{"id":{"repo_id":"reykjavik","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/34770"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/reykjavik/oai:skemman.is:1946/34770","repository":{"repo_id":"reykjavik","name":"Reykjavík University","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Örorkulífeyrir frá lífeyrissjóðum : reglur og aðferðir við ákvörðun örorkulífeyris","abstract":"Tilgangur og markmið þessarar ritgerðar er að varpa sem skýrustu ljósi á reglur sem gilda um örorkulífeyri lífeyrissjóða. Þótt ritgerðinni sé ætlað að fjalla um reglur um örorkulífeyri snýr þungamiðja hennar að örorkumati en markmið örorkumats er að ákvarða hlutfall orkutaps. Í ljósi þess að ríkið skyldar alla sem starfa á vinnumarkaði til þátttöku í samtryggingu lífeyrisréttinda er mikilvægt að löggjafinn sjái til þess að um réttarstöðu sjóðfélaga gildi regluverk þar sem sjóðfélögum eru tryggð sem jöfnust réttindi. Í þessari ritgerð verður meðal annars leitast við að greina hvort sú er raunin. Í því sambandi verður leitast við að svara hvort ástæða sé til að ætla að gildandi regluverk tryggi ekki nægjanlega vel jafnræði milli sjóðfélaga og hvort aukið gagnsæi geti betur tryggt að málefni sjóðfélaga séu meðhöndluð með sanngjörnum og sambærilegum hætti. Rannsókn höfundar á örorkumatinu leiddi í ljós að reglur sem um örorkumatið gilda séu ágætlega til þess fallnar að meta orkutap. Sumar reglnanna sem um matið gilda byggja á reynslu og venjum trúnaðarlækna sem eru að litlu leyti skjalfestar. Rannsóknin leiddi í ljós að reglur um örorkumat í samþykktum lífeyrissjóða endurspegla ekki að öllu leyti framkvæmd örorkumats. Draga má þá ályktun af umfjöllun ritgerðarinnar að lífeyrissjóðir hafi ekki að fullu fullnægt þeirri skyldu, sem leiðir af ákvæði 7. mgr. 15. gr. laga nr. 129/1997, með reglum í samþykktum sjóðanna um örorkumat. Þá leiddi rannsóknin í ljós að ósamræmi er á milli lífeyrissjóða varðandi það hvort viðmiðunartekjur sjóðfélaga þróist í samræmi við breytingar sem verða á launavísitölu eða vísitölu neysluverðs. Sú framkvæmd sem nú er viðhöfð verður ekki talin stuðla að jafnræði meðal sjóðfélaga lífeyrissjóða og þörf er á því að lífeyrissjóðir samræmi reglur um viðmiðunartekjur þannig að þær taki breytingum í samræmi við sömu vísitöluna.","abstract_html":"Tilgangur og markmið þessarar ritgerðar er að varpa sem skýrustu ljósi á reglur sem gilda um örorkulífeyri lífeyrissjóða. Þótt ritgerðinni sé ætlað að fjalla um reglur um örorkulífeyri snýr þungamiðja hennar að örorkumati en markmið örorkumats er að ákvarða hlutfall orkutaps. Í ljósi þess að ríkið skyldar alla sem starfa á vinnumarkaði til þátttöku í samtryggingu lífeyrisréttinda er mikilvægt að löggjafinn sjái til þess að um réttarstöðu sjóðfélaga gildi regluverk þar sem sjóðfélögum eru tryggð sem jöfnust réttindi. Í þessari ritgerð verður meðal annars leitast við að greina hvort sú er raunin. Í því sambandi verður leitast við að svara hvort ástæða sé til að ætla að gildandi regluverk tryggi ekki nægjanlega vel jafnræði milli sjóðfélaga og hvort aukið gagnsæi geti betur tryggt að málefni sjóðfélaga séu meðhöndluð með sanngjörnum og sambærilegum hætti. Rannsókn höfundar á örorkumatinu leiddi í ljós að reglur sem um örorkumatið gilda séu ágætlega til þess fallnar að meta orkutap. Sumar reglnanna sem um matið gilda byggja á reynslu og venjum trúnaðarlækna sem eru að litlu leyti skjalfestar. Rannsóknin leiddi í ljós að reglur um örorkumat í samþykktum lífeyrissjóða endurspegla ekki að öllu leyti framkvæmd örorkumats. Draga má þá ályktun af umfjöllun ritgerðarinnar að lífeyrissjóðir hafi ekki að fullu fullnægt þeirri skyldu, sem leiðir af ákvæði 7. mgr. 15. gr. laga nr. 129/1997, með reglum í samþykktum sjóðanna um örorkumat. Þá leiddi rannsóknin í ljós að ósamræmi er á milli lífeyrissjóða varðandi það hvort viðmiðunartekjur sjóðfélaga þróist í samræmi við breytingar sem verða á launavísitölu eða vísitölu neysluverðs. Sú framkvæmd sem nú er viðhöfð verður ekki talin stuðla að jafnræði meðal sjóðfélaga lífeyrissjóða og þörf er á því að lífeyrissjóðir samræmi reglur um viðmiðunartekjur þannig að þær taki breytingum í samræmi við sömu vísitöluna.","abstract_has_math":false,"creators":["Rakel Lind Hauksdóttir 1982-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Háskólinn í Reykjavík"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2020,"date_issued":"2020-01-09T10:50:11Z","date_published":"2020-01-09T10:50:11Z","updated_at":"2026-07-27T20:38:54Z","subjects":["Lögfræði","Meistaraprófsritgerðir","Örorkulífeyrir","Lífeyrissjóðir","Réttarstaða"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"http://hdl.handle.net/1946/34770","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Háskólinn í Reykjavík"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Rakel Lind Hauksdóttir 1982-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2020-01-09T10:50:11Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2020-01-09T10:50:11Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2020-01-09T10:50:11Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Lögfræði","Meistaraprófsritgerðir","Örorkulífeyrir","Lífeyrissjóðir","Réttarstaða"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["http://hdl.handle.net/1946/34770"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Tilgangur og markmið þessarar ritgerðar er að varpa sem skýrustu ljósi á reglur sem gilda um örorkulífeyri lífeyrissjóða. Þótt ritgerðinni sé ætlað að fjalla um reglur um örorkulífeyri snýr þungamiðja hennar að örorkumati en markmið örorkumats er að ákvarða hlutfall orkutaps. Í ljósi þess að ríkið skyldar alla sem starfa á vinnumarkaði til þátttöku í samtryggingu lífeyrisréttinda er mikilvægt að löggjafinn sjái til þess að um réttarstöðu sjóðfélaga gildi regluverk þar sem sjóðfélögum eru tryggð sem jöfnust réttindi. Í þessari ritgerð verður meðal annars leitast við að greina hvort sú er raunin. Í því sambandi verður leitast við að svara hvort ástæða sé til að ætla að gildandi regluverk tryggi ekki nægjanlega vel jafnræði milli sjóðfélaga og hvort aukið gagnsæi geti betur tryggt að málefni sjóðfélaga séu meðhöndluð með sanngjörnum og sambærilegum hætti. Rannsókn höfundar á örorkumatinu leiddi í ljós að reglur sem um örorkumatið gilda séu ágætlega til þess fallnar að meta orkutap. Sumar reglnanna sem um matið gilda byggja á reynslu og venjum trúnaðarlækna sem eru að litlu leyti skjalfestar. Rannsóknin leiddi í ljós að reglur um örorkumat í samþykktum lífeyrissjóða endurspegla ekki að öllu leyti framkvæmd örorkumats. Draga má þá ályktun af umfjöllun ritgerðarinnar að lífeyrissjóðir hafi ekki að fullu fullnægt þeirri skyldu, sem leiðir af ákvæði 7. mgr. 15. gr. laga nr. 129/1997, með reglum í samþykktum sjóðanna um örorkumat. Þá leiddi rannsóknin í ljós að ósamræmi er á milli lífeyrissjóða varðandi það hvort viðmiðunartekjur sjóðfélaga þróist í samræmi við breytingar sem verða á launavísitölu eða vísitölu neysluverðs. Sú framkvæmd sem nú er viðhöfð verður ekki talin stuðla að jafnræði meðal sjóðfélaga lífeyrissjóða og þörf er á því að lífeyrissjóðir samræmi reglur um viðmiðunartekjur þannig að þær taki breytingum í samræmi við sömu vísitöluna.","The aim and purpose of this study is to elucidate regulations applicable to disability pension provided by pension funds. Though the study is meant to discuss disability pension regulations it centres around disability evaluation. The goal of such evaluation is to determine the level of partial disability. Since the state mandates every person in the labour market to participate in mutual insurance of pension rights, it is important for the legislator to ensure that rules and regulations apply to the legal status of pension fund members to secure equal rights. This study will endeavour to analyse if that is the case. In that respect, an attempt will be made to see if the current rules and regulations ensure equality between pension fund members and if increased transparency would better safeguard that matters related to pension fund members are handled in a fair and comparable manner. The author ‘s study showed that regulations which apply to disability evaluation are quite well suited for such an evaluation. Some of the evaluation regulations are based on experience and customs practiced by pension fund doctors and rarely documented. The study revealed that rules in pension fund regulations regarding disability do not entirely reflect how disability evaluation is executed. It can be deduced that pension funds have not entirely fulfilled the duty determined by paragraph 7 in article 15 of laws nr. 129/1997 by entering rules on disability evaluation in fund regulations. The study also revealed an inconsistency between individual pension funds respecting whether the income reference of fund members changes in accordance with wage index or consumer price index. The procedures currently practiced do not seem to promote equality among pension fund members and pension funds need to standardize their rules on income reference so that it changes according to the same index."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Örorkulífeyrir frá lífeyrissjóðum : reglur og aðferðir við ákvörðun örorkulífeyris","Disability pension provided by pension funds : rules and regulations for determining disability pension"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Háskólinn í Reykjavík"],"dc:creator":["Rakel Lind Hauksdóttir 1982-"],"dc:date.accessioned":["2020-01-09T10:50:11Z"],"dc:date.available":["2020-01-09T10:50:11Z"],"dc:date.issued":["2020-01-09T10:50:11Z"],"dc:description.abstract":["Tilgangur og markmið þessarar ritgerðar er að varpa sem skýrustu ljósi á reglur sem gilda um örorkulífeyri lífeyrissjóða. Þótt ritgerðinni sé ætlað að fjalla um reglur um örorkulífeyri snýr þungamiðja hennar að örorkumati en markmið örorkumats er að ákvarða hlutfall orkutaps. Í ljósi þess að ríkið skyldar alla sem starfa á vinnumarkaði til þátttöku í samtryggingu lífeyrisréttinda er mikilvægt að löggjafinn sjái til þess að um réttarstöðu sjóðfélaga gildi regluverk þar sem sjóðfélögum eru tryggð sem jöfnust réttindi. Í þessari ritgerð verður meðal annars leitast við að greina hvort sú er raunin. Í því sambandi verður leitast við að svara hvort ástæða sé til að ætla að gildandi regluverk tryggi ekki nægjanlega vel jafnræði milli sjóðfélaga og hvort aukið gagnsæi geti betur tryggt að málefni sjóðfélaga séu meðhöndluð með sanngjörnum og sambærilegum hætti. Rannsókn höfundar á örorkumatinu leiddi í ljós að reglur sem um örorkumatið gilda séu ágætlega til þess fallnar að meta orkutap. Sumar reglnanna sem um matið gilda byggja á reynslu og venjum trúnaðarlækna sem eru að litlu leyti skjalfestar. Rannsóknin leiddi í ljós að reglur um örorkumat í samþykktum lífeyrissjóða endurspegla ekki að öllu leyti framkvæmd örorkumats. Draga má þá ályktun af umfjöllun ritgerðarinnar að lífeyrissjóðir hafi ekki að fullu fullnægt þeirri skyldu, sem leiðir af ákvæði 7. mgr. 15. gr. laga nr. 129/1997, með reglum í samþykktum sjóðanna um örorkumat. Þá leiddi rannsóknin í ljós að ósamræmi er á milli lífeyrissjóða varðandi það hvort viðmiðunartekjur sjóðfélaga þróist í samræmi við breytingar sem verða á launavísitölu eða vísitölu neysluverðs. Sú framkvæmd sem nú er viðhöfð verður ekki talin stuðla að jafnræði meðal sjóðfélaga lífeyrissjóða og þörf er á því að lífeyrissjóðir samræmi reglur um viðmiðunartekjur þannig að þær taki breytingum í samræmi við sömu vísitöluna.","The aim and purpose of this study is to elucidate regulations applicable to disability pension provided by pension funds. Though the study is meant to discuss disability pension regulations it centres around disability evaluation. The goal of such evaluation is to determine the level of partial disability. Since the state mandates every person in the labour market to participate in mutual insurance of pension rights, it is important for the legislator to ensure that rules and regulations apply to the legal status of pension fund members to secure equal rights. This study will endeavour to analyse if that is the case. In that respect, an attempt will be made to see if the current rules and regulations ensure equality between pension fund members and if increased transparency would better safeguard that matters related to pension fund members are handled in a fair and comparable manner. The author ‘s study showed that regulations which apply to disability evaluation are quite well suited for such an evaluation. Some of the evaluation regulations are based on experience and customs practiced by pension fund doctors and rarely documented. The study revealed that rules in pension fund regulations regarding disability do not entirely reflect how disability evaluation is executed. It can be deduced that pension funds have not entirely fulfilled the duty determined by paragraph 7 in article 15 of laws nr. 129/1997 by entering rules on disability evaluation in fund regulations. The study also revealed an inconsistency between individual pension funds respecting whether the income reference of fund members changes in accordance with wage index or consumer price index. The procedures currently practiced do not seem to promote equality among pension fund members and pension funds need to standardize their rules on income reference so that it changes according to the same index."],"dc:identifier.uri":["http://hdl.handle.net/1946/34770"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Lögfræði","Meistaraprófsritgerðir","Örorkulífeyrir","Lífeyrissjóðir","Réttarstaða"],"dc:title":["Örorkulífeyrir frá lífeyrissjóðum : reglur og aðferðir við ákvörðun örorkulífeyris","Disability pension provided by pension funds : rules and regulations for determining disability pension"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T20:38:54Z"}