{"id":{"repo_id":"bifrost","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/26938"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/bifrost/oai:skemman.is:1946/26938","repository":{"repo_id":"bifrost","name":"Bifröst University","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Launakerfi íslenskra sjómanna","abstract":"Sjávarútvegur hefur verið stundaður á Íslandi allt frá landnámi og sjómönnum hefur lengst af verið greitt með hlut. Meginmarkmið þessarar rannsóknar var að skoða launakerfi sjómanna á Íslandi, hlutaskiptakerfið, og athuga hvort ástæða sé að endurskoða það vegna breyttrar stöðu sjávarútvegs eftir að fiskveiðistjórnunarkerfi með framseljanlegum aflaheimildum var innleitt. Aðalástæða þess að notuð hafa verið hlutaskipti við greiðslur launa sjómanna er áhætta egna lélegrar fjárhagsstöðu atvinnugreinarinnar og vegna veðurs, sjólags og eftirlits á vinnu starfsmanna. Aðferðr sem notaðar voru eru að mestu hlutlægar og magnbundnar þar sem unnið er úr tölum fengnum meðal annars frá Hagstofu Íslands og þær bornar saman við fyrri rannnsóknir meðal annars á sviði hagfræði og mannauðsstjórnunar. Fyrri rannsóknir sýna að þegar fjárhagsstaða fyrirtækja batni muni þau frekar kjósa að greiða launþegum föst laun eða nota annarskonar launakerfi en hlutaskipti. Helstu niðurstöður voru að þegar nýtt fyrirkomulag við stjórnun fiskveiða var innleitt á Íslandi á níunda áratug síðustu aldar og á árunum þar á eftir breyttist rekstrarumhverfi sjávarútvegsins verulega, svo og veiðimynstur á botnfiski og fiskiskipaflotinn tæknivæddist. Fjárhagur batnaði að mun til dæmis fór eiginfjárstaðan úr 5% í rúm 30% á árunum 1988 til 2004. Því hefur sá hvati að deila áhættu vegna lélegs fjárhags minnkað verulega, sjómönnum hefur fækkað og áhætta vegna veðurs og sjólags hefur minnkað verulega vegna tæknivæðingar. Laun og launatengd gjöld hafa hækkað og talið er að sjómenn taki enn óbeint þátt í kaupum á aflaheimildum. Því er niðurstaðan sú að útgerðir og sjómenn ættu alvarlega að hugsa um að taka núverandi launakerfi til heildarendurskoðunar.","abstract_html":"Sjávarútvegur hefur verið stundaður á Íslandi allt frá landnámi og sjómönnum hefur lengst af verið greitt með hlut. Meginmarkmið þessarar rannsóknar var að skoða launakerfi sjómanna á Íslandi, hlutaskiptakerfið, og athuga hvort ástæða sé að endurskoða það vegna breyttrar stöðu sjávarútvegs eftir að fiskveiðistjórnunarkerfi með framseljanlegum aflaheimildum var innleitt. Aðalástæða þess að notuð hafa verið hlutaskipti við greiðslur launa sjómanna er áhætta egna lélegrar fjárhagsstöðu atvinnugreinarinnar og vegna veðurs, sjólags og eftirlits á vinnu starfsmanna. Aðferðr sem notaðar voru eru að mestu hlutlægar og magnbundnar þar sem unnið er úr tölum fengnum meðal annars frá Hagstofu Íslands og þær bornar saman við fyrri rannnsóknir meðal annars á sviði hagfræði og mannauðsstjórnunar. Fyrri rannsóknir sýna að þegar fjárhagsstaða fyrirtækja batni muni þau frekar kjósa að greiða launþegum föst laun eða nota annarskonar launakerfi en hlutaskipti. Helstu niðurstöður voru að þegar nýtt fyrirkomulag við stjórnun fiskveiða var innleitt á Íslandi á níunda áratug síðustu aldar og á árunum þar á eftir breyttist rekstrarumhverfi sjávarútvegsins verulega, svo og veiðimynstur á botnfiski og fiskiskipaflotinn tæknivæddist. Fjárhagur batnaði að mun til dæmis fór eiginfjárstaðan úr 5% í rúm 30% á árunum 1988 til 2004. Því hefur sá hvati að deila áhættu vegna lélegs fjárhags minnkað verulega, sjómönnum hefur fækkað og áhætta vegna veðurs og sjólags hefur minnkað verulega vegna tæknivæðingar. Laun og launatengd gjöld hafa hækkað og talið er að sjómenn taki enn óbeint þátt í kaupum á aflaheimildum. Því er niðurstaðan sú að útgerðir og sjómenn ættu alvarlega að hugsa um að taka núverandi launakerfi til heildarendurskoðunar.","abstract_has_math":false,"creators":["Guðrún Arndís Jónsdóttir 1955-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Háskólinn á Bifröst"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2017,"date_issued":"2017-03-20","date_published":"2017-03-20","updated_at":"2026-07-27T18:54:29Z","subjects":["Sjómenn","Launakerfi","Hlutaskipti","Sjávarútvegsfyrirtæki","Meistaraprófsritgerðir","Sjávarútvegur","Kvótakerfi (sjávarútvegur)"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"http://hdl.handle.net/1946/26938","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Háskólinn á Bifröst"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Guðrún Arndís Jónsdóttir 1955-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2017-03-20T11:15:57Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2017-03-20T11:15:57Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2017-03-20"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Sjómenn","Launakerfi","Hlutaskipti","Sjávarútvegsfyrirtæki","Meistaraprófsritgerðir","Sjávarútvegur","Kvótakerfi (sjávarútvegur)"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["http://hdl.handle.net/1946/26938"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Sjávarútvegur hefur verið stundaður á Íslandi allt frá landnámi og sjómönnum hefur lengst af verið greitt með hlut. Meginmarkmið þessarar rannsóknar var að skoða launakerfi sjómanna á Íslandi, hlutaskiptakerfið, og athuga hvort ástæða sé að endurskoða það vegna breyttrar stöðu sjávarútvegs eftir að fiskveiðistjórnunarkerfi með framseljanlegum aflaheimildum var innleitt. Aðalástæða þess að notuð hafa verið hlutaskipti við greiðslur launa sjómanna er áhætta egna lélegrar fjárhagsstöðu atvinnugreinarinnar og vegna veðurs, sjólags og eftirlits á vinnu starfsmanna. Aðferðr sem notaðar voru eru að mestu hlutlægar og magnbundnar þar sem unnið er úr tölum fengnum meðal annars frá Hagstofu Íslands og þær bornar saman við fyrri rannnsóknir meðal annars á sviði hagfræði og mannauðsstjórnunar. Fyrri rannsóknir sýna að þegar fjárhagsstaða fyrirtækja batni muni þau frekar kjósa að greiða launþegum föst laun eða nota annarskonar launakerfi en hlutaskipti. Helstu niðurstöður voru að þegar nýtt fyrirkomulag við stjórnun fiskveiða var innleitt á Íslandi á níunda áratug síðustu aldar og á árunum þar á eftir breyttist rekstrarumhverfi sjávarútvegsins verulega, svo og veiðimynstur á botnfiski og fiskiskipaflotinn tæknivæddist. Fjárhagur batnaði að mun til dæmis fór eiginfjárstaðan úr 5% í rúm 30% á árunum 1988 til 2004. Því hefur sá hvati að deila áhættu vegna lélegs fjárhags minnkað verulega, sjómönnum hefur fækkað og áhætta vegna veðurs og sjólags hefur minnkað verulega vegna tæknivæðingar. Laun og launatengd gjöld hafa hækkað og talið er að sjómenn taki enn óbeint þátt í kaupum á aflaheimildum. Því er niðurstaðan sú að útgerðir og sjómenn ættu alvarlega að hugsa um að taka núverandi launakerfi til heildarendurskoðunar."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Launakerfi íslenskra sjómanna"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Háskólinn á Bifröst"],"dc:creator":["Guðrún Arndís Jónsdóttir 1955-"],"dc:date.accessioned":["2017-03-20T11:15:57Z"],"dc:date.available":["2017-03-20T11:15:57Z"],"dc:date.issued":["2017-03-20"],"dc:description.abstract":["Sjávarútvegur hefur verið stundaður á Íslandi allt frá landnámi og sjómönnum hefur lengst af verið greitt með hlut. Meginmarkmið þessarar rannsóknar var að skoða launakerfi sjómanna á Íslandi, hlutaskiptakerfið, og athuga hvort ástæða sé að endurskoða það vegna breyttrar stöðu sjávarútvegs eftir að fiskveiðistjórnunarkerfi með framseljanlegum aflaheimildum var innleitt. Aðalástæða þess að notuð hafa verið hlutaskipti við greiðslur launa sjómanna er áhætta egna lélegrar fjárhagsstöðu atvinnugreinarinnar og vegna veðurs, sjólags og eftirlits á vinnu starfsmanna. Aðferðr sem notaðar voru eru að mestu hlutlægar og magnbundnar þar sem unnið er úr tölum fengnum meðal annars frá Hagstofu Íslands og þær bornar saman við fyrri rannnsóknir meðal annars á sviði hagfræði og mannauðsstjórnunar. Fyrri rannsóknir sýna að þegar fjárhagsstaða fyrirtækja batni muni þau frekar kjósa að greiða launþegum föst laun eða nota annarskonar launakerfi en hlutaskipti. Helstu niðurstöður voru að þegar nýtt fyrirkomulag við stjórnun fiskveiða var innleitt á Íslandi á níunda áratug síðustu aldar og á árunum þar á eftir breyttist rekstrarumhverfi sjávarútvegsins verulega, svo og veiðimynstur á botnfiski og fiskiskipaflotinn tæknivæddist. Fjárhagur batnaði að mun til dæmis fór eiginfjárstaðan úr 5% í rúm 30% á árunum 1988 til 2004. Því hefur sá hvati að deila áhættu vegna lélegs fjárhags minnkað verulega, sjómönnum hefur fækkað og áhætta vegna veðurs og sjólags hefur minnkað verulega vegna tæknivæðingar. Laun og launatengd gjöld hafa hækkað og talið er að sjómenn taki enn óbeint þátt í kaupum á aflaheimildum. Því er niðurstaðan sú að útgerðir og sjómenn ættu alvarlega að hugsa um að taka núverandi launakerfi til heildarendurskoðunar."],"dc:identifier.uri":["http://hdl.handle.net/1946/26938"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Sjómenn","Launakerfi","Hlutaskipti","Sjávarútvegsfyrirtæki","Meistaraprófsritgerðir","Sjávarútvegur","Kvótakerfi (sjávarútvegur)"],"dc:title":["Launakerfi íslenskra sjómanna"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T18:54:29Z"}