Gæsluvarðhald á grundvelli almannahagsmuna : réttarframkvæmd yfir fimm ára tímabil
type: CreativeWork
description: Gæsluvarðhald á grundvelli almannahagsmuna: Réttarframkvæmd yfir fimm ára tímabil Í þessari ritgerð er leitast við að veita skýra mynd af inntaki og beitingu 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Í ákvæðinu er heimilað að manni sem liggur undir sterkum grun um alvarlegt brot á almennum hegningarlögum verði gert að sæta gæsluvarðhaldi á þeim grundvelli að hagsmunir almennings krefjist þess. Er þá ekki um að ræða „hefðbundið“ gæsluvarðhald sem helgast af rannsóknar-, réttarfars-, eða réttarvörslusjónarmiðum sem kveðið er á um í 1. mgr. ákvæðisins heldur er markmiðið af öðrum meiði. Fjallað er um skilyrði fyrir beitingu ákvæðisins með áherslu á að brot sé „...þess eðlis að ætla megi varðhald nauðsynlegt með tilliti til almannahagsmuna“. Við mat á því hvað í þessu felst hafa úrslausnir dómstóla um efnið sérstaklega mikla þýðingu og er því í umfjölluninni litið til fjölda dóma Hæstaréttar og úrskurða Landsréttar um gæsluvarðhald á þessum grundvelli. Þá er fjallað um réttarframkvæmd Mannréttindadómstóls Evrópu í tilfellum þar sem reynt hefur á sambærilega heimild í aðildarríkjum og umfjöllun dómstólsins um gæsluvarðhald á umræddum grunni borin saman við beitingu íslenskra dómstóla á ákvæði 2. mgr. 95. gr. Loks er vikið að niðurstöðum rannsóknar á úrlausnum Landsréttar og Hæstaréttar um efnið á fimm ára tímabili frá 2016-2020. Með rannsókninni er ætlunin einkum að kanna hvort greinanleg breyting hafi orðið á rökstuðningi dómstóla fyrir því að fallast á eða hafna kröfu um gæsluvarðhald á grundvelli almannahagsmuna með tilkomu Landsréttar 2018. Niðurstaða rannsóknarinnar er sú að Landsréttur virðist í megindráttum líta ákvæðið sömu augum og Hæstiréttur hafði áður gert. Fylgni milli málalykta reyndist há og rökleiðslur í sambærilegum málum almennt þær sömu, sérstaklega á fyrstu tveimur starfsárum réttarins. Nokkrir áhugaverðir úrskurðir voru hins vegar kveðnir upp í Landsrétti 2020, sem kunna mögulega að benda til þess að strangari kröfur verði gerðar til beit…
abstract: Gæsluvarðhald á grundvelli almannahagsmuna: Réttarframkvæmd yfir fimm ára tímabil Í þessari ritgerð er leitast við að veita skýra mynd af inntaki og beitingu 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Í ákvæðinu er heimilað að manni sem liggur undir sterkum grun um alvarlegt brot á almennum hegningarlögum verði gert að sæta gæsluvarðhaldi á þeim grundvelli að hagsmunir almennings krefjist þess. Er þá ekki um að ræða „hefðbundið“ gæsluvarðhald sem helgast af rannsóknar-, réttarfars-, eða réttarvörslusjónarmiðum sem kveðið er á um í 1. mgr. ákvæðisins heldur er markmiðið af öðrum meiði. Fjallað er um skilyrði fyrir beitingu ákvæðisins með áherslu á að brot sé „...þess eðlis að ætla megi varðhald nauðsynlegt með tilliti til almannahagsmuna“. Við mat á því hvað í þessu felst hafa úrslausnir dómstóla um efnið sérstaklega mikla þýðingu og er því í umfjölluninni litið til fjölda dóma Hæstaréttar og úrskurða Landsréttar um gæsluvarðhald á þessum grundvelli. Þá er fjallað um réttarframkvæmd Mannréttindadómstóls Evrópu í tilfellum þar sem reynt hefur á sambærilega heimild í aðildarríkjum og umfjöllun dómstólsins um gæsluvarðhald á umræddum grunni borin saman við beitingu íslenskra dómstóla á ákvæði 2. mgr. 95. gr. Loks er vikið að niðurstöðum rannsóknar á úrlausnum Landsréttar og Hæstaréttar um efnið á fimm ára tímabili frá 2016-2020. Með rannsókninni er ætlunin einkum að kanna hvort greinanleg breyting hafi orðið á rökstuðningi dómstóla fyrir því að fallast á eða hafna kröfu um gæsluvarðhald á grundvelli almannahagsmuna með tilkomu Landsréttar 2018. Niðurstaða rannsóknarinnar er sú að Landsréttur virðist í megindráttum líta ákvæðið sömu augum og Hæstiréttur hafði áður gert. Fylgni milli málalykta reyndist há og rökleiðslur í sambærilegum málum almennt þær sömu, sérstaklega á fyrstu tveimur starfsárum réttarins. Nokkrir áhugaverðir úrskurðir voru hins vegar kveðnir upp í Landsrétti 2020, sem kunna mögulega að benda til þess að strangari kröfur verði gerðar til beit…
author: Páll Magnús Pálsson 1995-
language: is
keywords: Lögfræði, Meistaraprófsritgerðir, Gæsluvarðhald, Sakamálaréttarfar
date published: 2022-01-05T13:42:13Z
date modified: 2026-07-27T20:39:26Z
provider: Reykjavík University
publisher: Networked Digital Library of Theses and Dissertations
type: WebPage
source organization: Reykjavík University

PropertyValue
property ID: Handle
value: http://hdl.handle.net/1946/40237