvort netógnir falli þar undir. Skilvirkt og skýrt lagaumhverfi er forsenda árangursríkra viðbragða. Ísland þarf því að stíga markvissari skref í að tryggja netöryggi, sem er óaðskiljanlegur hluti þjóðaröryggis og varnarmála.","abstract_has_math":false,"creators":["Katrín Sól Gunnarsdóttir 2001-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Háskólinn í Reykjavík"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026-01-19T14:22:41Z","date_published":"2026-01-19T14:22:41Z","updated_at":"2026-07-27T20:37:50Z","subjects":["Lögfræði","Þjóðaröryggi","Netöryggi","Varnarmál","Netárásir"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://hdl.handle.net/1946/51979","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Háskólinn í Reykjavík"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Katrín Sól Gunnarsdóttir 2001-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2026-01-19T14:22:37Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2026-01-19T14:22:37Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2026-01-19T14:22:41Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Lögfræði","Þjóðaröryggi","Netöryggi","Varnarmál","Netárásir"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["https://hdl.handle.net/1946/51979"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Ógnir við þjóðaröryggi eru ekki eingöngu bundnar við hefðbundnar hernaðarógnir. Hafa þær fært sig yfir í netheima. Í auknum mæli hafa óvinveitt ríki og aðilar tengdir þeim beitt netárásum gegn ríkjum og mikilvægum innviðum þeirra, til að nýta sér kerfislæga veikleika, grafa undan trausti og valda alþjóðlegum óstöðugleika. Netöryggi varðar því í senn þjóðaröryggi og varnarmál. Netárásir skapa því öryggisógnir og lagalegar áskoranir, bæði í þjóðarétti og landsrétti. Meginviðfangsefni þessarar ritgerðar er að greina hvernig netógnir í netheimum falla að alþjóðalögum, einkum reglunum um fullveldi, bann við valdbeitingu og íhlutun í innanríkismálefni ríkja. Einnig að meta hvernig íslensk lög taka á netógnum og hvort þau gefi traust lagaumhverfi til að gera Ísland í stakk búið að bregðast við netógnum og vernda eigið þjóðaröryggi. Fjallað er um helstu tegundir netógna þar sem lykilhugtök eru skilgreind. Þá er greint hvernig slíkar ógnir falla að alþjóðalögum, einkum Sáttmála Sameinuðu þjóðanna, og hvernig unnt er að tryggja ábyrgð ríkja í netheimum. Þá er fjallað um varnarbandalög og viðeigandi tilskipanir Evrópusambandsins um netöryggi. Loks er stjórnskipan og lagalegt umhverfi netöryggis á Íslandi metið, í ljósi þjóðaröryggis og varnarmála, í því skyni að leggja mat á viðbragðsgetu okkar við netógnum. Niðurstaðan er í fyrsta lagi sú að ákvæði Sáttmála Sameinuðu þjóðanna um fullveldi, bann við valdbeitingu og íhlutun í innanríkismálefni, gilda um netárásir, en krefjist breyttrar túlkunar í takt við breytt öryggisumhverfi. Til að ríki beri ábyrgð á netárás verður þó að vera unnt að rekja hana til viðkomandi ríkis, sem getur verið vandkvæðum bundið í tæknilegu umhverfi. Í öðru lagi er umgjörð netöryggis á Íslandi, í ljósi þjóðaröryggis og varnarmála, afar dreifð milli stjórnvalda og stofnana. Skýra þarf valdheimildir stjórnvalda, samspil þeirra innbyrðis og við Alþingi, sem og að skilgreina þjóðaröryggisógnir og hvort netógnir falli þar undir. Skilvirkt og skýrt lagaumhverfi er forsenda árangursríkra viðbragða. Ísland þarf því að stíga markvissari skref í að tryggja netöryggi, sem er óaðskiljanlegur hluti þjóðaröryggis og varnarmála.","In a world where everything can be weaponised, threats to national security are no longer limited to traditional military threats. They increasingly manifest in the digital domain of cyberspace. In recent years, hostile states and actors associated with them have conducted cyberattacks against other states and their critical infrastructure to exploit systemic weakness, undermine trust in society, and cause instability in the international community. Therefore, cybersecurity concerns both national security and defence. Cyberattacks create security threats and legal challenges in both international, and domestic law. The main objectives of this thesis is to first analyse how cyber threats affect basic principles of international law, particularly the principles of state sovereignty, the prohibition on the use of force, and intervention. It also aims to assess how Iceland responds to cyber threats and protects its national security. Existing and potential cyber threats are discussed, and key concepts are defined. It then analyses how such threats fit within international law, particularly the Chart of the United Nations, and how state responsibility can be ensured in cyberspace. Then, defence alliances are discussed and relevant European Union directive on cybersecurity are also examined. Finally, the legal environment of cybersecurity in Iceland is assessed in light of national security and defence matters, to evaluate our capacity to respond to cyber threats. The conclusion is, firstly, that the provisions of the Charter of the United Nations on sovereignty, the prohibition of the use of force, and intervention apply to cyberattacks, but require broader interpretation in line with the changed security environment. For a state to be held responsible for a cyberattack, the act has to be attributable to the state in question, which is fraught with difficulties in the technical environment. Secondly, the framework for cybersecurity in Iceland, in light of national security and defence matters, is highly fragmented among government authorities and institutions. The powers of government authorities, their interplay with one another and with the Icelandic Parliament, must be clarified, as well as the definition of national security threats and whether cyber threats fall within that category. An effective and comprehensive legal framework is fundamental to ensuring an adequate response. Iceland therefore needs to enhance its efforts to ensure cybersecurity as an integral part of national security and defence matters."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Langt frá heimsins vígaslóð : netöryggi í ljósi þjóðaröryggis og varnarmála; alþjóðalög og Ísland"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Háskólinn í Reykjavík"],"dc:creator":["Katrín Sól Gunnarsdóttir 2001-"],"dc:date.accessioned":["2026-01-19T14:22:37Z"],"dc:date.available":["2026-01-19T14:22:37Z"],"dc:date.issued":["2026-01-19T14:22:41Z"],"dc:description.abstract":["Ógnir við þjóðaröryggi eru ekki eingöngu bundnar við hefðbundnar hernaðarógnir. Hafa þær fært sig yfir í netheima. Í auknum mæli hafa óvinveitt ríki og aðilar tengdir þeim beitt netárásum gegn ríkjum og mikilvægum innviðum þeirra, til að nýta sér kerfislæga veikleika, grafa undan trausti og valda alþjóðlegum óstöðugleika. Netöryggi varðar því í senn þjóðaröryggi og varnarmál. Netárásir skapa því öryggisógnir og lagalegar áskoranir, bæði í þjóðarétti og landsrétti. Meginviðfangsefni þessarar ritgerðar er að greina hvernig netógnir í netheimum falla að alþjóðalögum, einkum reglunum um fullveldi, bann við valdbeitingu og íhlutun í innanríkismálefni ríkja. Einnig að meta hvernig íslensk lög taka á netógnum og hvort þau gefi traust lagaumhverfi til að gera Ísland í stakk búið að bregðast við netógnum og vernda eigið þjóðaröryggi. Fjallað er um helstu tegundir netógna þar sem lykilhugtök eru skilgreind. Þá er greint hvernig slíkar ógnir falla að alþjóðalögum, einkum Sáttmála Sameinuðu þjóðanna, og hvernig unnt er að tryggja ábyrgð ríkja í netheimum. Þá er fjallað um varnarbandalög og viðeigandi tilskipanir Evrópusambandsins um netöryggi. Loks er stjórnskipan og lagalegt umhverfi netöryggis á Íslandi metið, í ljósi þjóðaröryggis og varnarmála, í því skyni að leggja mat á viðbragðsgetu okkar við netógnum. Niðurstaðan er í fyrsta lagi sú að ákvæði Sáttmála Sameinuðu þjóðanna um fullveldi, bann við valdbeitingu og íhlutun í innanríkismálefni, gilda um netárásir, en krefjist breyttrar túlkunar í takt við breytt öryggisumhverfi. Til að ríki beri ábyrgð á netárás verður þó að vera unnt að rekja hana til viðkomandi ríkis, sem getur verið vandkvæðum bundið í tæknilegu umhverfi. Í öðru lagi er umgjörð netöryggis á Íslandi, í ljósi þjóðaröryggis og varnarmála, afar dreifð milli stjórnvalda og stofnana. Skýra þarf valdheimildir stjórnvalda, samspil þeirra innbyrðis og við Alþingi, sem og að skilgreina þjóðaröryggisógnir og hvort netógnir falli þar undir. Skilvirkt og skýrt lagaumhverfi er forsenda árangursríkra viðbragða. Ísland þarf því að stíga markvissari skref í að tryggja netöryggi, sem er óaðskiljanlegur hluti þjóðaröryggis og varnarmála.","In a world where everything can be weaponised, threats to national security are no longer limited to traditional military threats. They increasingly manifest in the digital domain of cyberspace. In recent years, hostile states and actors associated with them have conducted cyberattacks against other states and their critical infrastructure to exploit systemic weakness, undermine trust in society, and cause instability in the international community. Therefore, cybersecurity concerns both national security and defence. Cyberattacks create security threats and legal challenges in both international, and domestic law. The main objectives of this thesis is to first analyse how cyber threats affect basic principles of international law, particularly the principles of state sovereignty, the prohibition on the use of force, and intervention. It also aims to assess how Iceland responds to cyber threats and protects its national security. Existing and potential cyber threats are discussed, and key concepts are defined. It then analyses how such threats fit within international law, particularly the Chart of the United Nations, and how state responsibility can be ensured in cyberspace. Then, defence alliances are discussed and relevant European Union directive on cybersecurity are also examined. Finally, the legal environment of cybersecurity in Iceland is assessed in light of national security and defence matters, to evaluate our capacity to respond to cyber threats. The conclusion is, firstly, that the provisions of the Charter of the United Nations on sovereignty, the prohibition of the use of force, and intervention apply to cyberattacks, but require broader interpretation in line with the changed security environment. For a state to be held responsible for a cyberattack, the act has to be attributable to the state in question, which is fraught with difficulties in the technical environment. Secondly, the framework for cybersecurity in Iceland, in light of national security and defence matters, is highly fragmented among government authorities and institutions. The powers of government authorities, their interplay with one another and with the Icelandic Parliament, must be clarified, as well as the definition of national security threats and whether cyber threats fall within that category. An effective and comprehensive legal framework is fundamental to ensuring an adequate response. Iceland therefore needs to enhance its efforts to ensure cybersecurity as an integral part of national security and defence matters."],"dc:identifier.uri":["https://hdl.handle.net/1946/51979"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Lögfræði","Þjóðaröryggi","Netöryggi","Varnarmál","Netárásir"],"dc:title":["Langt frá heimsins vígaslóð : netöryggi í ljósi þjóðaröryggis og varnarmála; alþjóðalög og Ísland"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T20:37:50Z"}