{"id":{"repo_id":"reykjavik","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/38648"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/reykjavik/oai:skemman.is:1946/38648","repository":{"repo_id":"reykjavik","name":"Reykjavík University","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Þróun stafrænna lausna : meðferð og vinnsla persónuupplýsinga við sjálfvirka ákvarðanatöku","abstract":"Samkvæmt 22. gr. laga nr. 90/2018 um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga á skráður einstaklingur rétt á því að ekki sé tekin ákvörðun eingöngu á grundvelli sjálfvirkrar gagnavinnslu, þ.m.t. gerðar persónusniðs, sem hefur réttaráhrif að því er hann sjálfan varðar eða snertir hann á sambærilegan hátt að verulegu leyti. Markmið ritgerðarinnar er að leitast við að svara því hvaða skyldur hvíli á ábyrgðaraðila við þróun og notkun stafrænna lausna sem framkvæma sjálfvirka ákvarðanatöku. Í því skyni verður sérstaklega horft til þess að hvaða marki ábyrgðaraðila er tækt að veita skráðum einstaklingi viðunandi réttarvernd. Umfjöllun ritgerðarinnar hefst á sjónarmiðum persónuverndar, þar á meðal tilkomu tilskipunar Evrópusambandsins nr. 95/46/EC. Þar á eftir er umfjöllun um hugtök og sjónarmið upplýsingatækni, en í því felst til að mynda að útskýra þróun og ákvarðanir gervigreindar. Næst eru ákvæði persónuverndarlaganna og reglugerðar Evrópusambandsins nr. 2016/679 útskýrð ítarlega. Að því loknu tekur við umfjöllun um sjálfvirkar ákvarðanatökur en í því felst meðal annars að útskýra gerð persónusniða, að horfa til álitamála í tengslum við réttinn til útskýringar og mismununar af hálfu gervigreindar. Helstu niðurstöður ritgerðarinnar eru að persónuverndarlögin séu óskýr hvað varðar skyldur ábyrgðaraðila við sjálfvirka ákvarðanatöku. Telja má óljóst hvort að réttur til útskýringar rúmist innan persónuverndarlaganna sem og reglugerðarinnar, en ómögulegt getur verið að útskýra hvernig gervigreind komst að tiltekinni ákvörðun. Hvað varðar réttarúrræðið mannlega íhlutun má álykta að háþróuð gervigreind geti leitt til þess að einstaklingar dragi úr eigin frumkvæði til þess að rannsaka og efast um gildi ákvarðana gervigreindar. Þá má telja að svo lengi sem mismunun viðgengst í þjóðfélaginu komi hún einnig til með að viðgangast við þróun gervigreindar. Í stað þess að leggja til nýtt regluverk er tillaga höfundar sú að gervigreind verði nýr „aðili“ í regluverki persónuverndarlaganna en í því felst að lögin samanstandi því af þremur aðilum í stað tveggja: einstaklingum, lögaðilum og gervigreind.","abstract_html":"Samkvæmt 22. gr. laga nr. 90/2018 um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga á skráður einstaklingur rétt á því að ekki sé tekin ákvörðun eingöngu á grundvelli sjálfvirkrar gagnavinnslu, þ.m.t. gerðar persónusniðs, sem hefur réttaráhrif að því er hann sjálfan varðar eða snertir hann á sambærilegan hátt að verulegu leyti. Markmið ritgerðarinnar er að leitast við að svara því hvaða skyldur hvíli á ábyrgðaraðila við þróun og notkun stafrænna lausna sem framkvæma sjálfvirka ákvarðanatöku. Í því skyni verður sérstaklega horft til þess að hvaða marki ábyrgðaraðila er tækt að veita skráðum einstaklingi viðunandi réttarvernd. Umfjöllun ritgerðarinnar hefst á sjónarmiðum persónuverndar, þar á meðal tilkomu tilskipunar Evrópusambandsins nr. 95/46/EC. Þar á eftir er umfjöllun um hugtök og sjónarmið upplýsingatækni, en í því felst til að mynda að útskýra þróun og ákvarðanir gervigreindar. Næst eru ákvæði persónuverndarlaganna og reglugerðar Evrópusambandsins nr. 2016/679 útskýrð ítarlega. Að því loknu tekur við umfjöllun um sjálfvirkar ákvarðanatökur en í því felst meðal annars að útskýra gerð persónusniða, að horfa til álitamála í tengslum við réttinn til útskýringar og mismununar af hálfu gervigreindar. Helstu niðurstöður ritgerðarinnar eru að persónuverndarlögin séu óskýr hvað varðar skyldur ábyrgðaraðila við sjálfvirka ákvarðanatöku. Telja má óljóst hvort að réttur til útskýringar rúmist innan persónuverndarlaganna sem og reglugerðarinnar, en ómögulegt getur verið að útskýra hvernig gervigreind komst að tiltekinni ákvörðun. Hvað varðar réttarúrræðið mannlega íhlutun má álykta að háþróuð gervigreind geti leitt til þess að einstaklingar dragi úr eigin frumkvæði til þess að rannsaka og efast um gildi ákvarðana gervigreindar. Þá má telja að svo lengi sem mismunun viðgengst í þjóðfélaginu komi hún einnig til með að viðgangast við þróun gervigreindar. Í stað þess að leggja til nýtt regluverk er tillaga höfundar sú að gervigreind verði nýr „aðili“ í regluverki persónuverndarlaganna en í því felst að lögin samanstandi því af þremur aðilum í stað tveggja: einstaklingum, lögaðilum og gervigreind.","abstract_has_math":false,"creators":["Berglind Einarsdóttir 1996-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Háskólinn í Reykjavík"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2021,"date_issued":"2021-06-01T09:20:54Z","date_published":"2021-06-01T09:20:54Z","updated_at":"2026-07-27T20:39:57Z","subjects":["Lögfræði","Meistaraprófsritgerðir","Persónuréttur","Persónuvernd","Gervigreind"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"http://hdl.handle.net/1946/38648","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Háskólinn í Reykjavík"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Berglind Einarsdóttir 1996-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2021-06-01T09:20:52Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2021-06-01T09:20:52Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2021-06-01T09:20:54Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Lögfræði","Meistaraprófsritgerðir","Persónuréttur","Persónuvernd","Gervigreind"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["http://hdl.handle.net/1946/38648"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Samkvæmt 22. gr. laga nr. 90/2018 um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga á skráður einstaklingur rétt á því að ekki sé tekin ákvörðun eingöngu á grundvelli sjálfvirkrar gagnavinnslu, þ.m.t. gerðar persónusniðs, sem hefur réttaráhrif að því er hann sjálfan varðar eða snertir hann á sambærilegan hátt að verulegu leyti. Markmið ritgerðarinnar er að leitast við að svara því hvaða skyldur hvíli á ábyrgðaraðila við þróun og notkun stafrænna lausna sem framkvæma sjálfvirka ákvarðanatöku. Í því skyni verður sérstaklega horft til þess að hvaða marki ábyrgðaraðila er tækt að veita skráðum einstaklingi viðunandi réttarvernd. Umfjöllun ritgerðarinnar hefst á sjónarmiðum persónuverndar, þar á meðal tilkomu tilskipunar Evrópusambandsins nr. 95/46/EC. Þar á eftir er umfjöllun um hugtök og sjónarmið upplýsingatækni, en í því felst til að mynda að útskýra þróun og ákvarðanir gervigreindar. Næst eru ákvæði persónuverndarlaganna og reglugerðar Evrópusambandsins nr. 2016/679 útskýrð ítarlega. Að því loknu tekur við umfjöllun um sjálfvirkar ákvarðanatökur en í því felst meðal annars að útskýra gerð persónusniða, að horfa til álitamála í tengslum við réttinn til útskýringar og mismununar af hálfu gervigreindar. Helstu niðurstöður ritgerðarinnar eru að persónuverndarlögin séu óskýr hvað varðar skyldur ábyrgðaraðila við sjálfvirka ákvarðanatöku. Telja má óljóst hvort að réttur til útskýringar rúmist innan persónuverndarlaganna sem og reglugerðarinnar, en ómögulegt getur verið að útskýra hvernig gervigreind komst að tiltekinni ákvörðun. Hvað varðar réttarúrræðið mannlega íhlutun má álykta að háþróuð gervigreind geti leitt til þess að einstaklingar dragi úr eigin frumkvæði til þess að rannsaka og efast um gildi ákvarðana gervigreindar. Þá má telja að svo lengi sem mismunun viðgengst í þjóðfélaginu komi hún einnig til með að viðgangast við þróun gervigreindar. Í stað þess að leggja til nýtt regluverk er tillaga höfundar sú að gervigreind verði nýr „aðili“ í regluverki persónuverndarlaganna en í því felst að lögin samanstandi því af þremur aðilum í stað tveggja: einstaklingum, lögaðilum og gervigreind.","According to Art. 22 of Act No. 90/2018 on Data Protection and the processing of personal data, the data subject shall have the right not to be subject to a decision based solely on automated processing, including profiling, which produces legal effects concerning him or her or similarly significantly affects him or her. The aim of the dissertation is to seek answers regarding the responsibilities of data controllers for the development and use of digital solutions that perform automated individual decision-making. To this end, special consideration will be given to the extent to which the data controller can provide a data subject with adequate legal protection. The discussion of the dissertation begins with perspectives on privacy, including the introduction of the EU Directive no. 95/46/EC. This is followed by a discussion of the concepts and perspectives of information technology, which includes, for example, explaining the development and decisions of artificial intelligence. Next are the provisions of the Data Protection Act and the European Union Regulation No. 2016/679 explained in detail. This is followed by a discussion of automated individual decision-making, which includes explaining profiling, looking at issues related to the right to an explanation and discrimination on the part of artificial intelligence. The main conclusions of the dissertation are the following: the Data Protection Act is unclear concerning the responsibilities of the data controller in automated individual decision-making. It can be considered unclear whether the right to an explanation falls within the scope of the Data Protection Act as well as the Regulation, but it may be impossible to explain how artificial intelligence came to a particular decision. Concerning the legal remedy of human intervention, it can be concluded that sophisticated artificial intelligence can lead individuals to lose their initiative in researching and questioning the validity of automated decisions. It can also be considered that as long as discrimination takes place in society, it will also take place in the development of artificial intelligence. Instead of proposing a new regulatory framework, the author's proposal is for artificial intelligence to become a new \"party\" in the Data Protection Act, which means that the law, therefore, would consist of three parties instead of two: individuals, legal entities and artificial intelligence."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Þróun stafrænna lausna : meðferð og vinnsla persónuupplýsinga við sjálfvirka ákvarðanatöku"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Háskólinn í Reykjavík"],"dc:creator":["Berglind Einarsdóttir 1996-"],"dc:date.accessioned":["2021-06-01T09:20:52Z"],"dc:date.available":["2021-06-01T09:20:52Z"],"dc:date.issued":["2021-06-01T09:20:54Z"],"dc:description.abstract":["Samkvæmt 22. gr. laga nr. 90/2018 um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga á skráður einstaklingur rétt á því að ekki sé tekin ákvörðun eingöngu á grundvelli sjálfvirkrar gagnavinnslu, þ.m.t. gerðar persónusniðs, sem hefur réttaráhrif að því er hann sjálfan varðar eða snertir hann á sambærilegan hátt að verulegu leyti. Markmið ritgerðarinnar er að leitast við að svara því hvaða skyldur hvíli á ábyrgðaraðila við þróun og notkun stafrænna lausna sem framkvæma sjálfvirka ákvarðanatöku. Í því skyni verður sérstaklega horft til þess að hvaða marki ábyrgðaraðila er tækt að veita skráðum einstaklingi viðunandi réttarvernd. Umfjöllun ritgerðarinnar hefst á sjónarmiðum persónuverndar, þar á meðal tilkomu tilskipunar Evrópusambandsins nr. 95/46/EC. Þar á eftir er umfjöllun um hugtök og sjónarmið upplýsingatækni, en í því felst til að mynda að útskýra þróun og ákvarðanir gervigreindar. Næst eru ákvæði persónuverndarlaganna og reglugerðar Evrópusambandsins nr. 2016/679 útskýrð ítarlega. Að því loknu tekur við umfjöllun um sjálfvirkar ákvarðanatökur en í því felst meðal annars að útskýra gerð persónusniða, að horfa til álitamála í tengslum við réttinn til útskýringar og mismununar af hálfu gervigreindar. Helstu niðurstöður ritgerðarinnar eru að persónuverndarlögin séu óskýr hvað varðar skyldur ábyrgðaraðila við sjálfvirka ákvarðanatöku. Telja má óljóst hvort að réttur til útskýringar rúmist innan persónuverndarlaganna sem og reglugerðarinnar, en ómögulegt getur verið að útskýra hvernig gervigreind komst að tiltekinni ákvörðun. Hvað varðar réttarúrræðið mannlega íhlutun má álykta að háþróuð gervigreind geti leitt til þess að einstaklingar dragi úr eigin frumkvæði til þess að rannsaka og efast um gildi ákvarðana gervigreindar. Þá má telja að svo lengi sem mismunun viðgengst í þjóðfélaginu komi hún einnig til með að viðgangast við þróun gervigreindar. Í stað þess að leggja til nýtt regluverk er tillaga höfundar sú að gervigreind verði nýr „aðili“ í regluverki persónuverndarlaganna en í því felst að lögin samanstandi því af þremur aðilum í stað tveggja: einstaklingum, lögaðilum og gervigreind.","According to Art. 22 of Act No. 90/2018 on Data Protection and the processing of personal data, the data subject shall have the right not to be subject to a decision based solely on automated processing, including profiling, which produces legal effects concerning him or her or similarly significantly affects him or her. The aim of the dissertation is to seek answers regarding the responsibilities of data controllers for the development and use of digital solutions that perform automated individual decision-making. To this end, special consideration will be given to the extent to which the data controller can provide a data subject with adequate legal protection. The discussion of the dissertation begins with perspectives on privacy, including the introduction of the EU Directive no. 95/46/EC. This is followed by a discussion of the concepts and perspectives of information technology, which includes, for example, explaining the development and decisions of artificial intelligence. Next are the provisions of the Data Protection Act and the European Union Regulation No. 2016/679 explained in detail. This is followed by a discussion of automated individual decision-making, which includes explaining profiling, looking at issues related to the right to an explanation and discrimination on the part of artificial intelligence. The main conclusions of the dissertation are the following: the Data Protection Act is unclear concerning the responsibilities of the data controller in automated individual decision-making. It can be considered unclear whether the right to an explanation falls within the scope of the Data Protection Act as well as the Regulation, but it may be impossible to explain how artificial intelligence came to a particular decision. Concerning the legal remedy of human intervention, it can be concluded that sophisticated artificial intelligence can lead individuals to lose their initiative in researching and questioning the validity of automated decisions. It can also be considered that as long as discrimination takes place in society, it will also take place in the development of artificial intelligence. Instead of proposing a new regulatory framework, the author's proposal is for artificial intelligence to become a new \"party\" in the Data Protection Act, which means that the law, therefore, would consist of three parties instead of two: individuals, legal entities and artificial intelligence."],"dc:identifier.uri":["http://hdl.handle.net/1946/38648"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Lögfræði","Meistaraprófsritgerðir","Persónuréttur","Persónuvernd","Gervigreind"],"dc:title":["Þróun stafrænna lausna : meðferð og vinnsla persónuupplýsinga við sjálfvirka ákvarðanatöku"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T20:39:57Z"}