Almannahagsmunir sem skilyrði takmörkunar á stjórnarskrárvernduðum mannréttindum
type: CreativeWork
description: Markmið greinargerðarinnar er að varpa ljósi á það hvað felst í hugtakinu almannahagsmunir, semer m.a. skilyrði takmörkunar á mannréttindaákvæðum stjórnarskár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944. Við skoðunina var beitt orðskýringu, markmiðaskýringu og lögfræðilegri aðferðafræði viðskýringu á umfangi hugtaksins. Niðurstöður greingerðarinnar eru í megindráttum þær að mannréttindi hafa þróast, með tilkomu aukinnar kröfu almennings um ákveðin félagsleg, efnahagsleg og menningarleg réttindi. Til að tryggja slík réttindi hafa mannréttindi einstaklinga verið takmörkuð að vissu leyti í þágu almannahagsmuna. Sú hugmyndafræði sem liggur þar að baki, svipar til siðfræðilegrar kenningar nytjastefnunar, þar sem athafnir öðlast réttlætingu í ljósi afleiðinga þeirra fyrir almannaheill. Sú ályktun er dregin, að við ákvörðun takmarkana á mannréttindum eigi að fara fram hlutlægt mat um hvort hagsmunir einstaklinga eða lögaðila eigi að víkja fyrir almannahagsmunum, þó kunna að vera tilvik þar sem hagsmunir eru svo augljósir að huglægt mat dugi til. Af dómaframkvæmdum má sjá að dómstólar beita meðalhófi við mat um réttmæti takmarkana, en því meira íþyngjandi sem takmörkun er þeim mun ríkari kröfur setja dómstólar á löggjafann um efni lagasetningar. Einnig má sjá að því ríkari sem almannahagsmunir eru þeim mun víðtækara svigrúm fær löggjafinn um mat á nauðsyn takmarkana. Í lokin má sjá að hugtakið almannahagsmunir er mjög teygjanlegt hugtak og ytri mörk þess ennóljós, sem best sést af túlkun hugtaksins af Mannréttindardómstól Evrópu.
abstract: Markmið greinargerðarinnar er að varpa ljósi á það hvað felst í hugtakinu almannahagsmunir, semer m.a. skilyrði takmörkunar á mannréttindaákvæðum stjórnarskár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944. Við skoðunina var beitt orðskýringu, markmiðaskýringu og lögfræðilegri aðferðafræði viðskýringu á umfangi hugtaksins. Niðurstöður greingerðarinnar eru í megindráttum þær að mannréttindi hafa þróast, með tilkomu aukinnar kröfu almennings um ákveðin félagsleg, efnahagsleg og menningarleg réttindi. Til að tryggja slík réttindi hafa mannréttindi einstaklinga verið takmörkuð að vissu leyti í þágu almannahagsmuna. Sú hugmyndafræði sem liggur þar að baki, svipar til siðfræðilegrar kenningar nytjastefnunar, þar sem athafnir öðlast réttlætingu í ljósi afleiðinga þeirra fyrir almannaheill. Sú ályktun er dregin, að við ákvörðun takmarkana á mannréttindum eigi að fara fram hlutlægt mat um hvort hagsmunir einstaklinga eða lögaðila eigi að víkja fyrir almannahagsmunum, þó kunna að vera tilvik þar sem hagsmunir eru svo augljósir að huglægt mat dugi til. Af dómaframkvæmdum má sjá að dómstólar beita meðalhófi við mat um réttmæti takmarkana, en því meira íþyngjandi sem takmörkun er þeim mun ríkari kröfur setja dómstólar á löggjafann um efni lagasetningar. Einnig má sjá að því ríkari sem almannahagsmunir eru þeim mun víðtækara svigrúm fær löggjafinn um mat á nauðsyn takmarkana. Í lokin má sjá að hugtakið almannahagsmunir er mjög teygjanlegt hugtak og ytri mörk þess ennóljós, sem best sést af túlkun hugtaksins af Mannréttindardómstól Evrópu.
author: Andri Björgvin Arnþórsson 1981-
language: is
keywords: Almannaréttur, Stjórnarskrár, Mannréttindi
date published: 2015-02-27
date modified: 2026-07-27T18:51:17Z
provider: Bifröst University
publisher: Networked Digital Library of Theses and Dissertations
type: WebPage
source organization: Bifröst University

PropertyValue
property ID: Handle
value: http://hdl.handle.net/1946/20638