Um sönnun í sakamálum með áherslu á matsgerðir dómkvaddra matsmanna
type: CreativeWork
description: Eitt mikilvægasta atriðið sem dómstólar þurfa að taka afstöðu til í sakamálum er hvort ákærði sé sekur eða sýkn saka. Sú skylda er lögð á dómstóla að leysa úr málum og verður dómari að komast að því, eftir sinni bestu getu, hverjar hinar raunverulegu staðreyndir málsins séu. Það eru lög nr. 88/2008 um meðferð sakamála sem gilda um sakamál. Meginreglur sakamálaréttarfars vísa fyrst og fremst til málsmeðferðar fyrir dómi, en þó ná þær einnig, eftir því sem við á, til þess þegar mál er til meðferðar hjá lögreglu og ákæruvaldi áður en það er lagt fyrir dóm. Meginmarkmið flestra meginreglnanna sem gilda á sviði sakamálaréttarfars er að koma í veg fyrir að mannréttindi þeirra einstaklinga sem sökum eru bornir, verði skert að óþörfu og einnig að koma í veg fyrir að saklaus maður verði sakfelldur. Af þessum sökum má finna ýmsar meginreglur sakamálaréttarfars ekki einungis í lögum um meðferð sakamála heldur einnig í Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands nr. 33/1944 og Mannréttindasáttmála Evrópu, sem lögleiddur var með lögum nr. 62/1944. Í lögum um meðferð sakamála er að finna kafla sem fjallar um almennar reglur um sönnun, sbr. XVI. kafli. Þegar kemur að sönnun á sviði sakamálaréttarfars eru það einkum þrjár reglur sem eru hvað mikilvægastar, það er reglan um að sönnunarbyrðin hvíli á ákæruvaldinu, sbr. 108. gr., reglan um frjálst sönnunarmat dómara, sbr. 109. gr. og reglan um milliliðalausa sönnunarfærslu, sbr. 111. gr. og 112. gr. Samkvæmt 1. mgr. 109. gr. eru matsgerðir meðal þeirra sönnunargagna sem unnt er að styðjast við í sakamálum. Þjóðfélög verða flóknari með tímanum og sérhæfing eykst. Af þeim sökum má gera ráð fyrir að úrlausnaratriði sem koma fyrir dómstóla þarfnist sérfræðiþekkingar í ríkari mæli sem löglærðir dómarar búa ekki yfir í krafti almennrar þekkingar sinnar, menntunar eða lagaþekkingar. Þar af leiðandi hefur mikilvægi matsgerða farið vaxandi á síðustu árum, þar sem það er almennt ekki talið samræmast hlutverki vitna í dómsmálum að þau tjái sig um atriði s…
abstract: Eitt mikilvægasta atriðið sem dómstólar þurfa að taka afstöðu til í sakamálum er hvort ákærði sé sekur eða sýkn saka. Sú skylda er lögð á dómstóla að leysa úr málum og verður dómari að komast að því, eftir sinni bestu getu, hverjar hinar raunverulegu staðreyndir málsins séu. Það eru lög nr. 88/2008 um meðferð sakamála sem gilda um sakamál. Meginreglur sakamálaréttarfars vísa fyrst og fremst til málsmeðferðar fyrir dómi, en þó ná þær einnig, eftir því sem við á, til þess þegar mál er til meðferðar hjá lögreglu og ákæruvaldi áður en það er lagt fyrir dóm. Meginmarkmið flestra meginreglnanna sem gilda á sviði sakamálaréttarfars er að koma í veg fyrir að mannréttindi þeirra einstaklinga sem sökum eru bornir, verði skert að óþörfu og einnig að koma í veg fyrir að saklaus maður verði sakfelldur. Af þessum sökum má finna ýmsar meginreglur sakamálaréttarfars ekki einungis í lögum um meðferð sakamála heldur einnig í Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands nr. 33/1944 og Mannréttindasáttmála Evrópu, sem lögleiddur var með lögum nr. 62/1944. Í lögum um meðferð sakamála er að finna kafla sem fjallar um almennar reglur um sönnun, sbr. XVI. kafli. Þegar kemur að sönnun á sviði sakamálaréttarfars eru það einkum þrjár reglur sem eru hvað mikilvægastar, það er reglan um að sönnunarbyrðin hvíli á ákæruvaldinu, sbr. 108. gr., reglan um frjálst sönnunarmat dómara, sbr. 109. gr. og reglan um milliliðalausa sönnunarfærslu, sbr. 111. gr. og 112. gr. Samkvæmt 1. mgr. 109. gr. eru matsgerðir meðal þeirra sönnunargagna sem unnt er að styðjast við í sakamálum. Þjóðfélög verða flóknari með tímanum og sérhæfing eykst. Af þeim sökum má gera ráð fyrir að úrlausnaratriði sem koma fyrir dómstóla þarfnist sérfræðiþekkingar í ríkari mæli sem löglærðir dómarar búa ekki yfir í krafti almennrar þekkingar sinnar, menntunar eða lagaþekkingar. Þar af leiðandi hefur mikilvægi matsgerða farið vaxandi á síðustu árum, þar sem það er almennt ekki talið samræmast hlutverki vitna í dómsmálum að þau tjái sig um atriði s…
author: Agnes Ýr Stefánsdóttir 1985-
language: is
keywords: Sakamálaréttarfar, Sönnun (dómsmál), Lögfræði, Meistaraprófsritgerðir
date published: 2016-02-12
date modified: 2026-07-27T18:56:37Z
provider: Bifröst University
publisher: Networked Digital Library of Theses and Dissertations
type: WebPage
source organization: Bifröst University

PropertyValue
property ID: Handle
value: http://hdl.handle.net/1946/23764