{"id":{"repo_id":"bifrost","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/53791"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/bifrost/oai:skemman.is:1946/53791","repository":{"repo_id":"bifrost","name":"Bifröst University","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Á feltinu. Réttarstaða björgunarsveitarfólks í aðgerð","abstract":"Slysavarnarfélagið Landsbjörg eru ein stærstu samtök sjálfboðaliða á Íslandi með um átján þúsund félaga. Tilgangur félagsins er að bjarga mannslífum og verðmætum og koma í veg fyrir slys. Félagar í björgunarsveitum landsins eru til taks ef eitthvað gerist, nótt sem dag í öllum árstíðum og öllum veðrum. Björgunarsveitir koma ekki að leit og björgun án þess að vera kallaðir til og þegar verið er að leita á landi er það lögregla sem felur björgunarsveit að hefja leit. Í ritgerð þessari er markmiðið að fara nánar ofan í hver réttarstaða björgunarsveitarfólks í aðgerð er sem veitir okkur innsýn í styrkleika og veikleika á núverandi lagaumhverfi. Með því að greina réttarstöðu björgunarsveitafólks er hægt að nýta niðurstöður til þess að bæta lagaumhverfi og fræðslu til handa björgunarsveitarmönnum um réttindi þeirra og skyldur. Markmiðið er einnig að skoða hvort að athafnir björgunarsveitarmanna í aðgerð og athafnir líkt og óþarfa áhættutaka geti haft áhrif á réttarstöðu þeirra. Við skrif ritgerðarinnar var farið yfir hlutverk ríkis og sveitarfélaga við náttúruhamfarir. Þá var farið yfir lagaumhverfi sem snertir störf björgunarsveita á einn eða annan hátt. Komist er að þeirri niðurstöðu að björgunarsveitarfólk í aðgerð sem kallað er til starfa af hálfu stjórnvalds séu opinberir sýslunarmenn í störfum sínum að vissu leyti og njóti því réttinda og skyldna samkvæmt því eftir því sem við á hverju sinni. Þó getur réttarstaða þeirra breyst eftir því hvaða stjórnvald óskar eftir aðstoð þeirra. Þá er einnig komist að þeirri niðurstöðu að áhættutaka eða háttsemi sem sé ekki samkvæmt þjálfun björgunarsveitarfólks gæti haft áhrif á rétt þeirra til bóta verði það fyrir tjóni og jafnvel orðið til þess að það þurfi að bera tjón sitt að einhverju leyti sjálft. Björgunarsveitir – Opinberir sýslunarmenn – Stjórnvöld – Réttarstaða","abstract_html":"Slysavarnarfélagið Landsbjörg eru ein stærstu samtök sjálfboðaliða á Íslandi með um átján þúsund félaga. Tilgangur félagsins er að bjarga mannslífum og verðmætum og koma í veg fyrir slys. Félagar í björgunarsveitum landsins eru til taks ef eitthvað gerist, nótt sem dag í öllum árstíðum og öllum veðrum. Björgunarsveitir koma ekki að leit og björgun án þess að vera kallaðir til og þegar verið er að leita á landi er það lögregla sem felur björgunarsveit að hefja leit. Í ritgerð þessari er markmiðið að fara nánar ofan í hver réttarstaða björgunarsveitarfólks í aðgerð er sem veitir okkur innsýn í styrkleika og veikleika á núverandi lagaumhverfi. Með því að greina réttarstöðu björgunarsveitafólks er hægt að nýta niðurstöður til þess að bæta lagaumhverfi og fræðslu til handa björgunarsveitarmönnum um réttindi þeirra og skyldur. Markmiðið er einnig að skoða hvort að athafnir björgunarsveitarmanna í aðgerð og athafnir líkt og óþarfa áhættutaka geti haft áhrif á réttarstöðu þeirra. Við skrif ritgerðarinnar var farið yfir hlutverk ríkis og sveitarfélaga við náttúruhamfarir. Þá var farið yfir lagaumhverfi sem snertir störf björgunarsveita á einn eða annan hátt. Komist er að þeirri niðurstöðu að björgunarsveitarfólk í aðgerð sem kallað er til starfa af hálfu stjórnvalds séu opinberir sýslunarmenn í störfum sínum að vissu leyti og njóti því réttinda og skyldna samkvæmt því eftir því sem við á hverju sinni. Þó getur réttarstaða þeirra breyst eftir því hvaða stjórnvald óskar eftir aðstoð þeirra. Þá er einnig komist að þeirri niðurstöðu að áhættutaka eða háttsemi sem sé ekki samkvæmt þjálfun björgunarsveitarfólks gæti haft áhrif á rétt þeirra til bóta verði það fyrir tjóni og jafnvel orðið til þess að það þurfi að bera tjón sitt að einhverju leyti sjálft. Björgunarsveitir – Opinberir sýslunarmenn – Stjórnvöld – Réttarstaða","abstract_has_math":false,"creators":["Erna Björt Árnadóttir 1979-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Háskólinn á Bifröst"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026-06-13T14:32:18Z","date_published":"2026-06-13T14:32:18Z","updated_at":"2026-07-27T18:56:37Z","subjects":["Hjálparsveitir","Réttarstaða","Sjálfboðastörf","Slysavarnarfélagið Landsbjörg"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://hdl.handle.net/1946/53791","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Háskólinn á Bifröst"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Erna Björt Árnadóttir 1979-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2026-06-13T14:32:14Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2026-06-13T14:32:14Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2026-06-13T14:32:18Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Hjálparsveitir","Réttarstaða","Sjálfboðastörf","Slysavarnarfélagið Landsbjörg"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["https://hdl.handle.net/1946/53791"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Slysavarnarfélagið Landsbjörg eru ein stærstu samtök sjálfboðaliða á Íslandi með um átján þúsund félaga. Tilgangur félagsins er að bjarga mannslífum og verðmætum og koma í veg fyrir slys. Félagar í björgunarsveitum landsins eru til taks ef eitthvað gerist, nótt sem dag í öllum árstíðum og öllum veðrum. Björgunarsveitir koma ekki að leit og björgun án þess að vera kallaðir til og þegar verið er að leita á landi er það lögregla sem felur björgunarsveit að hefja leit. Í ritgerð þessari er markmiðið að fara nánar ofan í hver réttarstaða björgunarsveitarfólks í aðgerð er sem veitir okkur innsýn í styrkleika og veikleika á núverandi lagaumhverfi. Með því að greina réttarstöðu björgunarsveitafólks er hægt að nýta niðurstöður til þess að bæta lagaumhverfi og fræðslu til handa björgunarsveitarmönnum um réttindi þeirra og skyldur. Markmiðið er einnig að skoða hvort að athafnir björgunarsveitarmanna í aðgerð og athafnir líkt og óþarfa áhættutaka geti haft áhrif á réttarstöðu þeirra. Við skrif ritgerðarinnar var farið yfir hlutverk ríkis og sveitarfélaga við náttúruhamfarir. Þá var farið yfir lagaumhverfi sem snertir störf björgunarsveita á einn eða annan hátt. Komist er að þeirri niðurstöðu að björgunarsveitarfólk í aðgerð sem kallað er til starfa af hálfu stjórnvalds séu opinberir sýslunarmenn í störfum sínum að vissu leyti og njóti því réttinda og skyldna samkvæmt því eftir því sem við á hverju sinni. Þó getur réttarstaða þeirra breyst eftir því hvaða stjórnvald óskar eftir aðstoð þeirra. Þá er einnig komist að þeirri niðurstöðu að áhættutaka eða háttsemi sem sé ekki samkvæmt þjálfun björgunarsveitarfólks gæti haft áhrif á rétt þeirra til bóta verði það fyrir tjóni og jafnvel orðið til þess að það þurfi að bera tjón sitt að einhverju leyti sjálft. Björgunarsveitir – Opinberir sýslunarmenn – Stjórnvöld – Réttarstaða","Landsbjörg is one of the largest volunteer organizations in Iceland with about eighteen thousand members. The purpose of Landsbjörg is to save lives, search and rescue and prevent accidents. Members in Landsbjörg are at the ready if something happens, day or night, in all seasons and in all weather conditions. Rescue teams are called to assist by a government entities like the police if the issue is on land and Landhelgisgæslan if it is on sea. The goal of the essay is to look into the legal status of a search and rescue team member in action which gives insight into the strengths and weaknesses of the current legal environment. By analyzing the current legal status, the results can be used to improve the legal environment, education and training for rescue team members. The goal was also to see whether the actions of rescue workers such as unnecessary risk-taking can affect their legal status. In the essay the legal environment that affects the work of rescue teams in one way or another was reviewed. It is concluded that rescue team members that are called to action by a government entity are in a sense public administrators to a certain extent and therefore have rights and obligations accordingly. However their legal status may change depending on which government authority requests their assistance. It is also concluded that risk-taking or conduct that is not in accordance with the training rescue teams get could affect their right to compensation if they suffer damages and even cause them to bear the damage themselves to some extent."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Á feltinu. Réttarstaða björgunarsveitarfólks í aðgerð"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Háskólinn á Bifröst"],"dc:creator":["Erna Björt Árnadóttir 1979-"],"dc:date.accessioned":["2026-06-13T14:32:14Z"],"dc:date.available":["2026-06-13T14:32:14Z"],"dc:date.issued":["2026-06-13T14:32:18Z"],"dc:description.abstract":["Slysavarnarfélagið Landsbjörg eru ein stærstu samtök sjálfboðaliða á Íslandi með um átján þúsund félaga. Tilgangur félagsins er að bjarga mannslífum og verðmætum og koma í veg fyrir slys. Félagar í björgunarsveitum landsins eru til taks ef eitthvað gerist, nótt sem dag í öllum árstíðum og öllum veðrum. Björgunarsveitir koma ekki að leit og björgun án þess að vera kallaðir til og þegar verið er að leita á landi er það lögregla sem felur björgunarsveit að hefja leit. Í ritgerð þessari er markmiðið að fara nánar ofan í hver réttarstaða björgunarsveitarfólks í aðgerð er sem veitir okkur innsýn í styrkleika og veikleika á núverandi lagaumhverfi. Með því að greina réttarstöðu björgunarsveitafólks er hægt að nýta niðurstöður til þess að bæta lagaumhverfi og fræðslu til handa björgunarsveitarmönnum um réttindi þeirra og skyldur. Markmiðið er einnig að skoða hvort að athafnir björgunarsveitarmanna í aðgerð og athafnir líkt og óþarfa áhættutaka geti haft áhrif á réttarstöðu þeirra. Við skrif ritgerðarinnar var farið yfir hlutverk ríkis og sveitarfélaga við náttúruhamfarir. Þá var farið yfir lagaumhverfi sem snertir störf björgunarsveita á einn eða annan hátt. Komist er að þeirri niðurstöðu að björgunarsveitarfólk í aðgerð sem kallað er til starfa af hálfu stjórnvalds séu opinberir sýslunarmenn í störfum sínum að vissu leyti og njóti því réttinda og skyldna samkvæmt því eftir því sem við á hverju sinni. Þó getur réttarstaða þeirra breyst eftir því hvaða stjórnvald óskar eftir aðstoð þeirra. Þá er einnig komist að þeirri niðurstöðu að áhættutaka eða háttsemi sem sé ekki samkvæmt þjálfun björgunarsveitarfólks gæti haft áhrif á rétt þeirra til bóta verði það fyrir tjóni og jafnvel orðið til þess að það þurfi að bera tjón sitt að einhverju leyti sjálft. Björgunarsveitir – Opinberir sýslunarmenn – Stjórnvöld – Réttarstaða","Landsbjörg is one of the largest volunteer organizations in Iceland with about eighteen thousand members. The purpose of Landsbjörg is to save lives, search and rescue and prevent accidents. Members in Landsbjörg are at the ready if something happens, day or night, in all seasons and in all weather conditions. Rescue teams are called to assist by a government entities like the police if the issue is on land and Landhelgisgæslan if it is on sea. The goal of the essay is to look into the legal status of a search and rescue team member in action which gives insight into the strengths and weaknesses of the current legal environment. By analyzing the current legal status, the results can be used to improve the legal environment, education and training for rescue team members. The goal was also to see whether the actions of rescue workers such as unnecessary risk-taking can affect their legal status. In the essay the legal environment that affects the work of rescue teams in one way or another was reviewed. It is concluded that rescue team members that are called to action by a government entity are in a sense public administrators to a certain extent and therefore have rights and obligations accordingly. However their legal status may change depending on which government authority requests their assistance. It is also concluded that risk-taking or conduct that is not in accordance with the training rescue teams get could affect their right to compensation if they suffer damages and even cause them to bear the damage themselves to some extent."],"dc:identifier.uri":["https://hdl.handle.net/1946/53791"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Hjálparsveitir","Réttarstaða","Sjálfboðastörf","Slysavarnarfélagið Landsbjörg"],"dc:title":["Á feltinu. Réttarstaða björgunarsveitarfólks í aðgerð"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T18:56:37Z"}