Eagrán de na Scéalta Béaloidis a Bhailigh Úna Ní Chualáin (1871-1929) ó Cholm Ó hIarnáin (1871-1924), Árainn

Is iomaí scoláire a thug cuairt ar Oileáin Árann chun blaiseadh a fháil den saibhreas teanga agus cultúir atá le fáil iontu. Tháinig scoláirí ón Eoraip, mar shampla, Georges Dottin ón bhFrainc, Holger Pedersen ón Danmhairg agus Franz Nikolaus Finck ón nGearmáin agus d’eascair neart saothar acadúil as na cuairteanna seo, mar shampla, Die araner mundart: Ein beitrag zur erforschung des westirischen (1899) le Finck agus Scéalta Mháirtín Neile: Bailiúchán Scéalta ó Árainn (1994) le Munch-Pedersen/Pedersen. Is liosta le háireamh iad na daoine eile a thug cuairt ar na hoileáin agus a bhailigh ábhar béaloidis iontu, mar shampla, Eoghan Ó Gramhnaigh, Seosamh Ó Flannagáin agus Myles Dillon. Cuireadh cuid den ábhar seo béaloidis a bailíodh i gcló in Irisleabhar na Gaedhilge, An Claidheamh Soluis agus Béaloideas. Cuirtear naoi scéal déag béaloidis in eagar sa saothar seo, scéalta a bhailigh Úna Ní Chualáin (1871-1929) ó Cholm Ó hIarnáin (1871-1924), Eoghanacht, Árainn idir 1903 agus 1906. Is díol suntais é gur cosúil gurb é seo an chéad bhailiúchán suntasach de scéalta béaloidis i nGaeilge a bhailigh bean in Oileáin Árann, nó go deimhin in Éirinn trí chéile. Cuireadh na scéalta isteach ar chomórtas Oireachtais agus bronnadh duais ar chuid acu sna blianta 1903, 1904 agus 1905. Tá bunleaganacha na scéalta ar coimeád i Ls. G244 i Leabharlann Náisiúnta na hÉireann anois. Tugtar cuntas i gCaibidil 1 ar shaol Úna Ní Chualáin agus ar shaol Choilm Uí Iarnáin. I gCaibidil 2, déantar mionchur síos – sa Mhodh Eagarthóireachta – ar na hathruithe a cuireadh i bhfeidhm ar na scéalta, agus déantar plé ar roinnt gnéithe eile den teanga a fheictear sa bhunlámhscríbhinn freisin. Cuirtear leagan cóirithe na naoi scéal déag a bhailigh Úna Ní Chualáin ó Cholm Ó hIarnáin ar fáil ansin i gCaibidil 3-21. Ar deireadh, cuirtear liosta foilseachán Úna Ní Chualáin ar fáil.

Name dc:type.qualificationname

phd

Level dc:type.qualificationlevel

doctoral

Grantor dc:publisher.institution

National University of Ireland Maynooth

Year dc:date.issued

2022

Author dc:creator

• Ní Bhroin, Alma

Language dc:language

en