{"id":{"repo_id":"reykjavik","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/36016"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/reykjavik/oai:skemman.is:1946/36016","repository":{"repo_id":"reykjavik","name":"Reykjavík University","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Heimilisofbeldi : réttarvernd barna","abstract":"Markmið þessarar ritgerðar er að varpa ljósi á þá réttarstöðu sem þolendur heimilisofbeldis njóta, einkum í þeim tilfellum þar sem brot, beint eða óbeint, beinist gegn börnum. Aðdragandi lögfestingar sérrefsiákvæðisins verður skoðaður og gerður samanburður við Norðurlöndin, einkum Svíþjóð, Noreg og Danmörk, á kynferðisbrotaákvæðum og sérrefsiákvæðum um heimilisofbeldi. Fjallað verður um beitingu íslenska heimilisofbeldisákvæðisins með vísan til lagaskilareglna 2. gr. almennra hegningarlaga sem og samspil almennra hegningarlaga við önnur ákvæði sömu laga, við sérrefsilög og við stjórnarskrárvarin réttindi um friðhelgi einkalífs. Gerð verður grein fyrir birtingarmyndum heimilisofbeldis og fjallað um gildissvið 218. gr. b. almennra hegningarlaga. Vikið verður að réttarvernd barna þar sem fjallað verður um þær lagabreytingar sem hafa náð fram að ganga hér á landi og fullgildingu alþjóðasáttmála sem stuðla með einum eða öðrum hætti að aukinni vernd barna. Í lokin verður fjallað um aðkomu lögreglu, barnaverndar og félagsþjónustu að heimilisofbeldi og síðan meðferð máls hjá ákæruvaldi og dómstólum. Helstu niðurstöður eru að með 218. gr. b. almennra hegningarlaga hefur í fyrsta skipti verið sett fram sérstök skilgreining á heimilisofbeldi og nær sú skilgreining jafnframt til barna. Er barn því talið verða fyrir andlegu ofbeldi þegar verknaður beinist gegn einstaklingi nákomnum því. Samkvæmt lagaskilareglu almennra hegningarlaga og með vísan til dómaframkvæmdar getur verknaður sem átti sér stað fyrir gildistöku ákvæðisins varðað við sérrefsiákvæðið ef verknaðurinn varðaði við önnur refsiákvæði fyrir gildistöku þess. Jafnframt ber dómaframkvæmd þess merki að mörkuð hafa verið skil á því hverjir njóta réttarverndar á grundvelli heimilisofbeldisákvæðisins sem og hvaða brot telst stórfellt í skilningi 2. mgr. ákvæðisins. Ekki má þó álíta ákvæðið fullmótað. Með það að markmiði að auka réttarvernd barna hafa lagabálkar og tiltekin ákvæði verið lögfest, alþjóðasáttmálar hafa verið fullgildir og eldri ákvæði aðlöguð að þeim. Réttarvernd hefur því verið aukin og við meðferð mála eru hagsmunir barna einatt hafðir að leiðarljósi.","abstract_html":"Markmið þessarar ritgerðar er að varpa ljósi á þá réttarstöðu sem þolendur heimilisofbeldis njóta, einkum í þeim tilfellum þar sem brot, beint eða óbeint, beinist gegn börnum. Aðdragandi lögfestingar sérrefsiákvæðisins verður skoðaður og gerður samanburður við Norðurlöndin, einkum Svíþjóð, Noreg og Danmörk, á kynferðisbrotaákvæðum og sérrefsiákvæðum um heimilisofbeldi. Fjallað verður um beitingu íslenska heimilisofbeldisákvæðisins með vísan til lagaskilareglna 2. gr. almennra hegningarlaga sem og samspil almennra hegningarlaga við önnur ákvæði sömu laga, við sérrefsilög og við stjórnarskrárvarin réttindi um friðhelgi einkalífs. Gerð verður grein fyrir birtingarmyndum heimilisofbeldis og fjallað um gildissvið 218. gr. b. almennra hegningarlaga. Vikið verður að réttarvernd barna þar sem fjallað verður um þær lagabreytingar sem hafa náð fram að ganga hér á landi og fullgildingu alþjóðasáttmála sem stuðla með einum eða öðrum hætti að aukinni vernd barna. Í lokin verður fjallað um aðkomu lögreglu, barnaverndar og félagsþjónustu að heimilisofbeldi og síðan meðferð máls hjá ákæruvaldi og dómstólum. Helstu niðurstöður eru að með 218. gr. b. almennra hegningarlaga hefur í fyrsta skipti verið sett fram sérstök skilgreining á heimilisofbeldi og nær sú skilgreining jafnframt til barna. Er barn því talið verða fyrir andlegu ofbeldi þegar verknaður beinist gegn einstaklingi nákomnum því. Samkvæmt lagaskilareglu almennra hegningarlaga og með vísan til dómaframkvæmdar getur verknaður sem átti sér stað fyrir gildistöku ákvæðisins varðað við sérrefsiákvæðið ef verknaðurinn varðaði við önnur refsiákvæði fyrir gildistöku þess. Jafnframt ber dómaframkvæmd þess merki að mörkuð hafa verið skil á því hverjir njóta réttarverndar á grundvelli heimilisofbeldisákvæðisins sem og hvaða brot telst stórfellt í skilningi 2. mgr. ákvæðisins. Ekki má þó álíta ákvæðið fullmótað. Með það að markmiði að auka réttarvernd barna hafa lagabálkar og tiltekin ákvæði verið lögfest, alþjóðasáttmálar hafa verið fullgildir og eldri ákvæði aðlöguð að þeim. Réttarvernd hefur því verið aukin og við meðferð mála eru hagsmunir barna einatt hafðir að leiðarljósi.","abstract_has_math":false,"creators":["Dagný Alma Jónasdóttir 1993-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Háskólinn í Reykjavík"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2020,"date_issued":"2020-06-10T11:30:28Z","date_published":"2020-06-10T11:30:28Z","updated_at":"2026-07-27T20:36:15Z","subjects":["Lögfræði","Meistaraprófsritgerðir","Heimilisofbeldi","Ofbeldi gegn börnum","Réttarstaða","Hegningarlög"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"http://hdl.handle.net/1946/36016","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Háskólinn í Reykjavík"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Dagný Alma Jónasdóttir 1993-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2020-06-10T11:30:27Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2020-06-10T11:30:27Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2020-06-10T11:30:28Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Lögfræði","Meistaraprófsritgerðir","Heimilisofbeldi","Ofbeldi gegn börnum","Réttarstaða","Hegningarlög"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["http://hdl.handle.net/1946/36016"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Markmið þessarar ritgerðar er að varpa ljósi á þá réttarstöðu sem þolendur heimilisofbeldis njóta, einkum í þeim tilfellum þar sem brot, beint eða óbeint, beinist gegn börnum. Aðdragandi lögfestingar sérrefsiákvæðisins verður skoðaður og gerður samanburður við Norðurlöndin, einkum Svíþjóð, Noreg og Danmörk, á kynferðisbrotaákvæðum og sérrefsiákvæðum um heimilisofbeldi. Fjallað verður um beitingu íslenska heimilisofbeldisákvæðisins með vísan til lagaskilareglna 2. gr. almennra hegningarlaga sem og samspil almennra hegningarlaga við önnur ákvæði sömu laga, við sérrefsilög og við stjórnarskrárvarin réttindi um friðhelgi einkalífs. Gerð verður grein fyrir birtingarmyndum heimilisofbeldis og fjallað um gildissvið 218. gr. b. almennra hegningarlaga. Vikið verður að réttarvernd barna þar sem fjallað verður um þær lagabreytingar sem hafa náð fram að ganga hér á landi og fullgildingu alþjóðasáttmála sem stuðla með einum eða öðrum hætti að aukinni vernd barna. Í lokin verður fjallað um aðkomu lögreglu, barnaverndar og félagsþjónustu að heimilisofbeldi og síðan meðferð máls hjá ákæruvaldi og dómstólum. Helstu niðurstöður eru að með 218. gr. b. almennra hegningarlaga hefur í fyrsta skipti verið sett fram sérstök skilgreining á heimilisofbeldi og nær sú skilgreining jafnframt til barna. Er barn því talið verða fyrir andlegu ofbeldi þegar verknaður beinist gegn einstaklingi nákomnum því. Samkvæmt lagaskilareglu almennra hegningarlaga og með vísan til dómaframkvæmdar getur verknaður sem átti sér stað fyrir gildistöku ákvæðisins varðað við sérrefsiákvæðið ef verknaðurinn varðaði við önnur refsiákvæði fyrir gildistöku þess. Jafnframt ber dómaframkvæmd þess merki að mörkuð hafa verið skil á því hverjir njóta réttarverndar á grundvelli heimilisofbeldisákvæðisins sem og hvaða brot telst stórfellt í skilningi 2. mgr. ákvæðisins. Ekki má þó álíta ákvæðið fullmótað. Með það að markmiði að auka réttarvernd barna hafa lagabálkar og tiltekin ákvæði verið lögfest, alþjóðasáttmálar hafa verið fullgildir og eldri ákvæði aðlöguð að þeim. Réttarvernd hefur því verið aukin og við meðferð mála eru hagsmunir barna einatt hafðir að leiðarljósi.","The objective of this thesis is to highlight the legal position of victims of domestic violence, with emphasis on situations where children are directly or indirectly affected. The proceedings leading up to the enactment of the special provision on domestic violence will be examined and a comparison will be made with the Nordic countries, in particular Sweden, Norway and Denmark on sexual offenses and special provisions on domestic violence. The application of the domestic violence provision will be discussed with reference to the rules of Article 2 in the General Penal Code as well as interactions with other provisions of the General Penal Code, with sectorial law and with the constitutional protection of privacy rights. The manifestations of domestic violence will be outlined, and the purview of Article 218 b. will be examined. The legal protection of children will be discussed, which will cover the legislative changes that have taken place in Iceland and the ratification of international treaties which in one way or another contribute to increased protection of children. Finally, the involvement of the police, child protection and social services in domestic violence will be discussed and then proceedings by the prosecution and the courts. The main conclusions are that Article 218 b. of the General Penal Code has for the first time introduced a specific definition of domestic violence and also extends its definition to children. Therefore, a child is considered to be subjected to mental abuse when an action is directed towards an immediate family member. According to Article 2 of the General Penal Code and with reference to the judicial procedure, an act that occurred before the entry into force of the provision may apply to the special penalty provision if the act concerned other penal provisions before its entry into force. Furthermore, the judicial process indicates which individuals are entitled to legal protection of the special provision on domestic violence and which actions are considered to be major in the sense of paragraph 2 of Article 218 b. The provision, however, may not be considered fully-fledged. With the objective of increasing the legal protection of children, legal frameworks and certain provisions have been enacted, international treaties have been ratified and older provisions have been adapted to them. Therefore, legal protection has been increased and in the handling of cases, the interests and well-being of children are always prioritized."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Heimilisofbeldi : réttarvernd barna"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Háskólinn í Reykjavík"],"dc:creator":["Dagný Alma Jónasdóttir 1993-"],"dc:date.accessioned":["2020-06-10T11:30:27Z"],"dc:date.available":["2020-06-10T11:30:27Z"],"dc:date.issued":["2020-06-10T11:30:28Z"],"dc:description.abstract":["Markmið þessarar ritgerðar er að varpa ljósi á þá réttarstöðu sem þolendur heimilisofbeldis njóta, einkum í þeim tilfellum þar sem brot, beint eða óbeint, beinist gegn börnum. Aðdragandi lögfestingar sérrefsiákvæðisins verður skoðaður og gerður samanburður við Norðurlöndin, einkum Svíþjóð, Noreg og Danmörk, á kynferðisbrotaákvæðum og sérrefsiákvæðum um heimilisofbeldi. Fjallað verður um beitingu íslenska heimilisofbeldisákvæðisins með vísan til lagaskilareglna 2. gr. almennra hegningarlaga sem og samspil almennra hegningarlaga við önnur ákvæði sömu laga, við sérrefsilög og við stjórnarskrárvarin réttindi um friðhelgi einkalífs. Gerð verður grein fyrir birtingarmyndum heimilisofbeldis og fjallað um gildissvið 218. gr. b. almennra hegningarlaga. Vikið verður að réttarvernd barna þar sem fjallað verður um þær lagabreytingar sem hafa náð fram að ganga hér á landi og fullgildingu alþjóðasáttmála sem stuðla með einum eða öðrum hætti að aukinni vernd barna. Í lokin verður fjallað um aðkomu lögreglu, barnaverndar og félagsþjónustu að heimilisofbeldi og síðan meðferð máls hjá ákæruvaldi og dómstólum. Helstu niðurstöður eru að með 218. gr. b. almennra hegningarlaga hefur í fyrsta skipti verið sett fram sérstök skilgreining á heimilisofbeldi og nær sú skilgreining jafnframt til barna. Er barn því talið verða fyrir andlegu ofbeldi þegar verknaður beinist gegn einstaklingi nákomnum því. Samkvæmt lagaskilareglu almennra hegningarlaga og með vísan til dómaframkvæmdar getur verknaður sem átti sér stað fyrir gildistöku ákvæðisins varðað við sérrefsiákvæðið ef verknaðurinn varðaði við önnur refsiákvæði fyrir gildistöku þess. Jafnframt ber dómaframkvæmd þess merki að mörkuð hafa verið skil á því hverjir njóta réttarverndar á grundvelli heimilisofbeldisákvæðisins sem og hvaða brot telst stórfellt í skilningi 2. mgr. ákvæðisins. Ekki má þó álíta ákvæðið fullmótað. Með það að markmiði að auka réttarvernd barna hafa lagabálkar og tiltekin ákvæði verið lögfest, alþjóðasáttmálar hafa verið fullgildir og eldri ákvæði aðlöguð að þeim. Réttarvernd hefur því verið aukin og við meðferð mála eru hagsmunir barna einatt hafðir að leiðarljósi.","The objective of this thesis is to highlight the legal position of victims of domestic violence, with emphasis on situations where children are directly or indirectly affected. The proceedings leading up to the enactment of the special provision on domestic violence will be examined and a comparison will be made with the Nordic countries, in particular Sweden, Norway and Denmark on sexual offenses and special provisions on domestic violence. The application of the domestic violence provision will be discussed with reference to the rules of Article 2 in the General Penal Code as well as interactions with other provisions of the General Penal Code, with sectorial law and with the constitutional protection of privacy rights. The manifestations of domestic violence will be outlined, and the purview of Article 218 b. will be examined. The legal protection of children will be discussed, which will cover the legislative changes that have taken place in Iceland and the ratification of international treaties which in one way or another contribute to increased protection of children. Finally, the involvement of the police, child protection and social services in domestic violence will be discussed and then proceedings by the prosecution and the courts. The main conclusions are that Article 218 b. of the General Penal Code has for the first time introduced a specific definition of domestic violence and also extends its definition to children. Therefore, a child is considered to be subjected to mental abuse when an action is directed towards an immediate family member. According to Article 2 of the General Penal Code and with reference to the judicial procedure, an act that occurred before the entry into force of the provision may apply to the special penalty provision if the act concerned other penal provisions before its entry into force. Furthermore, the judicial process indicates which individuals are entitled to legal protection of the special provision on domestic violence and which actions are considered to be major in the sense of paragraph 2 of Article 218 b. The provision, however, may not be considered fully-fledged. With the objective of increasing the legal protection of children, legal frameworks and certain provisions have been enacted, international treaties have been ratified and older provisions have been adapted to them. Therefore, legal protection has been increased and in the handling of cases, the interests and well-being of children are always prioritized."],"dc:identifier.uri":["http://hdl.handle.net/1946/36016"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Lögfræði","Meistaraprófsritgerðir","Heimilisofbeldi","Ofbeldi gegn börnum","Réttarstaða","Hegningarlög"],"dc:title":["Heimilisofbeldi : réttarvernd barna"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T20:36:15Z"}