{"id":{"repo_id":"bifrost","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/52129"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/bifrost/oai:skemman.is:1946/52129","repository":{"repo_id":"bifrost","name":"Bifröst University","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Uppkaup fasteigna á hættusvæðum - Málsmeðferð og lagaheimildir samkvæmt lögum nr. 49/1997","abstract":"Markmið ritgerðarinnar er að greina lagagrundvöll, stjórnsýslureglur og réttaráhrif uppkaupa fasteigna í kjölfar náttúruhamfara á Íslandi, samkvæmt lögum nr. 49/1997 um varnir gegn snjóflóðum og skriðuföllum. Kveikjan að ritgerðinni var framkvæmd uppkaupa eftir skriðuföllin á Seyðisfirði þann 18. desember 2020. Á síðustu áratugum urðu miklar náttúruhamfarir á Íslandi á Vestfjörðum 1994 - 1995, skriðuföllin á Seyðisfirði árið 2020 og jarðhræringarnar í Grindavík frá árinu 2023 sem ekki sér fyrir endann á, en í kjölfar þeirra voru sett sérstök lög nr. 16/2024 um kaup á íbúðarhúsnæði í Grindavík. Rannsóknin leggur áherslu á tvo meginþætti, annars vegar hvaða lagaheimildir og stjórnsýslureglur gilda um uppkaupaferli samkvæmt 11. gr. laga nr. 49/1997 og hins vegar hversu samræmdrar eða ósamræmdrar verndar fasteignaeigendur njóta eftir ólíkum svæðum á grundvelli laga. Niðurstöður sýna að lagaheimildir og framkvæmd um uppkaup fasteigna vegna náttúruvár er ósamræmd og í veigamiklum atriðum ófyrirsjáanleg. Af dómum Héraðsdóms Vestfjarða, sem ekki var áfrýjað til Hæstaréttar, má leiða fordæmi um túlkun á kröfunni um „fullt verð“ samkvæmt 72. gr. stjskr., þar sem staðfest var að bætur verði að endurspegla raunverulegan kostnað við að koma eiganda í sambærilega stöðu og fyrir hamfarir. Heildarniðurstaðan er sú að misræmi er milli heimildarákvæða laga nr. 49/1997 og skylduákvæðis laga nr. 16/2024 sem leiðir til lagalegs ójafnræðis. Því er brýnt að endurskoða réttarreglur um náttúruhamfarir til að tryggja jafnræði, fyrirsjáanleika og vernd eignarréttar óháð búsetu eða tegund náttúruvár.","abstract_html":"Markmið ritgerðarinnar er að greina lagagrundvöll, stjórnsýslureglur og réttaráhrif uppkaupa fasteigna í kjölfar náttúruhamfara á Íslandi, samkvæmt lögum nr. 49/1997 um varnir gegn snjóflóðum og skriðuföllum. Kveikjan að ritgerðinni var framkvæmd uppkaupa eftir skriðuföllin á Seyðisfirði þann 18. desember 2020. Á síðustu áratugum urðu miklar náttúruhamfarir á Íslandi á Vestfjörðum 1994 - 1995, skriðuföllin á Seyðisfirði árið 2020 og jarðhræringarnar í Grindavík frá árinu 2023 sem ekki sér fyrir endann á, en í kjölfar þeirra voru sett sérstök lög nr. 16/2024 um kaup á íbúðarhúsnæði í Grindavík. Rannsóknin leggur áherslu á tvo meginþætti, annars vegar hvaða lagaheimildir og stjórnsýslureglur gilda um uppkaupaferli samkvæmt 11. gr. laga nr. 49/1997 og hins vegar hversu samræmdrar eða ósamræmdrar verndar fasteignaeigendur njóta eftir ólíkum svæðum á grundvelli laga. Niðurstöður sýna að lagaheimildir og framkvæmd um uppkaup fasteigna vegna náttúruvár er ósamræmd og í veigamiklum atriðum ófyrirsjáanleg. Af dómum Héraðsdóms Vestfjarða, sem ekki var áfrýjað til Hæstaréttar, má leiða fordæmi um túlkun á kröfunni um „fullt verð“ samkvæmt 72. gr. stjskr., þar sem staðfest var að bætur verði að endurspegla raunverulegan kostnað við að koma eiganda í sambærilega stöðu og fyrir hamfarir. Heildarniðurstaðan er sú að misræmi er milli heimildarákvæða laga nr. 49/1997 og skylduákvæðis laga nr. 16/2024 sem leiðir til lagalegs ójafnræðis. Því er brýnt að endurskoða réttarreglur um náttúruhamfarir til að tryggja jafnræði, fyrirsjáanleika og vernd eignarréttar óháð búsetu eða tegund náttúruvár.","abstract_has_math":false,"creators":["Eygló Björg Jóhannsdóttir 1974-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Háskólinn á Bifröst"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026-02-14T16:11:04Z","date_published":"2026-02-14T16:11:04Z","updated_at":"2026-07-27T18:56:05Z","subjects":["Eignarréttur","Náttúruhamfarir","Fasteignir"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://hdl.handle.net/1946/52129","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Háskólinn á Bifröst"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Eygló Björg Jóhannsdóttir 1974-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2026-02-14T16:11:00Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2026-02-14T16:11:00Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2026-02-14T16:11:04Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Eignarréttur","Náttúruhamfarir","Fasteignir"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["https://hdl.handle.net/1946/52129"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Markmið ritgerðarinnar er að greina lagagrundvöll, stjórnsýslureglur og réttaráhrif uppkaupa fasteigna í kjölfar náttúruhamfara á Íslandi, samkvæmt lögum nr. 49/1997 um varnir gegn snjóflóðum og skriðuföllum. Kveikjan að ritgerðinni var framkvæmd uppkaupa eftir skriðuföllin á Seyðisfirði þann 18. desember 2020. Á síðustu áratugum urðu miklar náttúruhamfarir á Íslandi á Vestfjörðum 1994 - 1995, skriðuföllin á Seyðisfirði árið 2020 og jarðhræringarnar í Grindavík frá árinu 2023 sem ekki sér fyrir endann á, en í kjölfar þeirra voru sett sérstök lög nr. 16/2024 um kaup á íbúðarhúsnæði í Grindavík. Rannsóknin leggur áherslu á tvo meginþætti, annars vegar hvaða lagaheimildir og stjórnsýslureglur gilda um uppkaupaferli samkvæmt 11. gr. laga nr. 49/1997 og hins vegar hversu samræmdrar eða ósamræmdrar verndar fasteignaeigendur njóta eftir ólíkum svæðum á grundvelli laga. Niðurstöður sýna að lagaheimildir og framkvæmd um uppkaup fasteigna vegna náttúruvár er ósamræmd og í veigamiklum atriðum ófyrirsjáanleg. Af dómum Héraðsdóms Vestfjarða, sem ekki var áfrýjað til Hæstaréttar, má leiða fordæmi um túlkun á kröfunni um „fullt verð“ samkvæmt 72. gr. stjskr., þar sem staðfest var að bætur verði að endurspegla raunverulegan kostnað við að koma eiganda í sambærilega stöðu og fyrir hamfarir. Heildarniðurstaðan er sú að misræmi er milli heimildarákvæða laga nr. 49/1997 og skylduákvæðis laga nr. 16/2024 sem leiðir til lagalegs ójafnræðis. Því er brýnt að endurskoða réttarreglur um náttúruhamfarir til að tryggja jafnræði, fyrirsjáanleika og vernd eignarréttar óháð búsetu eða tegund náttúruvár.","The objective of this thesis is to analyze the legal basis, administrative rules, and legal effects of property buyouts following natural disasters in Iceland under Act No. 49/1997 on Defence against Avalanches and Landslides. The study was prompted by the implementation of buyouts following the landslides in Seyðisfjörður in December 2020. In recent decades, Iceland has experienced major natural disasters, including in the Westfjords (1994–1995), the 2020 Seyðisfjörður landslides, and the ongoing seismic activity in Grindavík starting in 2023, which led to the specific Act No. 16/2024. The research focuses on two main aspects: the legal authorities governing the buyout process under Article 11 of Act No. 49/1997, and the consistency of protection afforded to property owners across different regions based on the law. Findings indicate that the legal rules and implementation regarding buyouts due to natural hazards are inconsistent and, in significant respects, unpredictable. Judgments from the District Court of the Westfjords establish a precedent regarding the interpretation of \"full value\" under Article 72 of the Constitution, confirming that compensation must reflect the actual cost of restoring the owner's financial position. The overall conclusion is that a discrepancy exists between the authorization provisions of Act No. 49/1997 and the mandatory provisions of Act No. 16/2024, resulting in legal inequality. Consequently, legislative revision is urgently needed to ensure equality, predictability, and the protection of property rights regardless of residence or hazard type."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Uppkaup fasteigna á hættusvæðum - Málsmeðferð og lagaheimildir samkvæmt lögum nr. 49/1997"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Háskólinn á Bifröst"],"dc:creator":["Eygló Björg Jóhannsdóttir 1974-"],"dc:date.accessioned":["2026-02-14T16:11:00Z"],"dc:date.available":["2026-02-14T16:11:00Z"],"dc:date.issued":["2026-02-14T16:11:04Z"],"dc:description.abstract":["Markmið ritgerðarinnar er að greina lagagrundvöll, stjórnsýslureglur og réttaráhrif uppkaupa fasteigna í kjölfar náttúruhamfara á Íslandi, samkvæmt lögum nr. 49/1997 um varnir gegn snjóflóðum og skriðuföllum. Kveikjan að ritgerðinni var framkvæmd uppkaupa eftir skriðuföllin á Seyðisfirði þann 18. desember 2020. Á síðustu áratugum urðu miklar náttúruhamfarir á Íslandi á Vestfjörðum 1994 - 1995, skriðuföllin á Seyðisfirði árið 2020 og jarðhræringarnar í Grindavík frá árinu 2023 sem ekki sér fyrir endann á, en í kjölfar þeirra voru sett sérstök lög nr. 16/2024 um kaup á íbúðarhúsnæði í Grindavík. Rannsóknin leggur áherslu á tvo meginþætti, annars vegar hvaða lagaheimildir og stjórnsýslureglur gilda um uppkaupaferli samkvæmt 11. gr. laga nr. 49/1997 og hins vegar hversu samræmdrar eða ósamræmdrar verndar fasteignaeigendur njóta eftir ólíkum svæðum á grundvelli laga. Niðurstöður sýna að lagaheimildir og framkvæmd um uppkaup fasteigna vegna náttúruvár er ósamræmd og í veigamiklum atriðum ófyrirsjáanleg. Af dómum Héraðsdóms Vestfjarða, sem ekki var áfrýjað til Hæstaréttar, má leiða fordæmi um túlkun á kröfunni um „fullt verð“ samkvæmt 72. gr. stjskr., þar sem staðfest var að bætur verði að endurspegla raunverulegan kostnað við að koma eiganda í sambærilega stöðu og fyrir hamfarir. Heildarniðurstaðan er sú að misræmi er milli heimildarákvæða laga nr. 49/1997 og skylduákvæðis laga nr. 16/2024 sem leiðir til lagalegs ójafnræðis. Því er brýnt að endurskoða réttarreglur um náttúruhamfarir til að tryggja jafnræði, fyrirsjáanleika og vernd eignarréttar óháð búsetu eða tegund náttúruvár.","The objective of this thesis is to analyze the legal basis, administrative rules, and legal effects of property buyouts following natural disasters in Iceland under Act No. 49/1997 on Defence against Avalanches and Landslides. The study was prompted by the implementation of buyouts following the landslides in Seyðisfjörður in December 2020. In recent decades, Iceland has experienced major natural disasters, including in the Westfjords (1994–1995), the 2020 Seyðisfjörður landslides, and the ongoing seismic activity in Grindavík starting in 2023, which led to the specific Act No. 16/2024. The research focuses on two main aspects: the legal authorities governing the buyout process under Article 11 of Act No. 49/1997, and the consistency of protection afforded to property owners across different regions based on the law. Findings indicate that the legal rules and implementation regarding buyouts due to natural hazards are inconsistent and, in significant respects, unpredictable. Judgments from the District Court of the Westfjords establish a precedent regarding the interpretation of \"full value\" under Article 72 of the Constitution, confirming that compensation must reflect the actual cost of restoring the owner's financial position. The overall conclusion is that a discrepancy exists between the authorization provisions of Act No. 49/1997 and the mandatory provisions of Act No. 16/2024, resulting in legal inequality. Consequently, legislative revision is urgently needed to ensure equality, predictability, and the protection of property rights regardless of residence or hazard type."],"dc:identifier.uri":["https://hdl.handle.net/1946/52129"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Eignarréttur","Náttúruhamfarir","Fasteignir"],"dc:title":["Uppkaup fasteigna á hættusvæðum - Málsmeðferð og lagaheimildir samkvæmt lögum nr. 49/1997"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T18:56:05Z"}