{"id":{"repo_id":"reykjavik","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/29602"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/reykjavik/oai:skemman.is:1946/29602","repository":{"repo_id":"reykjavik","name":"Reykjavík University","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Réttarstaða sakhæfra geðveikra fanga: Lög um fullnustu refsinga nr. 15/2016","abstract":"Þessi ritgerð fjallar um réttarstöðu sakhæfra geðveikra fanga samkvæmt lögum um fullnustu refsinga nr. 15/2016. Markmið ritgerðarinnar er að rannsaka hvort sakhæfum geðveikum föngum sé tryggð sú réttarvernd sem lögin mæla fyrir um, einkum hvað varðar viðeigandi geðheilbrigðisþjónustu og vistunarúrræði. Í þeirri viðleitni er kannað hvernig mati á geðrænu sakhæfi afbrotamanna er háttað við úrlausn sakamála. Jafnframt er skoðað til hvers dómstólar líta við mat á því hvort refsing verði talin geta borið árangur. Farið er yfir forsögu og tilurð laga um fullnustu refsinga. Ítarlega er farið yfir efnislegt inntak einstakra ákvæða, sem samkvæmt lögskýringargögnum er ætlað að tryggja föngum bæði almenn mannréttindi og sérstök réttindi er fangar njóta sökum stöðu sinnar sem frelsissviptra manna. Sjónum er beint að markmiðum laganna, einkum betrunarhugtakinu sem var fyrst lögfest með lögum nr. 15/2016. Einnig er hugtakið betrun skilgreint. Til að varpa ljósi á það hvort framkvæmd refsifullnustu sé í samræmi við inntak og markmið laganna eru fangelsismál á Íslandi rannsökuð með sérstöku tilliti til aðbúnaðar geðveikra fanga í afplánunarfangelsum ríkisins. Að sama skapi eru könnuð ákvæði annarra íslenskra laga er varða réttarstöðu þeirra. Leitast er við að svara því hvort íslenska ríkið uppfylli alþjóðlegar skuldbindingar sínar er varða mannréttindi geðveikra afplánunarfanga. Í því tilliti er fjallað um helstu alþjóðasamninga á sviði mannréttinda sem Ísland er aðili að og gilda að íslenskum rétti. Helstu niðurstöður rannsóknarinnar eru þær að sakhæfir geðveikir fangar sem afplána í fangelsum ríkisins njóta ekki þeirrar réttarverndar sem ákvæði laga um fullnustu refsinga mæla fyrir um. Ekki er veitt viðeigandi geðheilbrigðisþjónustu innan fangelsa þrátt fyrir skýrar skyldur fangelsis- og heilbrigðisyfirvalda þess efnis. Enn fremur hafa fangar ekki aðgang að geðdeildum landsins. Þá er dregin sú ályktun að íslenska ríkið uppfyllir ekki alþjóðlegar skyldur sínar um mannréttindavernd sakhæfra geðveikra fanga með fullnægjandi hætti.","abstract_html":"Þessi ritgerð fjallar um réttarstöðu sakhæfra geðveikra fanga samkvæmt lögum um fullnustu refsinga nr. 15/2016. Markmið ritgerðarinnar er að rannsaka hvort sakhæfum geðveikum föngum sé tryggð sú réttarvernd sem lögin mæla fyrir um, einkum hvað varðar viðeigandi geðheilbrigðisþjónustu og vistunarúrræði. Í þeirri viðleitni er kannað hvernig mati á geðrænu sakhæfi afbrotamanna er háttað við úrlausn sakamála. Jafnframt er skoðað til hvers dómstólar líta við mat á því hvort refsing verði talin geta borið árangur. Farið er yfir forsögu og tilurð laga um fullnustu refsinga. Ítarlega er farið yfir efnislegt inntak einstakra ákvæða, sem samkvæmt lögskýringargögnum er ætlað að tryggja föngum bæði almenn mannréttindi og sérstök réttindi er fangar njóta sökum stöðu sinnar sem frelsissviptra manna. Sjónum er beint að markmiðum laganna, einkum betrunarhugtakinu sem var fyrst lögfest með lögum nr. 15/2016. Einnig er hugtakið betrun skilgreint. Til að varpa ljósi á það hvort framkvæmd refsifullnustu sé í samræmi við inntak og markmið laganna eru fangelsismál á Íslandi rannsökuð með sérstöku tilliti til aðbúnaðar geðveikra fanga í afplánunarfangelsum ríkisins. Að sama skapi eru könnuð ákvæði annarra íslenskra laga er varða réttarstöðu þeirra. Leitast er við að svara því hvort íslenska ríkið uppfylli alþjóðlegar skuldbindingar sínar er varða mannréttindi geðveikra afplánunarfanga. Í því tilliti er fjallað um helstu alþjóðasamninga á sviði mannréttinda sem Ísland er aðili að og gilda að íslenskum rétti. Helstu niðurstöður rannsóknarinnar eru þær að sakhæfir geðveikir fangar sem afplána í fangelsum ríkisins njóta ekki þeirrar réttarverndar sem ákvæði laga um fullnustu refsinga mæla fyrir um. Ekki er veitt viðeigandi geðheilbrigðisþjónustu innan fangelsa þrátt fyrir skýrar skyldur fangelsis- og heilbrigðisyfirvalda þess efnis. Enn fremur hafa fangar ekki aðgang að geðdeildum landsins. Þá er dregin sú ályktun að íslenska ríkið uppfyllir ekki alþjóðlegar skyldur sínar um mannréttindavernd sakhæfra geðveikra fanga með fullnægjandi hætti.","abstract_has_math":false,"creators":["Tinna Björg Friðþórsdóttir 1989-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Háskólinn í Reykjavík"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2018,"date_issued":"2018-02-15T13:27:21Z","date_published":"2018-02-15T13:27:21Z","updated_at":"2026-07-27T20:36:46Z","subjects":["Lögfræði","Réttarstaða","Geðsjúklingar","Fangar","Meistaraprófsritgerðir"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"http://hdl.handle.net/1946/29602","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Háskólinn í Reykjavík"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Tinna Björg Friðþórsdóttir 1989-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2018-02-15T13:27:21Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2018-02-15T13:27:21Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2018-02-15T13:27:21Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Lögfræði","Réttarstaða","Geðsjúklingar","Fangar","Meistaraprófsritgerðir"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["http://hdl.handle.net/1946/29602"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Þessi ritgerð fjallar um réttarstöðu sakhæfra geðveikra fanga samkvæmt lögum um fullnustu refsinga nr. 15/2016. Markmið ritgerðarinnar er að rannsaka hvort sakhæfum geðveikum föngum sé tryggð sú réttarvernd sem lögin mæla fyrir um, einkum hvað varðar viðeigandi geðheilbrigðisþjónustu og vistunarúrræði. Í þeirri viðleitni er kannað hvernig mati á geðrænu sakhæfi afbrotamanna er háttað við úrlausn sakamála. Jafnframt er skoðað til hvers dómstólar líta við mat á því hvort refsing verði talin geta borið árangur. Farið er yfir forsögu og tilurð laga um fullnustu refsinga. Ítarlega er farið yfir efnislegt inntak einstakra ákvæða, sem samkvæmt lögskýringargögnum er ætlað að tryggja föngum bæði almenn mannréttindi og sérstök réttindi er fangar njóta sökum stöðu sinnar sem frelsissviptra manna. Sjónum er beint að markmiðum laganna, einkum betrunarhugtakinu sem var fyrst lögfest með lögum nr. 15/2016. Einnig er hugtakið betrun skilgreint. Til að varpa ljósi á það hvort framkvæmd refsifullnustu sé í samræmi við inntak og markmið laganna eru fangelsismál á Íslandi rannsökuð með sérstöku tilliti til aðbúnaðar geðveikra fanga í afplánunarfangelsum ríkisins. Að sama skapi eru könnuð ákvæði annarra íslenskra laga er varða réttarstöðu þeirra. Leitast er við að svara því hvort íslenska ríkið uppfylli alþjóðlegar skuldbindingar sínar er varða mannréttindi geðveikra afplánunarfanga. Í því tilliti er fjallað um helstu alþjóðasamninga á sviði mannréttinda sem Ísland er aðili að og gilda að íslenskum rétti. Helstu niðurstöður rannsóknarinnar eru þær að sakhæfir geðveikir fangar sem afplána í fangelsum ríkisins njóta ekki þeirrar réttarverndar sem ákvæði laga um fullnustu refsinga mæla fyrir um. Ekki er veitt viðeigandi geðheilbrigðisþjónustu innan fangelsa þrátt fyrir skýrar skyldur fangelsis- og heilbrigðisyfirvalda þess efnis. Enn fremur hafa fangar ekki aðgang að geðdeildum landsins. Þá er dregin sú ályktun að íslenska ríkið uppfyllir ekki alþjóðlegar skyldur sínar um mannréttindavernd sakhæfra geðveikra fanga með fullnægjandi hætti.","This thesis discusses the legal status of mentally ill prisoners who are deemed fit for trial, as per the Execution of Sentences Act No. 15/2016 („the Act“). Its objective is to investigate whether prisoners who are deemed mentally ill but fit for trial are ensured proper legal protection as instructed by the law, particularly with regard to mental health care and suitable places of detention. In this effort, I endeavor to examine how mental capability to stand trial is assessed during court procedures. Furthermore, I look into what courts consider when concluding whether a sentence is deemed likely to be effective. An extensive review is carried out on the subjective content of specific articles which, according to statutory instruments, is meant to ensure prisoners‘ human rights will be respected as well as specific rights that prisoners are entitled to due to their deprivation of freedom. The objective of the Act is covered, particularly the concept of prisoner correction which became effective with the Act. In addition, the concept of prisoner correction is defined. To shed light on whether the execution of sentences is in line with the Act’s subject content and objective, prison affairs in Iceland are examined with respect to conditions that mentally ill prisoners are subjected to in state prisons. I seek to answer whether the Icelandic government fulfills its obligations under international law as regards human rights of mentally ill prisoners. In that regard, international conventions on human rights that Iceland is party to and are in effect in Iceland are discussed. The main findings of the study are that the Act does not ensure mentally ill prisoners proper legal protection. It is also concluded that the Icelandic government does not fulfill its obligations under international law as regards human rights of mentally ill prisoners."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Réttarstaða sakhæfra geðveikra fanga: Lög um fullnustu refsinga nr. 15/2016"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Háskólinn í Reykjavík"],"dc:creator":["Tinna Björg Friðþórsdóttir 1989-"],"dc:date.accessioned":["2018-02-15T13:27:21Z"],"dc:date.available":["2018-02-15T13:27:21Z"],"dc:date.issued":["2018-02-15T13:27:21Z"],"dc:description.abstract":["Þessi ritgerð fjallar um réttarstöðu sakhæfra geðveikra fanga samkvæmt lögum um fullnustu refsinga nr. 15/2016. Markmið ritgerðarinnar er að rannsaka hvort sakhæfum geðveikum föngum sé tryggð sú réttarvernd sem lögin mæla fyrir um, einkum hvað varðar viðeigandi geðheilbrigðisþjónustu og vistunarúrræði. Í þeirri viðleitni er kannað hvernig mati á geðrænu sakhæfi afbrotamanna er háttað við úrlausn sakamála. Jafnframt er skoðað til hvers dómstólar líta við mat á því hvort refsing verði talin geta borið árangur. Farið er yfir forsögu og tilurð laga um fullnustu refsinga. Ítarlega er farið yfir efnislegt inntak einstakra ákvæða, sem samkvæmt lögskýringargögnum er ætlað að tryggja föngum bæði almenn mannréttindi og sérstök réttindi er fangar njóta sökum stöðu sinnar sem frelsissviptra manna. Sjónum er beint að markmiðum laganna, einkum betrunarhugtakinu sem var fyrst lögfest með lögum nr. 15/2016. Einnig er hugtakið betrun skilgreint. Til að varpa ljósi á það hvort framkvæmd refsifullnustu sé í samræmi við inntak og markmið laganna eru fangelsismál á Íslandi rannsökuð með sérstöku tilliti til aðbúnaðar geðveikra fanga í afplánunarfangelsum ríkisins. Að sama skapi eru könnuð ákvæði annarra íslenskra laga er varða réttarstöðu þeirra. Leitast er við að svara því hvort íslenska ríkið uppfylli alþjóðlegar skuldbindingar sínar er varða mannréttindi geðveikra afplánunarfanga. Í því tilliti er fjallað um helstu alþjóðasamninga á sviði mannréttinda sem Ísland er aðili að og gilda að íslenskum rétti. Helstu niðurstöður rannsóknarinnar eru þær að sakhæfir geðveikir fangar sem afplána í fangelsum ríkisins njóta ekki þeirrar réttarverndar sem ákvæði laga um fullnustu refsinga mæla fyrir um. Ekki er veitt viðeigandi geðheilbrigðisþjónustu innan fangelsa þrátt fyrir skýrar skyldur fangelsis- og heilbrigðisyfirvalda þess efnis. Enn fremur hafa fangar ekki aðgang að geðdeildum landsins. Þá er dregin sú ályktun að íslenska ríkið uppfyllir ekki alþjóðlegar skyldur sínar um mannréttindavernd sakhæfra geðveikra fanga með fullnægjandi hætti.","This thesis discusses the legal status of mentally ill prisoners who are deemed fit for trial, as per the Execution of Sentences Act No. 15/2016 („the Act“). Its objective is to investigate whether prisoners who are deemed mentally ill but fit for trial are ensured proper legal protection as instructed by the law, particularly with regard to mental health care and suitable places of detention. In this effort, I endeavor to examine how mental capability to stand trial is assessed during court procedures. Furthermore, I look into what courts consider when concluding whether a sentence is deemed likely to be effective. An extensive review is carried out on the subjective content of specific articles which, according to statutory instruments, is meant to ensure prisoners‘ human rights will be respected as well as specific rights that prisoners are entitled to due to their deprivation of freedom. The objective of the Act is covered, particularly the concept of prisoner correction which became effective with the Act. In addition, the concept of prisoner correction is defined. To shed light on whether the execution of sentences is in line with the Act’s subject content and objective, prison affairs in Iceland are examined with respect to conditions that mentally ill prisoners are subjected to in state prisons. I seek to answer whether the Icelandic government fulfills its obligations under international law as regards human rights of mentally ill prisoners. In that regard, international conventions on human rights that Iceland is party to and are in effect in Iceland are discussed. The main findings of the study are that the Act does not ensure mentally ill prisoners proper legal protection. It is also concluded that the Icelandic government does not fulfill its obligations under international law as regards human rights of mentally ill prisoners."],"dc:identifier.uri":["http://hdl.handle.net/1946/29602"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Lögfræði","Réttarstaða","Geðsjúklingar","Fangar","Meistaraprófsritgerðir"],"dc:title":["Réttarstaða sakhæfra geðveikra fanga: Lög um fullnustu refsinga nr. 15/2016"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T20:36:46Z"}