{"id":{"repo_id":"reykjavik","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/50828"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/reykjavik/oai:skemman.is:1946/50828","repository":{"repo_id":"reykjavik","name":"Reykjavík University","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Barnvæn réttarvarsla : er meðferð mála sakhæfra barna nægjanlega barnvæn á Íslandi?","abstract":"Barnvæn réttarvarsla: Er meðferð mála sakhæfra barna nægjanlega barnvæn á Íslandi? Afbrot barna á Íslandi eru orðin alvarlegri þótt þeim fari ekki fjölgandi. Af alvarlegri brotum leiðir að fleiri börn þurfa að sitja í gæsluvarðhaldi og fá á sig dóma. Í þessari ritgerð er leitast við að kanna hvort meðferð mála sakhæfra barna sé nægjanlega barnvæn á Íslandi, hvort lög um meðferð sakamála nr. 88/2008, standist ákvæði 3. mgr. 76. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944, sem kveður á um skyldur ríkisins til að vernda börn. Þá verður einnig fjallað um hvort gerður sé nægjanlega mikill greinarmunur á börnum sem eru sakborningar í sakamálum og fullorðnum. Ljóst er að börn eru viðkvæmur hópur samfélagsins og í sögulegu samhengi er ekki langt síðan viðurkennt var að þau bæru sjálfstæð réttindi. Þegar börn fremja afbrot er að mörgu að huga en mikilvægast af öllu er að gæta réttinda þeirra til hins ýtrasta. Farið verður yfir réttindi barna sem brjóta af sér. Þau eru vernduð í stjórnarskrá, almennum lögum og ýmsum mannréttindasáttmálum, svo sem Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna. Leiðbeiningareglur Evrópuþingsins og ráðsins um barnvæna réttarvörslu, sem er mikilvæg réttarheimild þegar kemur að meðferð mála barna í réttarkerfinu. Reglurnar fjalla ítarlega um réttindi sakhæfra barna og hvað gera þurfi til þess að meðferð mála þeirra sé nógu barnvæn. Farið verður yfir framkvæmdina hérlendis, þ.e. meðferð mála sakhæfra barna á rannsóknarstigi og dómstigi. Meðferð mála sakhæfra barna á Íslandi er ekki nægjanlega barnvæn, réttindi þeirra eru ekki virt líkt og ber að gera. Þá má segja að lög um meðferð sakamála standist ekki ákvæði 3. mgr. 76. gr. stjskr. þar sem ekki er gerður fullnægjandi greinarmunur á börnum sem sakborningum og fullorðnum. Ráðast þarf í ítarlega skoðun á réttarkerfinu til þess að hægt sé að segja að réttarkerfið, bæði dómskerfið og meðferð mála hjá lögreglu, sé nógu barnvænt.","abstract_html":"Barnvæn réttarvarsla: Er meðferð mála sakhæfra barna nægjanlega barnvæn á Íslandi? Afbrot barna á Íslandi eru orðin alvarlegri þótt þeim fari ekki fjölgandi. Af alvarlegri brotum leiðir að fleiri börn þurfa að sitja í gæsluvarðhaldi og fá á sig dóma. Í þessari ritgerð er leitast við að kanna hvort meðferð mála sakhæfra barna sé nægjanlega barnvæn á Íslandi, hvort lög um meðferð sakamála nr. 88/2008, standist ákvæði 3. mgr. 76. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944, sem kveður á um skyldur ríkisins til að vernda börn. Þá verður einnig fjallað um hvort gerður sé nægjanlega mikill greinarmunur á börnum sem eru sakborningar í sakamálum og fullorðnum. Ljóst er að börn eru viðkvæmur hópur samfélagsins og í sögulegu samhengi er ekki langt síðan viðurkennt var að þau bæru sjálfstæð réttindi. Þegar börn fremja afbrot er að mörgu að huga en mikilvægast af öllu er að gæta réttinda þeirra til hins ýtrasta. Farið verður yfir réttindi barna sem brjóta af sér. Þau eru vernduð í stjórnarskrá, almennum lögum og ýmsum mannréttindasáttmálum, svo sem Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna. Leiðbeiningareglur Evrópuþingsins og ráðsins um barnvæna réttarvörslu, sem er mikilvæg réttarheimild þegar kemur að meðferð mála barna í réttarkerfinu. Reglurnar fjalla ítarlega um réttindi sakhæfra barna og hvað gera þurfi til þess að meðferð mála þeirra sé nógu barnvæn. Farið verður yfir framkvæmdina hérlendis, þ.e. meðferð mála sakhæfra barna á rannsóknarstigi og dómstigi. Meðferð mála sakhæfra barna á Íslandi er ekki nægjanlega barnvæn, réttindi þeirra eru ekki virt líkt og ber að gera. Þá má segja að lög um meðferð sakamála standist ekki ákvæði 3. mgr. 76. gr. stjskr. þar sem ekki er gerður fullnægjandi greinarmunur á börnum sem sakborningum og fullorðnum. Ráðast þarf í ítarlega skoðun á réttarkerfinu til þess að hægt sé að segja að réttarkerfið, bæði dómskerfið og meðferð mála hjá lögreglu, sé nógu barnvænt.","abstract_has_math":false,"creators":["Laufey Ýr Birkisdóttir 1999-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Háskólinn í Reykjavík"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025-06-18T13:28:21Z","date_published":"2025-06-18T13:28:21Z","updated_at":"2026-07-27T20:43:40Z","subjects":["Lögfræði","Meistaraprófsritgerðir","Börn","Sakhæfi","Málsmeðferð"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://hdl.handle.net/1946/50828","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Háskólinn í Reykjavík"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Laufey Ýr Birkisdóttir 1999-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2025-06-18T13:28:20Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2025-06-18T13:28:20Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2025-06-18T13:28:21Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Lögfræði","Meistaraprófsritgerðir","Börn","Sakhæfi","Málsmeðferð"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["https://hdl.handle.net/1946/50828"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Barnvæn réttarvarsla: Er meðferð mála sakhæfra barna nægjanlega barnvæn á Íslandi? Afbrot barna á Íslandi eru orðin alvarlegri þótt þeim fari ekki fjölgandi. Af alvarlegri brotum leiðir að fleiri börn þurfa að sitja í gæsluvarðhaldi og fá á sig dóma. Í þessari ritgerð er leitast við að kanna hvort meðferð mála sakhæfra barna sé nægjanlega barnvæn á Íslandi, hvort lög um meðferð sakamála nr. 88/2008, standist ákvæði 3. mgr. 76. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944, sem kveður á um skyldur ríkisins til að vernda börn. Þá verður einnig fjallað um hvort gerður sé nægjanlega mikill greinarmunur á börnum sem eru sakborningar í sakamálum og fullorðnum. Ljóst er að börn eru viðkvæmur hópur samfélagsins og í sögulegu samhengi er ekki langt síðan viðurkennt var að þau bæru sjálfstæð réttindi. Þegar börn fremja afbrot er að mörgu að huga en mikilvægast af öllu er að gæta réttinda þeirra til hins ýtrasta. Farið verður yfir réttindi barna sem brjóta af sér. Þau eru vernduð í stjórnarskrá, almennum lögum og ýmsum mannréttindasáttmálum, svo sem Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna. Leiðbeiningareglur Evrópuþingsins og ráðsins um barnvæna réttarvörslu, sem er mikilvæg réttarheimild þegar kemur að meðferð mála barna í réttarkerfinu. Reglurnar fjalla ítarlega um réttindi sakhæfra barna og hvað gera þurfi til þess að meðferð mála þeirra sé nógu barnvæn. Farið verður yfir framkvæmdina hérlendis, þ.e. meðferð mála sakhæfra barna á rannsóknarstigi og dómstigi. Meðferð mála sakhæfra barna á Íslandi er ekki nægjanlega barnvæn, réttindi þeirra eru ekki virt líkt og ber að gera. Þá má segja að lög um meðferð sakamála standist ekki ákvæði 3. mgr. 76. gr. stjskr. þar sem ekki er gerður fullnægjandi greinarmunur á börnum sem sakborningum og fullorðnum. Ráðast þarf í ítarlega skoðun á réttarkerfinu til þess að hægt sé að segja að réttarkerfið, bæði dómskerfið og meðferð mála hjá lögreglu, sé nógu barnvænt.","Child friendly-justice: Is the justice system in Iceland child friendly enough when criminally liable children offend? In recent years, offences committed by children in Iceland have become more serious, even though their overall number has not risen. This development has led to more children being held in detention and receiving prison sentences. This thesis examines whether the Icelandic justice system is sufficiently child-friendly for criminally liable children. It will also analyze whether the Criminal Procedure Act No. 88/2002 complies with paragraph 3 of Article 76 of the Icelandic Constitution No. 33/1944, which discusses the duty of the government to protect children. Additionally, the thesis explores whether adequate legal distinctions are made between children and adult defendants. Children are a particulary vulnerable group and it is not long since it was recognized that they have their own rights. When children commit violent offences, their rights need to be upheld. Their rights are protected in the Constitution, domestic legislation and various international human rights charters, including the United Nations Convention on the Rights of the Child. A key reference point in this regard is the Guidelines on Child-Friendly Justice, since they provide a framework that protects the rights of children in the justice system and ensures that proceedings that involve children are adapted to their age and developmental stage. The findings suggest that the justice system in Iceland is not child friendly enough, the rights of the children are not being followed as they should be. The Criminal Procedure Act does not distinguish sufficiently between child defendants and adults, so it can be said that the Act does not comply with paragraph 3 of article 76 of the Constitution. To ensure that the justice system is child-friendly, reform of the legal proceedings involving children is truly necessary."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Barnvæn réttarvarsla : er meðferð mála sakhæfra barna nægjanlega barnvæn á Íslandi?"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Háskólinn í Reykjavík"],"dc:creator":["Laufey Ýr Birkisdóttir 1999-"],"dc:date.accessioned":["2025-06-18T13:28:20Z"],"dc:date.available":["2025-06-18T13:28:20Z"],"dc:date.issued":["2025-06-18T13:28:21Z"],"dc:description.abstract":["Barnvæn réttarvarsla: Er meðferð mála sakhæfra barna nægjanlega barnvæn á Íslandi? Afbrot barna á Íslandi eru orðin alvarlegri þótt þeim fari ekki fjölgandi. Af alvarlegri brotum leiðir að fleiri börn þurfa að sitja í gæsluvarðhaldi og fá á sig dóma. Í þessari ritgerð er leitast við að kanna hvort meðferð mála sakhæfra barna sé nægjanlega barnvæn á Íslandi, hvort lög um meðferð sakamála nr. 88/2008, standist ákvæði 3. mgr. 76. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944, sem kveður á um skyldur ríkisins til að vernda börn. Þá verður einnig fjallað um hvort gerður sé nægjanlega mikill greinarmunur á börnum sem eru sakborningar í sakamálum og fullorðnum. Ljóst er að börn eru viðkvæmur hópur samfélagsins og í sögulegu samhengi er ekki langt síðan viðurkennt var að þau bæru sjálfstæð réttindi. Þegar börn fremja afbrot er að mörgu að huga en mikilvægast af öllu er að gæta réttinda þeirra til hins ýtrasta. Farið verður yfir réttindi barna sem brjóta af sér. Þau eru vernduð í stjórnarskrá, almennum lögum og ýmsum mannréttindasáttmálum, svo sem Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna. Leiðbeiningareglur Evrópuþingsins og ráðsins um barnvæna réttarvörslu, sem er mikilvæg réttarheimild þegar kemur að meðferð mála barna í réttarkerfinu. Reglurnar fjalla ítarlega um réttindi sakhæfra barna og hvað gera þurfi til þess að meðferð mála þeirra sé nógu barnvæn. Farið verður yfir framkvæmdina hérlendis, þ.e. meðferð mála sakhæfra barna á rannsóknarstigi og dómstigi. Meðferð mála sakhæfra barna á Íslandi er ekki nægjanlega barnvæn, réttindi þeirra eru ekki virt líkt og ber að gera. Þá má segja að lög um meðferð sakamála standist ekki ákvæði 3. mgr. 76. gr. stjskr. þar sem ekki er gerður fullnægjandi greinarmunur á börnum sem sakborningum og fullorðnum. Ráðast þarf í ítarlega skoðun á réttarkerfinu til þess að hægt sé að segja að réttarkerfið, bæði dómskerfið og meðferð mála hjá lögreglu, sé nógu barnvænt.","Child friendly-justice: Is the justice system in Iceland child friendly enough when criminally liable children offend? In recent years, offences committed by children in Iceland have become more serious, even though their overall number has not risen. This development has led to more children being held in detention and receiving prison sentences. This thesis examines whether the Icelandic justice system is sufficiently child-friendly for criminally liable children. It will also analyze whether the Criminal Procedure Act No. 88/2002 complies with paragraph 3 of Article 76 of the Icelandic Constitution No. 33/1944, which discusses the duty of the government to protect children. Additionally, the thesis explores whether adequate legal distinctions are made between children and adult defendants. Children are a particulary vulnerable group and it is not long since it was recognized that they have their own rights. When children commit violent offences, their rights need to be upheld. Their rights are protected in the Constitution, domestic legislation and various international human rights charters, including the United Nations Convention on the Rights of the Child. A key reference point in this regard is the Guidelines on Child-Friendly Justice, since they provide a framework that protects the rights of children in the justice system and ensures that proceedings that involve children are adapted to their age and developmental stage. The findings suggest that the justice system in Iceland is not child friendly enough, the rights of the children are not being followed as they should be. The Criminal Procedure Act does not distinguish sufficiently between child defendants and adults, so it can be said that the Act does not comply with paragraph 3 of article 76 of the Constitution. To ensure that the justice system is child-friendly, reform of the legal proceedings involving children is truly necessary."],"dc:identifier.uri":["https://hdl.handle.net/1946/50828"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Lögfræði","Meistaraprófsritgerðir","Börn","Sakhæfi","Málsmeðferð"],"dc:title":["Barnvæn réttarvarsla : er meðferð mála sakhæfra barna nægjanlega barnvæn á Íslandi?"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T20:43:40Z"}