Forseti Íslands: Er forsetaembættið valdameira en það hefur verið í framkvæmd?
Ritgerð þessi fjallar um forsetaembætti lýðveldisins Íslands og hvort að það sé í raun valdameira en það hefur verið í framkvæmd, þ.e.a.s. hvort að stjórnarskráin veiti forseta meiri völd en forseti hefur í framkvæmd notað. Stjórnarskrá lýðveldisins Ísland er sérstök að því leytinu til að sumar greinar hennar veita forseta mikil völd en aðrar greinar taka frá honum þessi sömu völd. Í 13. gr. stjórnarskrárinnar kemur fram að forseti láti ráðherra framkvæma vald sitt, en hvaða völd forseta falla undir þessa grein? Í ritgerð þessari er reynt að svara því og ennfremur reynir höfundur að finna út hver persónulegu völd forseta eru, þ.e.a.s. þau völd sem forseti hefur og getur notað án atbeina ráðherra. Í ritgerðinni er fjallað um og það skoðað hvort að Ísland teljist til þeirra ríkja sem búa við þingræði eða forsetaþingræði. Hin stjórnskipulega merking orðsins þingræði er að enginn ráðherra getur setið án stuðnings þingsins. Forsetaþingræði er önnur tegund stjórnskipunar en Maurice Duverger kom fyrst með skilgreininguna á stjórnskipuninni. Samkvæmt kenningunni telst ríki búa við forsetaþingræði ef forseti er þjóðkjörinn, ef hann hefur skv. stjórnarskrá umtalsverð völd og að engin ríkisstjórn getur setið á stuðnings þingsins. Þá hafa undirflokkar þeirrar kenningar verið skilgreindir. Annars vegar forseta-þingræðiskerfi og hins vegar þing-forsetaræði. Í ritgerðinni er reynt að svara í hvorn flokkinn Ísland fellur. Fjallað er um stjórnskipulega stöðu forsetaembættisins og handhöfn hans í tveimur greinum ríkisvaldsins. Fjallað er um kjör forseta Íslands og um handhafa forsetavalds. Þá er fjallað um hvort að ráðherrar fari með öll völd forseta skv. 13. gr. Fjallað er um synjunarvaldið og forsögu þess, þá sérstaklega í því ljósi að oft var talað um að það væri „dauður bókstafur“. Reynt er að svara því hvort að einhver ákvæði í stjórnarskrá geti talist til „dauðra bókstafa“. Þá er fjallað um ábyrgðarleysi og frávikningu forseta. Loks er fjallað um tillögur stjórnlagaráðs og gagnrýni fræðimanna á þær.
Lögfræði, Forsetaembætti, Völd (stjórnmál)
Networked Digital Library of Theses and Dissertations