{"id":{"repo_id":"reykjavik","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/51975"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/reykjavik/oai:skemman.is:1946/51975","repository":{"repo_id":"reykjavik","name":"Reykjavík University","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Persónuleg skaðabótaábyrgð heilbrigðisstarfsmanna vegna líkamstjóna","abstract":"Starfsumhverfi heilbrigðisstarfsmanna einkennist oft af miklum hraða og krefjandi aðstæðum, en starfs síns vegna þurfa þeir oft og tíðum að taka afdrifaríkar ákvarðanir um líf og limi á svipstundu undir miklu álagi. Það liggur því í augum uppi að mikilvægt er fyrir alla heilbrigðisstarfsmenn að skýrt svar sé við þeirri spurningu, hvort og þá að hvaða skilyrðum uppfylltum þeir geti bakað sér persónulega skaðabótaábyrgð vegna líkamstjóna sem þeir kunna að valda í starfi? Meginmarkmið ritgerðarinnar er að leita svara við ofangreindri spurningu. Í því skyni er farið yfir hugsanlegan bótarétt vegna líkamstjóna á grundvelli sakarreglunnar, reglunnar um vinnuveitandaábyrgð og laga um sjúklingatryggingu. Í framhaldi af þeirri umfjöllun er sjónum að meginstefnu beint að 19., sbr. 20. og 23. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 með það fyrir augum að skoða inntak ákvæðanna og útskýra undir hvaða kringumstæðum starfsmaður getur orðið persónulega ábyrgur til greiðslu miskabóta á grundvelli þeirra. Jafnframt er stuttlega vikið að sérlögum sem ganga 23. gr. laga nr. 50/1993 framar og í framhaldi af þeirri umræðu er skoðað hvernig 19., sbr. 20. og 23. gr. laga nr. 50/1993 horfa við heilbrigðisstarfsmönnum. Að lokum er vikið að rétti til miskabóta skv. a-lið 1. mgr. og 2. mgr. 26. gr. laga nr. 50/1993. Nánar tiltekið er leitast við að skera úr um hvort í þessum ákvæðum sé með beinum hætti vikið frá meginreglunni um vinnuveitandaábyrgð, þ.e. ef huglæg skilyrði sem koma fram í ákvæðunum teljast uppfyllt, þá falli tilvikið utan gildissviðs reglunnar um vinnuveitandaábyrgð og leiði til persónulegrar ábyrgðar tjónvalds. Niðurstaða ritgerðarinnar er að framangreind lagaákvæði gera ráð fyrir persónulegri ábyrgð tjónvalds og geta heilbrigðisstarfsmenn því orðið persónulega skaðabótaskyldir vegna líkamstjóna sem þeir kunna að valda í starfi. Er því talið tilefni til endurskoðunar á 26. gr. laga nr. 50/1993 til þess að tryggja að reglan um vinnuveitandaábyrgð taki ávallt til miskabótakröfunnar svo lengi sem háttsemi heilbrigðisstarfsmanns er innan gildissviðs meginreglunnar.","abstract_html":"Starfsumhverfi heilbrigðisstarfsmanna einkennist oft af miklum hraða og krefjandi aðstæðum, en starfs síns vegna þurfa þeir oft og tíðum að taka afdrifaríkar ákvarðanir um líf og limi á svipstundu undir miklu álagi. Það liggur því í augum uppi að mikilvægt er fyrir alla heilbrigðisstarfsmenn að skýrt svar sé við þeirri spurningu, hvort og þá að hvaða skilyrðum uppfylltum þeir geti bakað sér persónulega skaðabótaábyrgð vegna líkamstjóna sem þeir kunna að valda í starfi? Meginmarkmið ritgerðarinnar er að leita svara við ofangreindri spurningu. Í því skyni er farið yfir hugsanlegan bótarétt vegna líkamstjóna á grundvelli sakarreglunnar, reglunnar um vinnuveitandaábyrgð og laga um sjúklingatryggingu. Í framhaldi af þeirri umfjöllun er sjónum að meginstefnu beint að 19., sbr. 20. og 23. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 með það fyrir augum að skoða inntak ákvæðanna og útskýra undir hvaða kringumstæðum starfsmaður getur orðið persónulega ábyrgur til greiðslu miskabóta á grundvelli þeirra. Jafnframt er stuttlega vikið að sérlögum sem ganga 23. gr. laga nr. 50/1993 framar og í framhaldi af þeirri umræðu er skoðað hvernig 19., sbr. 20. og 23. gr. laga nr. 50/1993 horfa við heilbrigðisstarfsmönnum. Að lokum er vikið að rétti til miskabóta skv. a-lið 1. mgr. og 2. mgr. 26. gr. laga nr. 50/1993. Nánar tiltekið er leitast við að skera úr um hvort í þessum ákvæðum sé með beinum hætti vikið frá meginreglunni um vinnuveitandaábyrgð, þ.e. ef huglæg skilyrði sem koma fram í ákvæðunum teljast uppfyllt, þá falli tilvikið utan gildissviðs reglunnar um vinnuveitandaábyrgð og leiði til persónulegrar ábyrgðar tjónvalds. Niðurstaða ritgerðarinnar er að framangreind lagaákvæði gera ráð fyrir persónulegri ábyrgð tjónvalds og geta heilbrigðisstarfsmenn því orðið persónulega skaðabótaskyldir vegna líkamstjóna sem þeir kunna að valda í starfi. Er því talið tilefni til endurskoðunar á 26. gr. laga nr. 50/1993 til þess að tryggja að reglan um vinnuveitandaábyrgð taki ávallt til miskabótakröfunnar svo lengi sem háttsemi heilbrigðisstarfsmanns er innan gildissviðs meginreglunnar.","abstract_has_math":false,"creators":["Birta Marín Jónsdóttir 2002-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Háskólinn í Reykjavík"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026-01-19T13:40:05Z","date_published":"2026-01-19T13:40:05Z","updated_at":"2026-07-27T20:38:22Z","subjects":["Lögfræði","Skaðabótaábyrgð","Líkamstjón","Heilbrigðisstéttir"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://hdl.handle.net/1946/51975","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Háskólinn í Reykjavík"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Birta Marín Jónsdóttir 2002-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2026-01-19T13:40:01Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2026-01-19T13:40:01Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2026-01-19T13:40:05Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Lögfræði","Skaðabótaábyrgð","Líkamstjón","Heilbrigðisstéttir"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["https://hdl.handle.net/1946/51975"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Starfsumhverfi heilbrigðisstarfsmanna einkennist oft af miklum hraða og krefjandi aðstæðum, en starfs síns vegna þurfa þeir oft og tíðum að taka afdrifaríkar ákvarðanir um líf og limi á svipstundu undir miklu álagi. Það liggur því í augum uppi að mikilvægt er fyrir alla heilbrigðisstarfsmenn að skýrt svar sé við þeirri spurningu, hvort og þá að hvaða skilyrðum uppfylltum þeir geti bakað sér persónulega skaðabótaábyrgð vegna líkamstjóna sem þeir kunna að valda í starfi? Meginmarkmið ritgerðarinnar er að leita svara við ofangreindri spurningu. Í því skyni er farið yfir hugsanlegan bótarétt vegna líkamstjóna á grundvelli sakarreglunnar, reglunnar um vinnuveitandaábyrgð og laga um sjúklingatryggingu. Í framhaldi af þeirri umfjöllun er sjónum að meginstefnu beint að 19., sbr. 20. og 23. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 með það fyrir augum að skoða inntak ákvæðanna og útskýra undir hvaða kringumstæðum starfsmaður getur orðið persónulega ábyrgur til greiðslu miskabóta á grundvelli þeirra. Jafnframt er stuttlega vikið að sérlögum sem ganga 23. gr. laga nr. 50/1993 framar og í framhaldi af þeirri umræðu er skoðað hvernig 19., sbr. 20. og 23. gr. laga nr. 50/1993 horfa við heilbrigðisstarfsmönnum. Að lokum er vikið að rétti til miskabóta skv. a-lið 1. mgr. og 2. mgr. 26. gr. laga nr. 50/1993. Nánar tiltekið er leitast við að skera úr um hvort í þessum ákvæðum sé með beinum hætti vikið frá meginreglunni um vinnuveitandaábyrgð, þ.e. ef huglæg skilyrði sem koma fram í ákvæðunum teljast uppfyllt, þá falli tilvikið utan gildissviðs reglunnar um vinnuveitandaábyrgð og leiði til persónulegrar ábyrgðar tjónvalds. Niðurstaða ritgerðarinnar er að framangreind lagaákvæði gera ráð fyrir persónulegri ábyrgð tjónvalds og geta heilbrigðisstarfsmenn því orðið persónulega skaðabótaskyldir vegna líkamstjóna sem þeir kunna að valda í starfi. Er því talið tilefni til endurskoðunar á 26. gr. laga nr. 50/1993 til þess að tryggja að reglan um vinnuveitandaábyrgð taki ávallt til miskabótakröfunnar svo lengi sem háttsemi heilbrigðisstarfsmanns er innan gildissviðs meginreglunnar.","The working environment of healthcare professionals is often fast-paced and demanding. In their daily duties, they are frequently required to make critical, life or death decisions within moments and under intense pressure. It is therefore crucial for the healthcare profession to receive clear answers to the question of whether, and if so, under what conditions, healthcare professionals can incur personal liability for damages for bodily injuries caused as a result of their work? The main objective of the thesis is to seek answers to the aforementioned question, and to that end it reviewes the potential right to compensation for bodily injuries will be reviewed based on the rule of negligence, the rule of vicarious liability, and the Act on Patient Insurance. Bulding on that discussion, the focus is is mainly on Article 19, cf. Article 20 and Article 23 of the Tort Liability Act No. 50/1993, to explain the provisions’ content and clarify the circumstances under which an employee may incur personal liability for non-pecuniary damages. Additionally, special laws that override Article 23 of Act No. 50/1993 are briefly mentioned, and subsequent discussion will examine how Article 19, cf. Article 20 and Article 23 of Act No. 50/1993, applies to healthcare professionals. Finally, the right to non-pecuniary damages according to subparagraph (a) of paragraph 1, and paragraph 2 of Article 26 of Act No. 50/1993 are addressed. More specifically, an attempt will be made to answer whether these provisions directly deviate from the main rule of vicarious liability. That is, if the subjective conditions stated in the provisions are considered fulfilled, then the case falls outside the scope of the vicarious liability rule and personal liability of the tortfeasor is assumed. The conclusion reached is that the aforementioned legal provisions provide for the personal liability of the tortfeasor, and therefore healthcare professionals can become personally liable for damages for bodily injuries they may cause in their work. It is therefore considered appropriate to review Article 26 of Act No. 50/1993 to ensure that the rule of vicarious liability always covers the claims for non-pecuniary damages, as long as the healthcare professional acts within the scope of the main rule."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Persónuleg skaðabótaábyrgð heilbrigðisstarfsmanna vegna líkamstjóna"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Háskólinn í Reykjavík"],"dc:creator":["Birta Marín Jónsdóttir 2002-"],"dc:date.accessioned":["2026-01-19T13:40:01Z"],"dc:date.available":["2026-01-19T13:40:01Z"],"dc:date.issued":["2026-01-19T13:40:05Z"],"dc:description.abstract":["Starfsumhverfi heilbrigðisstarfsmanna einkennist oft af miklum hraða og krefjandi aðstæðum, en starfs síns vegna þurfa þeir oft og tíðum að taka afdrifaríkar ákvarðanir um líf og limi á svipstundu undir miklu álagi. Það liggur því í augum uppi að mikilvægt er fyrir alla heilbrigðisstarfsmenn að skýrt svar sé við þeirri spurningu, hvort og þá að hvaða skilyrðum uppfylltum þeir geti bakað sér persónulega skaðabótaábyrgð vegna líkamstjóna sem þeir kunna að valda í starfi? Meginmarkmið ritgerðarinnar er að leita svara við ofangreindri spurningu. Í því skyni er farið yfir hugsanlegan bótarétt vegna líkamstjóna á grundvelli sakarreglunnar, reglunnar um vinnuveitandaábyrgð og laga um sjúklingatryggingu. Í framhaldi af þeirri umfjöllun er sjónum að meginstefnu beint að 19., sbr. 20. og 23. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 með það fyrir augum að skoða inntak ákvæðanna og útskýra undir hvaða kringumstæðum starfsmaður getur orðið persónulega ábyrgur til greiðslu miskabóta á grundvelli þeirra. Jafnframt er stuttlega vikið að sérlögum sem ganga 23. gr. laga nr. 50/1993 framar og í framhaldi af þeirri umræðu er skoðað hvernig 19., sbr. 20. og 23. gr. laga nr. 50/1993 horfa við heilbrigðisstarfsmönnum. Að lokum er vikið að rétti til miskabóta skv. a-lið 1. mgr. og 2. mgr. 26. gr. laga nr. 50/1993. Nánar tiltekið er leitast við að skera úr um hvort í þessum ákvæðum sé með beinum hætti vikið frá meginreglunni um vinnuveitandaábyrgð, þ.e. ef huglæg skilyrði sem koma fram í ákvæðunum teljast uppfyllt, þá falli tilvikið utan gildissviðs reglunnar um vinnuveitandaábyrgð og leiði til persónulegrar ábyrgðar tjónvalds. Niðurstaða ritgerðarinnar er að framangreind lagaákvæði gera ráð fyrir persónulegri ábyrgð tjónvalds og geta heilbrigðisstarfsmenn því orðið persónulega skaðabótaskyldir vegna líkamstjóna sem þeir kunna að valda í starfi. Er því talið tilefni til endurskoðunar á 26. gr. laga nr. 50/1993 til þess að tryggja að reglan um vinnuveitandaábyrgð taki ávallt til miskabótakröfunnar svo lengi sem háttsemi heilbrigðisstarfsmanns er innan gildissviðs meginreglunnar.","The working environment of healthcare professionals is often fast-paced and demanding. In their daily duties, they are frequently required to make critical, life or death decisions within moments and under intense pressure. It is therefore crucial for the healthcare profession to receive clear answers to the question of whether, and if so, under what conditions, healthcare professionals can incur personal liability for damages for bodily injuries caused as a result of their work? The main objective of the thesis is to seek answers to the aforementioned question, and to that end it reviewes the potential right to compensation for bodily injuries will be reviewed based on the rule of negligence, the rule of vicarious liability, and the Act on Patient Insurance. Bulding on that discussion, the focus is is mainly on Article 19, cf. Article 20 and Article 23 of the Tort Liability Act No. 50/1993, to explain the provisions’ content and clarify the circumstances under which an employee may incur personal liability for non-pecuniary damages. Additionally, special laws that override Article 23 of Act No. 50/1993 are briefly mentioned, and subsequent discussion will examine how Article 19, cf. Article 20 and Article 23 of Act No. 50/1993, applies to healthcare professionals. Finally, the right to non-pecuniary damages according to subparagraph (a) of paragraph 1, and paragraph 2 of Article 26 of Act No. 50/1993 are addressed. More specifically, an attempt will be made to answer whether these provisions directly deviate from the main rule of vicarious liability. That is, if the subjective conditions stated in the provisions are considered fulfilled, then the case falls outside the scope of the vicarious liability rule and personal liability of the tortfeasor is assumed. The conclusion reached is that the aforementioned legal provisions provide for the personal liability of the tortfeasor, and therefore healthcare professionals can become personally liable for damages for bodily injuries they may cause in their work. It is therefore considered appropriate to review Article 26 of Act No. 50/1993 to ensure that the rule of vicarious liability always covers the claims for non-pecuniary damages, as long as the healthcare professional acts within the scope of the main rule."],"dc:identifier.uri":["https://hdl.handle.net/1946/51975"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Lögfræði","Skaðabótaábyrgð","Líkamstjón","Heilbrigðisstéttir"],"dc:title":["Persónuleg skaðabótaábyrgð heilbrigðisstarfsmanna vegna líkamstjóna"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T20:38:22Z"}