{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5427062"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5427062","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"A new digital path for spatial archaeology: A critical overview","abstract":"Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τον μετασχηματισμό της χωρικής αρχαιολογίας μέσω της ενσωμάτωσης ψηφιακών τεχνολογιών, εστιάζοντας κυρίως στα Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (GIS), την τηλεπισκόπηση και το LiDAR ως αλληλένδετα μεθοδολογικά και ερμηνευτικά πλαίσια. Αντί να προσεγγίζονται ως μεμονωμένα τεχνικά εργαλεία, οι τεχνολογίες αυτές διερευνώνται ως μέσα που αναδιαμορφώνουν την αρχαιολογική πρακτική, τη χωρική ανάλυση και την παραγωγή αρχαιολογικής γνώσης στο σύγχρονο ερευνητικό περιβάλλον. Το θεωρητικό μέρος της εργασίας εξετάζει την ανάπτυξη της χωρικής αρχαιολογίας και τη γενικότερη «ψηφιακή στροφή» του κλάδου, παρακολουθώντας την εξέλιξη της αρχαιολογικής σκέψης από τις διαδικαστικές προσεγγίσεις, που έδιναν έμφαση στην ποσοτική και περιβαλλοντική ανάλυση, έως πιο πρόσφατες ερμηνευτικές και φαινομενολογικές προσεγγίσεις. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάδειξη των Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών (GIS) ως κεντρικής αναλυτικής πλατφόρμας, ικανής να ενσωματώνει χωρικά, περιβαλλοντικά και αρχαιολογικά δεδομένα σε ενιαία συστήματα ανάλυσης. Παράλληλα, εξετάζεται η εξέλιξη των μεθόδων τηλεπισκόπησης και η αυξανόμενη σημασία του LiDAR στην αρχαιολογία τοπίου, ιδιαίτερα σε σχέση με τη μη επεμβατική έρευνα, την τρισδιάστατη αποτύπωση και τη χωρική ερμηνεία μεγάλης κλίμακας. Μεθοδολογικά, η εργασία υιοθετεί ένα κριτικό και συγκριτικό πλαίσιο βασισμένο στην ανάλυση μελετών περίπτωσης, τη βιβλιογραφική έρευνα και την πρακτική ενασχόληση με ψηφιακές ροές εργασίας. Οι επιλεγμένες μελέτες περίπτωσης αναδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο τα GIS, η τηλεπισκόπηση και το LiDAR εφαρμόζονται στην αρχαιολογική έρευνα και πώς οι αναλυτικές τους διαδικασίες επηρεάζουν την ερμηνεία. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στη μεθοδολογική ενοποίηση, στη δομή των ροών εργασίας, στη χωρική μοντελοποίηση και στη σχέση μεταξύ ψηφιακών αποτελεσμάτων και αρχαιολογικής ερμηνείας. Η ανάλυση καταδεικνύει ότι οι ψηφιακές τεχνολογίες έχουν επεκτείνει σημαντικά την κλίμακα και το εύρος της αρχαιολογικής έρευνας. Τα GIS διευκολύνουν την πολυκλιμακωτή χωρική ανάλυση και την προγνωστική μοντελοποίηση, ενώ η τηλεπισκόπηση επιτρέπει τον εντοπισμό αρχαιολογικών και περιβαλλοντικών ανωμαλιών πέρα από τα όρια της άμεσης επιφανειακής παρατήρησης. Το LiDAR ενισχύει περαιτέρω αυτή τη μεταβολή μέσω της παραγωγής εξαιρετικά λεπτομερών ψηφιακών μοντέλων εδάφους, ικανών να αποκαλύψουν ανεπαίσθητες ανθρωπογενείς τροποποιήσεις και μέχρι πρότινος άγνωστα αρχαιολογικά κατάλοιπα. Συνολικά, οι τεχνολογίες αυτές συμβάλλουν στην ανάπτυξη ολοένα και πιο διεπιστημονικών, βασισμένων σε δεδομένα και προσανατολισμένων στο τοπίο προσεγγίσεων στην αρχαιολογία. Παράλληλα, η εργασία υποστηρίζει ότι τα ψηφιακά συστήματα δεν αποτελούν ουδέτερους ή πλήρως αντικειμενικούς μηχανισμούς καταγραφής. Οι χωρικές αναλύσεις, οι οπτικοποιήσεις, οι ταξινομήσεις και τα υπολογιστικά μοντέλα επηρεάζονται από θεωρητικές παραδοχές, μεθοδολογικές επιλογές, την ποιότητα των δεδομένων και τα ερμηνευτικά πλαίσια. Για τον λόγο αυτό, η έρευνα εξετάζει κριτικά τους περιορισμούς, τα ηθικά ζητήματα και τους ερμηνευτικούς κινδύνους που συνδέονται με την ψηφιακή αρχαιολογία, όπως οι αλγοριθμικές προκαταλήψεις, οι τεχνολογικές ανισότητες, η προσβασιμότητα των δεδομένων, η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και η πειστική δύναμη των ψηφιακών αναπαραστάσεων. Τελικά, η εργασία υποστηρίζει ότι η σημασία της ψηφιακής χωρικής αρχαιολογίας δεν έγκειται απλώς στην τεχνολογική καινοτομία, αλλά στην ικανότητά της να μετασχηματίζει τον τρόπο με τον οποίο η αρχαιολογία αντιλαμβάνεται και ερμηνεύει τον χώρο, το τοπίο και τη σχέση ανθρώπου–περιβάλλοντος. Το μέλλον της αρχαιολογίας εξαρτάται όχι μόνο από τη συνεχή ανάπτυξη των ψηφιακών τεχνολογιών, αλλά και από την κριτική, αναστοχαστική και θεωρητικά τεκμηριωμένη ενσωμάτωσή τους στο ευρύτερο πλαίσιο της αρχαιολογικής πρακτικής.","abstract_html":"Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τον μετασχηματισμό της χωρικής αρχαιολογίας μέσω της ενσωμάτωσης ψηφιακών τεχνολογιών, εστιάζοντας κυρίως στα Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (GIS), την τηλεπισκόπηση και το LiDAR ως αλληλένδετα μεθοδολογικά και ερμηνευτικά πλαίσια. Αντί να προσεγγίζονται ως μεμονωμένα τεχνικά εργαλεία, οι τεχνολογίες αυτές διερευνώνται ως μέσα που αναδιαμορφώνουν την αρχαιολογική πρακτική, τη χωρική ανάλυση και την παραγωγή αρχαιολογικής γνώσης στο σύγχρονο ερευνητικό περιβάλλον. Το θεωρητικό μέρος της εργασίας εξετάζει την ανάπτυξη της χωρικής αρχαιολογίας και τη γενικότερη «ψηφιακή στροφή» του κλάδου, παρακολουθώντας την εξέλιξη της αρχαιολογικής σκέψης από τις διαδικαστικές προσεγγίσεις, που έδιναν έμφαση στην ποσοτική και περιβαλλοντική ανάλυση, έως πιο πρόσφατες ερμηνευτικές και φαινομενολογικές προσεγγίσεις. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάδειξη των Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών (GIS) ως κεντρικής αναλυτικής πλατφόρμας, ικανής να ενσωματώνει χωρικά, περιβαλλοντικά και αρχαιολογικά δεδομένα σε ενιαία συστήματα ανάλυσης. Παράλληλα, εξετάζεται η εξέλιξη των μεθόδων τηλεπισκόπησης και η αυξανόμενη σημασία του LiDAR στην αρχαιολογία τοπίου, ιδιαίτερα σε σχέση με τη μη επεμβατική έρευνα, την τρισδιάστατη αποτύπωση και τη χωρική ερμηνεία μεγάλης κλίμακας. Μεθοδολογικά, η εργασία υιοθετεί ένα κριτικό και συγκριτικό πλαίσιο βασισμένο στην ανάλυση μελετών περίπτωσης, τη βιβλιογραφική έρευνα και την πρακτική ενασχόληση με ψηφιακές ροές εργασίας. Οι επιλεγμένες μελέτες περίπτωσης αναδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο τα GIS, η τηλεπισκόπηση και το LiDAR εφαρμόζονται στην αρχαιολογική έρευνα και πώς οι αναλυτικές τους διαδικασίες επηρεάζουν την ερμηνεία. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στη μεθοδολογική ενοποίηση, στη δομή των ροών εργασίας, στη χωρική μοντελοποίηση και στη σχέση μεταξύ ψηφιακών αποτελεσμάτων και αρχαιολογικής ερμηνείας. Η ανάλυση καταδεικνύει ότι οι ψηφιακές τεχνολογίες έχουν επεκτείνει σημαντικά την κλίμακα και το εύρος της αρχαιολογικής έρευνας. Τα GIS διευκολύνουν την πολυκλιμακωτή χωρική ανάλυση και την προγνωστική μοντελοποίηση, ενώ η τηλεπισκόπηση επιτρέπει τον εντοπισμό αρχαιολογικών και περιβαλλοντικών ανωμαλιών πέρα από τα όρια της άμεσης επιφανειακής παρατήρησης. Το LiDAR ενισχύει περαιτέρω αυτή τη μεταβολή μέσω της παραγωγής εξαιρετικά λεπτομερών ψηφιακών μοντέλων εδάφους, ικανών να αποκαλύψουν ανεπαίσθητες ανθρωπογενείς τροποποιήσεις και μέχρι πρότινος άγνωστα αρχαιολογικά κατάλοιπα. Συνολικά, οι τεχνολογίες αυτές συμβάλλουν στην ανάπτυξη ολοένα και πιο διεπιστημονικών, βασισμένων σε δεδομένα και προσανατολισμένων στο τοπίο προσεγγίσεων στην αρχαιολογία. Παράλληλα, η εργασία υποστηρίζει ότι τα ψηφιακά συστήματα δεν αποτελούν ουδέτερους ή πλήρως αντικειμενικούς μηχανισμούς καταγραφής. Οι χωρικές αναλύσεις, οι οπτικοποιήσεις, οι ταξινομήσεις και τα υπολογιστικά μοντέλα επηρεάζονται από θεωρητικές παραδοχές, μεθοδολογικές επιλογές, την ποιότητα των δεδομένων και τα ερμηνευτικά πλαίσια. Για τον λόγο αυτό, η έρευνα εξετάζει κριτικά τους περιορισμούς, τα ηθικά ζητήματα και τους ερμηνευτικούς κινδύνους που συνδέονται με την ψηφιακή αρχαιολογία, όπως οι αλγοριθμικές προκαταλήψεις, οι τεχνολογικές ανισότητες, η προσβασιμότητα των δεδομένων, η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και η πειστική δύναμη των ψηφιακών αναπαραστάσεων. Τελικά, η εργασία υποστηρίζει ότι η σημασία της ψηφιακής χωρικής αρχαιολογίας δεν έγκειται απλώς στην τεχνολογική καινοτομία, αλλά στην ικανότητά της να μετασχηματίζει τον τρόπο με τον οποίο η αρχαιολογία αντιλαμβάνεται και ερμηνεύει τον χώρο, το τοπίο και τη σχέση ανθρώπου–περιβάλλοντος. Το μέλλον της αρχαιολογίας εξαρτάται όχι μόνο από τη συνεχή ανάπτυξη των ψηφιακών τεχνολογιών, αλλά και από την κριτική, αναστοχαστική και θεωρητικά τεκμηριωμένη ενσωμάτωσή τους στο ευρύτερο πλαίσιο της αρχαιολογικής πρακτικής.","abstract_has_math":false,"creators":["Αξιώτης Αλέξανδρος","Axiotis Alexandros"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-08-21T16:42:01Z","subjects":["Αρχαιολογία","Archaeology"],"languages":["Ελληνικά","English","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5427062"],"render_values":[{"text":"uoadl:5427062","href":null,"code":true}]}]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5427062","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier"},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5427062","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Αξιώτης Αλέξανδρος","Axiotis Alexandros"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Αρχαιολογία","Archaeology"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","English","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5427062","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5427062"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τον μετασχηματισμό της χωρικής αρχαιολογίας μέσω της ενσωμάτωσης ψηφιακών τεχνολογιών, εστιάζοντας κυρίως στα Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (GIS), την τηλεπισκόπηση και το LiDAR ως αλληλένδετα μεθοδολογικά και ερμηνευτικά πλαίσια. Αντί να προσεγγίζονται ως μεμονωμένα τεχνικά εργαλεία, οι τεχνολογίες αυτές διερευνώνται ως μέσα που αναδιαμορφώνουν την αρχαιολογική πρακτική, τη χωρική ανάλυση και την παραγωγή αρχαιολογικής γνώσης στο σύγχρονο ερευνητικό περιβάλλον. Το θεωρητικό μέρος της εργασίας εξετάζει την ανάπτυξη της χωρικής αρχαιολογίας και τη γενικότερη «ψηφιακή στροφή» του κλάδου, παρακολουθώντας την εξέλιξη της αρχαιολογικής σκέψης από τις διαδικαστικές προσεγγίσεις, που έδιναν έμφαση στην ποσοτική και περιβαλλοντική ανάλυση, έως πιο πρόσφατες ερμηνευτικές και φαινομενολογικές προσεγγίσεις. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάδειξη των Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών (GIS) ως κεντρικής αναλυτικής πλατφόρμας, ικανής να ενσωματώνει χωρικά, περιβαλλοντικά και αρχαιολογικά δεδομένα σε ενιαία συστήματα ανάλυσης. Παράλληλα, εξετάζεται η εξέλιξη των μεθόδων τηλεπισκόπησης και η αυξανόμενη σημασία του LiDAR στην αρχαιολογία τοπίου, ιδιαίτερα σε σχέση με τη μη επεμβατική έρευνα, την τρισδιάστατη αποτύπωση και τη χωρική ερμηνεία μεγάλης κλίμακας. Μεθοδολογικά, η εργασία υιοθετεί ένα κριτικό και συγκριτικό πλαίσιο βασισμένο στην ανάλυση μελετών περίπτωσης, τη βιβλιογραφική έρευνα και την πρακτική ενασχόληση με ψηφιακές ροές εργασίας. Οι επιλεγμένες μελέτες περίπτωσης αναδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο τα GIS, η τηλεπισκόπηση και το LiDAR εφαρμόζονται στην αρχαιολογική έρευνα και πώς οι αναλυτικές τους διαδικασίες επηρεάζουν την ερμηνεία. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στη μεθοδολογική ενοποίηση, στη δομή των ροών εργασίας, στη χωρική μοντελοποίηση και στη σχέση μεταξύ ψηφιακών αποτελεσμάτων και αρχαιολογικής ερμηνείας. Η ανάλυση καταδεικνύει ότι οι ψηφιακές τεχνολογίες έχουν επεκτείνει σημαντικά την κλίμακα και το εύρος της αρχαιολογικής έρευνας. Τα GIS διευκολύνουν την πολυκλιμακωτή χωρική ανάλυση και την προγνωστική μοντελοποίηση, ενώ η τηλεπισκόπηση επιτρέπει τον εντοπισμό αρχαιολογικών και περιβαλλοντικών ανωμαλιών πέρα από τα όρια της άμεσης επιφανειακής παρατήρησης. Το LiDAR ενισχύει περαιτέρω αυτή τη μεταβολή μέσω της παραγωγής εξαιρετικά λεπτομερών ψηφιακών μοντέλων εδάφους, ικανών να αποκαλύψουν ανεπαίσθητες ανθρωπογενείς τροποποιήσεις και μέχρι πρότινος άγνωστα αρχαιολογικά κατάλοιπα. Συνολικά, οι τεχνολογίες αυτές συμβάλλουν στην ανάπτυξη ολοένα και πιο διεπιστημονικών, βασισμένων σε δεδομένα και προσανατολισμένων στο τοπίο προσεγγίσεων στην αρχαιολογία. Παράλληλα, η εργασία υποστηρίζει ότι τα ψηφιακά συστήματα δεν αποτελούν ουδέτερους ή πλήρως αντικειμενικούς μηχανισμούς καταγραφής. Οι χωρικές αναλύσεις, οι οπτικοποιήσεις, οι ταξινομήσεις και τα υπολογιστικά μοντέλα επηρεάζονται από θεωρητικές παραδοχές, μεθοδολογικές επιλογές, την ποιότητα των δεδομένων και τα ερμηνευτικά πλαίσια. Για τον λόγο αυτό, η έρευνα εξετάζει κριτικά τους περιορισμούς, τα ηθικά ζητήματα και τους ερμηνευτικούς κινδύνους που συνδέονται με την ψηφιακή αρχαιολογία, όπως οι αλγοριθμικές προκαταλήψεις, οι τεχνολογικές ανισότητες, η προσβασιμότητα των δεδομένων, η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και η πειστική δύναμη των ψηφιακών αναπαραστάσεων. Τελικά, η εργασία υποστηρίζει ότι η σημασία της ψηφιακής χωρικής αρχαιολογίας δεν έγκειται απλώς στην τεχνολογική καινοτομία, αλλά στην ικανότητά της να μετασχηματίζει τον τρόπο με τον οποίο η αρχαιολογία αντιλαμβάνεται και ερμηνεύει τον χώρο, το τοπίο και τη σχέση ανθρώπου–περιβάλλοντος. Το μέλλον της αρχαιολογίας εξαρτάται όχι μόνο από τη συνεχή ανάπτυξη των ψηφιακών τεχνολογιών, αλλά και από την κριτική, αναστοχαστική και θεωρητικά τεκμηριωμένη ενσωμάτωσή τους στο ευρύτερο πλαίσιο της αρχαιολογικής πρακτικής.","This thesis examines the transformation of spatial archaeology through the integration of digital technologies, focusing primarily on Geographic Information Systems (GIS), remote sensing, and LiDAR as interconnected methodological and interpretative frameworks. Rather than approaching these technologies as isolated technical tools, the study investigates how they reshape archaeological practice, spatial analysis, and the production of archaeological knowledge within contemporary research environments. The theoretical section of the thesis explores the development of spatial archaeology and the broader digital turn within the discipline, tracing the evolution of archaeological thought from processual approaches emphasizing quantitative and environmental analysis to more recent interpretative and phenomenological perspectives. Particular attention is given to the emergence of GIS as a central analytical platform capable of integrating spatial, environmental, and archaeological datasets into unified systems of analysis. The study further examines the expansion of remote sensing methodologies and the growing importance of LiDAR technologies in landscape archaeology, especially in relation to non-invasive survey, three-dimensional modelling, and large-scale spatial interpretation. Methodologically, the thesis adopts a critical and comparative framework based on case-study analysis, literature review, and practical engagement with digital workflows. The selected case studies demonstrate how GIS, remote sensing, and LiDAR are implemented within archaeological research and how their analytical procedures influence interpretation. Particular emphasis is placed on methodological integration, workflow design, spatial modelling, and the relationship between digital outputs and archaeological reasoning. The analysis demonstrates that digital technologies have significantly expanded the scale and scope of archaeological investigation. GIS facilitates multi-scalar spatial analysis and predictive modelling, while remote sensing enables the detection of archaeological and environmental anomalies beyond direct field observation. LiDAR further transforms archaeological landscape analysis through the production of highly detailed digital terrain models capable of revealing subtle anthropogenic modifications and previously inaccessible archaeological features. Together, these technologies contribute to increasingly interdisciplinary, data-driven, and landscape-oriented approaches within archaeology. At the same time, the thesis argues that digital systems are not neutral or purely objective recording mechanisms. Spatial analyses, visualizations, classifications, and computational models remain shaped by theoretical assumptions, methodological choices, data quality, and interpretative frameworks. The research therefore critically addresses the limitations, ethical concerns, and interpretative risks associated with digital archaeology, including issues of algorithmic bias, technological inequality, data accessibility, heritage protection, and the persuasive authority of digital visualizations. Ultimately, this thesis argues that the significance of digital spatial archaeology lies not simply in technological innovation, but in its capacity to transform how archaeological space, landscape, and human-environment interaction are conceptualized and interpreted. The future of archaeology depends not only on the continued development of digital technologies, but on their critical, reflexive, and theoretically informed integration within broader archaeological practice."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["A new digital path for spatial archaeology: A critical overview"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Αξιώτης Αλέξανδρος","Axiotis Alexandros"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τον μετασχηματισμό της χωρικής αρχαιολογίας μέσω της ενσωμάτωσης ψηφιακών τεχνολογιών, εστιάζοντας κυρίως στα Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (GIS), την τηλεπισκόπηση και το LiDAR ως αλληλένδετα μεθοδολογικά και ερμηνευτικά πλαίσια. Αντί να προσεγγίζονται ως μεμονωμένα τεχνικά εργαλεία, οι τεχνολογίες αυτές διερευνώνται ως μέσα που αναδιαμορφώνουν την αρχαιολογική πρακτική, τη χωρική ανάλυση και την παραγωγή αρχαιολογικής γνώσης στο σύγχρονο ερευνητικό περιβάλλον. Το θεωρητικό μέρος της εργασίας εξετάζει την ανάπτυξη της χωρικής αρχαιολογίας και τη γενικότερη «ψηφιακή στροφή» του κλάδου, παρακολουθώντας την εξέλιξη της αρχαιολογικής σκέψης από τις διαδικαστικές προσεγγίσεις, που έδιναν έμφαση στην ποσοτική και περιβαλλοντική ανάλυση, έως πιο πρόσφατες ερμηνευτικές και φαινομενολογικές προσεγγίσεις. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάδειξη των Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών (GIS) ως κεντρικής αναλυτικής πλατφόρμας, ικανής να ενσωματώνει χωρικά, περιβαλλοντικά και αρχαιολογικά δεδομένα σε ενιαία συστήματα ανάλυσης. Παράλληλα, εξετάζεται η εξέλιξη των μεθόδων τηλεπισκόπησης και η αυξανόμενη σημασία του LiDAR στην αρχαιολογία τοπίου, ιδιαίτερα σε σχέση με τη μη επεμβατική έρευνα, την τρισδιάστατη αποτύπωση και τη χωρική ερμηνεία μεγάλης κλίμακας. Μεθοδολογικά, η εργασία υιοθετεί ένα κριτικό και συγκριτικό πλαίσιο βασισμένο στην ανάλυση μελετών περίπτωσης, τη βιβλιογραφική έρευνα και την πρακτική ενασχόληση με ψηφιακές ροές εργασίας. Οι επιλεγμένες μελέτες περίπτωσης αναδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο τα GIS, η τηλεπισκόπηση και το LiDAR εφαρμόζονται στην αρχαιολογική έρευνα και πώς οι αναλυτικές τους διαδικασίες επηρεάζουν την ερμηνεία. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στη μεθοδολογική ενοποίηση, στη δομή των ροών εργασίας, στη χωρική μοντελοποίηση και στη σχέση μεταξύ ψηφιακών αποτελεσμάτων και αρχαιολογικής ερμηνείας. Η ανάλυση καταδεικνύει ότι οι ψηφιακές τεχνολογίες έχουν επεκτείνει σημαντικά την κλίμακα και το εύρος της αρχαιολογικής έρευνας. Τα GIS διευκολύνουν την πολυκλιμακωτή χωρική ανάλυση και την προγνωστική μοντελοποίηση, ενώ η τηλεπισκόπηση επιτρέπει τον εντοπισμό αρχαιολογικών και περιβαλλοντικών ανωμαλιών πέρα από τα όρια της άμεσης επιφανειακής παρατήρησης. Το LiDAR ενισχύει περαιτέρω αυτή τη μεταβολή μέσω της παραγωγής εξαιρετικά λεπτομερών ψηφιακών μοντέλων εδάφους, ικανών να αποκαλύψουν ανεπαίσθητες ανθρωπογενείς τροποποιήσεις και μέχρι πρότινος άγνωστα αρχαιολογικά κατάλοιπα. Συνολικά, οι τεχνολογίες αυτές συμβάλλουν στην ανάπτυξη ολοένα και πιο διεπιστημονικών, βασισμένων σε δεδομένα και προσανατολισμένων στο τοπίο προσεγγίσεων στην αρχαιολογία. Παράλληλα, η εργασία υποστηρίζει ότι τα ψηφιακά συστήματα δεν αποτελούν ουδέτερους ή πλήρως αντικειμενικούς μηχανισμούς καταγραφής. Οι χωρικές αναλύσεις, οι οπτικοποιήσεις, οι ταξινομήσεις και τα υπολογιστικά μοντέλα επηρεάζονται από θεωρητικές παραδοχές, μεθοδολογικές επιλογές, την ποιότητα των δεδομένων και τα ερμηνευτικά πλαίσια. Για τον λόγο αυτό, η έρευνα εξετάζει κριτικά τους περιορισμούς, τα ηθικά ζητήματα και τους ερμηνευτικούς κινδύνους που συνδέονται με την ψηφιακή αρχαιολογία, όπως οι αλγοριθμικές προκαταλήψεις, οι τεχνολογικές ανισότητες, η προσβασιμότητα των δεδομένων, η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και η πειστική δύναμη των ψηφιακών αναπαραστάσεων. Τελικά, η εργασία υποστηρίζει ότι η σημασία της ψηφιακής χωρικής αρχαιολογίας δεν έγκειται απλώς στην τεχνολογική καινοτομία, αλλά στην ικανότητά της να μετασχηματίζει τον τρόπο με τον οποίο η αρχαιολογία αντιλαμβάνεται και ερμηνεύει τον χώρο, το τοπίο και τη σχέση ανθρώπου–περιβάλλοντος. Το μέλλον της αρχαιολογίας εξαρτάται όχι μόνο από τη συνεχή ανάπτυξη των ψηφιακών τεχνολογιών, αλλά και από την κριτική, αναστοχαστική και θεωρητικά τεκμηριωμένη ενσωμάτωσή τους στο ευρύτερο πλαίσιο της αρχαιολογικής πρακτικής.","This thesis examines the transformation of spatial archaeology through the integration of digital technologies, focusing primarily on Geographic Information Systems (GIS), remote sensing, and LiDAR as interconnected methodological and interpretative frameworks. Rather than approaching these technologies as isolated technical tools, the study investigates how they reshape archaeological practice, spatial analysis, and the production of archaeological knowledge within contemporary research environments. The theoretical section of the thesis explores the development of spatial archaeology and the broader digital turn within the discipline, tracing the evolution of archaeological thought from processual approaches emphasizing quantitative and environmental analysis to more recent interpretative and phenomenological perspectives. Particular attention is given to the emergence of GIS as a central analytical platform capable of integrating spatial, environmental, and archaeological datasets into unified systems of analysis. The study further examines the expansion of remote sensing methodologies and the growing importance of LiDAR technologies in landscape archaeology, especially in relation to non-invasive survey, three-dimensional modelling, and large-scale spatial interpretation. Methodologically, the thesis adopts a critical and comparative framework based on case-study analysis, literature review, and practical engagement with digital workflows. The selected case studies demonstrate how GIS, remote sensing, and LiDAR are implemented within archaeological research and how their analytical procedures influence interpretation. Particular emphasis is placed on methodological integration, workflow design, spatial modelling, and the relationship between digital outputs and archaeological reasoning. The analysis demonstrates that digital technologies have significantly expanded the scale and scope of archaeological investigation. GIS facilitates multi-scalar spatial analysis and predictive modelling, while remote sensing enables the detection of archaeological and environmental anomalies beyond direct field observation. LiDAR further transforms archaeological landscape analysis through the production of highly detailed digital terrain models capable of revealing subtle anthropogenic modifications and previously inaccessible archaeological features. Together, these technologies contribute to increasingly interdisciplinary, data-driven, and landscape-oriented approaches within archaeology. At the same time, the thesis argues that digital systems are not neutral or purely objective recording mechanisms. Spatial analyses, visualizations, classifications, and computational models remain shaped by theoretical assumptions, methodological choices, data quality, and interpretative frameworks. The research therefore critically addresses the limitations, ethical concerns, and interpretative risks associated with digital archaeology, including issues of algorithmic bias, technological inequality, data accessibility, heritage protection, and the persuasive authority of digital visualizations. Ultimately, this thesis argues that the significance of digital spatial archaeology lies not simply in technological innovation, but in its capacity to transform how archaeological space, landscape, and human-environment interaction are conceptualized and interpreted. The future of archaeology depends not only on the continued development of digital technologies, but on their critical, reflexive, and theoretically informed integration within broader archaeological practice."],"dc:identifier":["uoadl:5427062","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5427062"],"dc:language":["Ελληνικά","English","Greek"],"dc:subject":["Αρχαιολογία","Archaeology"],"dc:title":["A new digital path for spatial archaeology: A critical overview"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-08-21T16:42:01Z"}