{"id":{"repo_id":"bifrost","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/52114"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/bifrost/oai:skemman.is:1946/52114","repository":{"repo_id":"bifrost","name":"Bifröst University","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Framtíðarlýðræði: Hvort og þá hvernig getur gervigreind stutt við endurnýjun lýðræðis?","abstract":"Undanfarið hefur umræða um gervigreind og lýðræði orðið fyrirferðarmeiri, ekki síst í samhengi við gagnrýni á veikleika frjálslynds fulltrúalýðræðis. Í þessari ritgerð er spurt hvort og hvernig gervigreind geti stutt við endurnýjun lýðræðis. Hún er fræðileg heimildaritgerð byggð á lýðræðiskenningum, einkum hugmyndum um opið lýðræði og slembival, sem eru notaðar til að greina möguleika og takmarkanir gagnvart notkun gervigreindar í stjórnmálum. Á þessum grunni er sett upp sviðsmynd sem nefnd er Framtíðarlýðræði, þar sem lögð er áhersla á þátttökueflingu borgara og bein lýðræðisleg úrræði með nýrri stofnanauppbyggingu, meðal annars í formi borgaraþinga og slembivaldra ráða. Kannað er hvernig gervigreind, sérstaklega stór mállíkön, geta létt undir úrvinnslu flókinna mála, skýrt valkosti og styrkt rökræðu. Niðurstöðurnar benda til þess að gervigreind geti stutt við endurnýjun lýðræðis, að því tilskildu að hún sé hluti af kerfislægum breytingum á stofnanauppbyggingu samfélagsins. Hér er lagt til að gervigreindarkerfi séu hönnuð í almannaþágu, séu gagnsæ, rekjanleg og undir sjálfstæðu eftirliti og í nánu sambandi við lýðræðislegar stofnanir á borð við borgaraþing og slembivalin ráð. Við slík skilyrði getur gervigreind orðið eitt af þeim verkfærum sem gera Framtíðarlýðræði að raunhæfum möguleika.","abstract_html":"Undanfarið hefur umræða um gervigreind og lýðræði orðið fyrirferðarmeiri, ekki síst í samhengi við gagnrýni á veikleika frjálslynds fulltrúalýðræðis. Í þessari ritgerð er spurt hvort og hvernig gervigreind geti stutt við endurnýjun lýðræðis. Hún er fræðileg heimildaritgerð byggð á lýðræðiskenningum, einkum hugmyndum um opið lýðræði og slembival, sem eru notaðar til að greina möguleika og takmarkanir gagnvart notkun gervigreindar í stjórnmálum. Á þessum grunni er sett upp sviðsmynd sem nefnd er Framtíðarlýðræði, þar sem lögð er áhersla á þátttökueflingu borgara og bein lýðræðisleg úrræði með nýrri stofnanauppbyggingu, meðal annars í formi borgaraþinga og slembivaldra ráða. Kannað er hvernig gervigreind, sérstaklega stór mállíkön, geta létt undir úrvinnslu flókinna mála, skýrt valkosti og styrkt rökræðu. Niðurstöðurnar benda til þess að gervigreind geti stutt við endurnýjun lýðræðis, að því tilskildu að hún sé hluti af kerfislægum breytingum á stofnanauppbyggingu samfélagsins. Hér er lagt til að gervigreindarkerfi séu hönnuð í almannaþágu, séu gagnsæ, rekjanleg og undir sjálfstæðu eftirliti og í nánu sambandi við lýðræðislegar stofnanir á borð við borgaraþing og slembivalin ráð. Við slík skilyrði getur gervigreind orðið eitt af þeim verkfærum sem gera Framtíðarlýðræði að raunhæfum möguleika.","abstract_has_math":false,"creators":["Magnús Bakkmann Andrésson 1982-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Háskólinn á Bifröst"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026-02-14T15:49:02Z","date_published":"2026-02-14T15:49:02Z","updated_at":"2026-07-27T18:56:37Z","subjects":["Lýðræði","Gervigreind"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://hdl.handle.net/1946/52114","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Háskólinn á Bifröst"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Magnús Bakkmann Andrésson 1982-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2026-02-14T15:48:58Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2026-02-14T15:48:58Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2026-02-14T15:49:02Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Lýðræði","Gervigreind"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["https://hdl.handle.net/1946/52114"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Undanfarið hefur umræða um gervigreind og lýðræði orðið fyrirferðarmeiri, ekki síst í samhengi við gagnrýni á veikleika frjálslynds fulltrúalýðræðis. Í þessari ritgerð er spurt hvort og hvernig gervigreind geti stutt við endurnýjun lýðræðis. Hún er fræðileg heimildaritgerð byggð á lýðræðiskenningum, einkum hugmyndum um opið lýðræði og slembival, sem eru notaðar til að greina möguleika og takmarkanir gagnvart notkun gervigreindar í stjórnmálum. Á þessum grunni er sett upp sviðsmynd sem nefnd er Framtíðarlýðræði, þar sem lögð er áhersla á þátttökueflingu borgara og bein lýðræðisleg úrræði með nýrri stofnanauppbyggingu, meðal annars í formi borgaraþinga og slembivaldra ráða. Kannað er hvernig gervigreind, sérstaklega stór mállíkön, geta létt undir úrvinnslu flókinna mála, skýrt valkosti og styrkt rökræðu. Niðurstöðurnar benda til þess að gervigreind geti stutt við endurnýjun lýðræðis, að því tilskildu að hún sé hluti af kerfislægum breytingum á stofnanauppbyggingu samfélagsins. Hér er lagt til að gervigreindarkerfi séu hönnuð í almannaþágu, séu gagnsæ, rekjanleg og undir sjálfstæðu eftirliti og í nánu sambandi við lýðræðislegar stofnanir á borð við borgaraþing og slembivalin ráð. Við slík skilyrði getur gervigreind orðið eitt af þeim verkfærum sem gera Framtíðarlýðræði að raunhæfum möguleika.","Debates about artificial intelligence and democracy have intensified alongside growing concern about the weaknesses of liberal representative democracy. This thesis asks whether, and in what ways, artificial intelligence can contribute to a renewal of democracy. This is a theoretical, literature-based study grounded in democratic theory, in particular work on open democracy and sortition, and uses these ideas to analyse the prospects and limits of using AI in political decision making. Building on this theoretical background, the thesis develops a scenario called Future Democracy, which emphasises stronger citizen participation and more direct democratic instruments through a revised institutional architecture, including citizens’ assemblies and sortition-based councils. Within this framework it examines how artificial intelligence, especially large language models, might help to process complex issues, make options more visible and support public deliberation. The findings suggest that AI can support democratic renewal only if it becomes part of systemic changes to the institutional structure of society. The thesis argues that artificial intelligence systems should be designed as public-interest infrastructure that is transparent, auditable and subject to independent oversight, and closely linked to democratic bodies such as citizens’ assemblies and sortition-based councils. Under these conditions AI can function as one of the tools that make Future Democracy a realistic possibility"]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Framtíðarlýðræði: Hvort og þá hvernig getur gervigreind stutt við endurnýjun lýðræðis?"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Háskólinn á Bifröst"],"dc:creator":["Magnús Bakkmann Andrésson 1982-"],"dc:date.accessioned":["2026-02-14T15:48:58Z"],"dc:date.available":["2026-02-14T15:48:58Z"],"dc:date.issued":["2026-02-14T15:49:02Z"],"dc:description.abstract":["Undanfarið hefur umræða um gervigreind og lýðræði orðið fyrirferðarmeiri, ekki síst í samhengi við gagnrýni á veikleika frjálslynds fulltrúalýðræðis. Í þessari ritgerð er spurt hvort og hvernig gervigreind geti stutt við endurnýjun lýðræðis. Hún er fræðileg heimildaritgerð byggð á lýðræðiskenningum, einkum hugmyndum um opið lýðræði og slembival, sem eru notaðar til að greina möguleika og takmarkanir gagnvart notkun gervigreindar í stjórnmálum. Á þessum grunni er sett upp sviðsmynd sem nefnd er Framtíðarlýðræði, þar sem lögð er áhersla á þátttökueflingu borgara og bein lýðræðisleg úrræði með nýrri stofnanauppbyggingu, meðal annars í formi borgaraþinga og slembivaldra ráða. Kannað er hvernig gervigreind, sérstaklega stór mállíkön, geta létt undir úrvinnslu flókinna mála, skýrt valkosti og styrkt rökræðu. Niðurstöðurnar benda til þess að gervigreind geti stutt við endurnýjun lýðræðis, að því tilskildu að hún sé hluti af kerfislægum breytingum á stofnanauppbyggingu samfélagsins. Hér er lagt til að gervigreindarkerfi séu hönnuð í almannaþágu, séu gagnsæ, rekjanleg og undir sjálfstæðu eftirliti og í nánu sambandi við lýðræðislegar stofnanir á borð við borgaraþing og slembivalin ráð. Við slík skilyrði getur gervigreind orðið eitt af þeim verkfærum sem gera Framtíðarlýðræði að raunhæfum möguleika.","Debates about artificial intelligence and democracy have intensified alongside growing concern about the weaknesses of liberal representative democracy. This thesis asks whether, and in what ways, artificial intelligence can contribute to a renewal of democracy. This is a theoretical, literature-based study grounded in democratic theory, in particular work on open democracy and sortition, and uses these ideas to analyse the prospects and limits of using AI in political decision making. Building on this theoretical background, the thesis develops a scenario called Future Democracy, which emphasises stronger citizen participation and more direct democratic instruments through a revised institutional architecture, including citizens’ assemblies and sortition-based councils. Within this framework it examines how artificial intelligence, especially large language models, might help to process complex issues, make options more visible and support public deliberation. The findings suggest that AI can support democratic renewal only if it becomes part of systemic changes to the institutional structure of society. The thesis argues that artificial intelligence systems should be designed as public-interest infrastructure that is transparent, auditable and subject to independent oversight, and closely linked to democratic bodies such as citizens’ assemblies and sortition-based councils. Under these conditions AI can function as one of the tools that make Future Democracy a realistic possibility"],"dc:identifier.uri":["https://hdl.handle.net/1946/52114"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Lýðræði","Gervigreind"],"dc:title":["Framtíðarlýðræði: Hvort og þá hvernig getur gervigreind stutt við endurnýjun lýðræðis?"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T18:56:37Z"}