{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5425060"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5425060","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Λοιμώξεις από Clostridioides difficile στους ηλικιωμένους ασθενείς: παράγοντες κινδύνου, ανοσολογικές ιδιαιτερότητες και μη αντιμικροβιακές θεραπευτικές προσεγγίσεις","abstract":"Η λοίμωξη από Clostridioides difficile (CDI) αποτελεί μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας και μία από τις συχνότερες αιτίες νοσοκομειακής διάρροιας, με δυσανάλογα αυξημένη επίπτωση, νοσηρότητα και θνητότητα στους ηλικιωμένους ασθενείς. Η ευπάθεια των ηλικιωμένων αντανακλά τη δυναμική αλληλεπίδραση μεταξύ χαρακτηριστικών του ξενιστή, εξωγενών εκθέσεων και διαταραχών του εντερικού μικροβιώματος. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η πολύπλευρη προσέγγιση της CDI στους ηλικιωμένους, με έμφαση στους παράγοντες κινδύνου, τις ανοσολογικές ιδιαιτερότητες και τις σύγχρονες μη αντιμικροβιακές στρατηγικές αντιμετώπισης, καθώς και στα προληπτικά μέτρα. Πραγματοποιήθηκε βιβλιογραφική ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας μέσω ηλεκτρονικών βάσεων δεδομένων, με επιλογή μελετών στην αγγλική γλώσσα, κυρίως της τελευταίας δεκαετίας, συμπεριλαμβανομένων ανασκοπήσεων, τυχαιοποιημένων κλινικών μελετών και μετα-αναλύσεων. Τα ευρήματα αναδεικνύουν ότι η ηλικία άνω των 65 ετών αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου, ενώ η ευπάθεια (frailty), η πολυνοσηρότητα και η έκθεση σε αντιβιοτικά, σε συνδυασμό με τη συχνή επαφή με το σύστημα υγείας, ενισχύουν την πιθανότητα εμφάνισης της νόσου. Σε επίπεδο παθοφυσιολογίας, η ανοσογήρανση και το inflammaging οδηγούν σε δυσλειτουργία της έμφυτης και επίκτητης ανοσίας, επηρεάζοντας την αποτελεσματική εξουδετέρωση των τοξινών του παθογόνου. Παράλληλα, η δυσβίωση του εντερικού μικροβιώματος και η επακόλουθη απώλεια της αντίστασης έναντι του αποικισμού ευνοούν την υπερανάπτυξη του C. difficile. Οι ηλικιωμένοι ασθενείς εμφανίζουν αυξημένα ποσοστά υποτροπών, γεγονός που αντανακλά την πολυπαραγοντική φύση της νόσου και επιβαρύνει σημαντικά την πρόγνωση. Η επίπτωση της νόσου επεκτείνεται στη λειτουργική έκπτωση και την απώλεια αυτονομίας, οδηγώντας συχνά σε ανάγκη για μακροχρόνια φροντίδα και αυξημένη επαφή με δομές υγείας, γεγονός που ενισχύει περαιτέρω τον κίνδυνο. Στον θεραπευτικό τομέα, αναδεικνύεται η σημασία στρατηγικών που υπερβαίνουν την αποκλειστική χρήση αντιβιοτικών, τα οποία μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση ενός φαύλου κύκλου δυσβίωσης και υποτροπών. Η μεταμόσχευση μικροβιώματος κοπράνων (FMT), μέσω της αποκατάστασης του μικροβιώματος, και το μονοκλωνικό αντίσωμα bezlotoxumab, μέσω της εξουδετέρωσης της τοξίνης Β, συμβάλλουν κυρίως στη μείωση των υποτροπών. Συμπερασματικά, η CDI στους ηλικιωμένους αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της πολυπλοκότητας που χαρακτηρίζει τη γηριατρική λοίμωξη, όπου η ανοσιακή απάντηση, το μικροβίωμα και οι παράγοντες του ξενιστή αλληλεπιδρούν δυναμικά, καθορίζοντας την έκβαση της νόσου. Η παρούσα εργασία αναδεικνύει την ανάγκη για ολιστική και εξατομικευμένη προσέγγιση στους ηλικιωμένους ασθενείς, με στόχο τη διακοπή αυτού του παθοφυσιολογικού κύκλου και τη μείωση των υποτροπών. Παράλληλα, υπογραμμίζει την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα, ιδίως στον τομέα της ανοσολογικής απόκρισης των ηλικιωμένων και της ανάπτυξης νέων προληπτικών παρεμβάσεων, όπως τα εμβόλια.","abstract_html":"Η λοίμωξη από Clostridioides difficile (CDI) αποτελεί μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας και μία από τις συχνότερες αιτίες νοσοκομειακής διάρροιας, με δυσανάλογα αυξημένη επίπτωση, νοσηρότητα και θνητότητα στους ηλικιωμένους ασθενείς. Η ευπάθεια των ηλικιωμένων αντανακλά τη δυναμική αλληλεπίδραση μεταξύ χαρακτηριστικών του ξενιστή, εξωγενών εκθέσεων και διαταραχών του εντερικού μικροβιώματος. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η πολύπλευρη προσέγγιση της CDI στους ηλικιωμένους, με έμφαση στους παράγοντες κινδύνου, τις ανοσολογικές ιδιαιτερότητες και τις σύγχρονες μη αντιμικροβιακές στρατηγικές αντιμετώπισης, καθώς και στα προληπτικά μέτρα. Πραγματοποιήθηκε βιβλιογραφική ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας μέσω ηλεκτρονικών βάσεων δεδομένων, με επιλογή μελετών στην αγγλική γλώσσα, κυρίως της τελευταίας δεκαετίας, συμπεριλαμβανομένων ανασκοπήσεων, τυχαιοποιημένων κλινικών μελετών και μετα-αναλύσεων. Τα ευρήματα αναδεικνύουν ότι η ηλικία άνω των 65 ετών αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου, ενώ η ευπάθεια (frailty), η πολυνοσηρότητα και η έκθεση σε αντιβιοτικά, σε συνδυασμό με τη συχνή επαφή με το σύστημα υγείας, ενισχύουν την πιθανότητα εμφάνισης της νόσου. Σε επίπεδο παθοφυσιολογίας, η ανοσογήρανση και το inflammaging οδηγούν σε δυσλειτουργία της έμφυτης και επίκτητης ανοσίας, επηρεάζοντας την αποτελεσματική εξουδετέρωση των τοξινών του παθογόνου. Παράλληλα, η δυσβίωση του εντερικού μικροβιώματος και η επακόλουθη απώλεια της αντίστασης έναντι του αποικισμού ευνοούν την υπερανάπτυξη του C. difficile. Οι ηλικιωμένοι ασθενείς εμφανίζουν αυξημένα ποσοστά υποτροπών, γεγονός που αντανακλά την πολυπαραγοντική φύση της νόσου και επιβαρύνει σημαντικά την πρόγνωση. Η επίπτωση της νόσου επεκτείνεται στη λειτουργική έκπτωση και την απώλεια αυτονομίας, οδηγώντας συχνά σε ανάγκη για μακροχρόνια φροντίδα και αυξημένη επαφή με δομές υγείας, γεγονός που ενισχύει περαιτέρω τον κίνδυνο. Στον θεραπευτικό τομέα, αναδεικνύεται η σημασία στρατηγικών που υπερβαίνουν την αποκλειστική χρήση αντιβιοτικών, τα οποία μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση ενός φαύλου κύκλου δυσβίωσης και υποτροπών. Η μεταμόσχευση μικροβιώματος κοπράνων (FMT), μέσω της αποκατάστασης του μικροβιώματος, και το μονοκλωνικό αντίσωμα bezlotoxumab, μέσω της εξουδετέρωσης της τοξίνης Β, συμβάλλουν κυρίως στη μείωση των υποτροπών. Συμπερασματικά, η CDI στους ηλικιωμένους αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της πολυπλοκότητας που χαρακτηρίζει τη γηριατρική λοίμωξη, όπου η ανοσιακή απάντηση, το μικροβίωμα και οι παράγοντες του ξενιστή αλληλεπιδρούν δυναμικά, καθορίζοντας την έκβαση της νόσου. Η παρούσα εργασία αναδεικνύει την ανάγκη για ολιστική και εξατομικευμένη προσέγγιση στους ηλικιωμένους ασθενείς, με στόχο τη διακοπή αυτού του παθοφυσιολογικού κύκλου και τη μείωση των υποτροπών. Παράλληλα, υπογραμμίζει την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα, ιδίως στον τομέα της ανοσολογικής απόκρισης των ηλικιωμένων και της ανάπτυξης νέων προληπτικών παρεμβάσεων, όπως τα εμβόλια.","abstract_has_math":false,"creators":["Κατσάμπουλα Μαρία Όλγα","Katsampoula Maria Olga"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-08-21T16:41:59Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5425060"],"render_values":[{"text":"uoadl:5425060","href":null,"code":true}]}]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5425060","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier"},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5425060","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Κατσάμπουλα Μαρία Όλγα","Katsampoula Maria Olga"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5425060","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5425060"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η λοίμωξη από Clostridioides difficile (CDI) αποτελεί μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας και μία από τις συχνότερες αιτίες νοσοκομειακής διάρροιας, με δυσανάλογα αυξημένη επίπτωση, νοσηρότητα και θνητότητα στους ηλικιωμένους ασθενείς. Η ευπάθεια των ηλικιωμένων αντανακλά τη δυναμική αλληλεπίδραση μεταξύ χαρακτηριστικών του ξενιστή, εξωγενών εκθέσεων και διαταραχών του εντερικού μικροβιώματος. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η πολύπλευρη προσέγγιση της CDI στους ηλικιωμένους, με έμφαση στους παράγοντες κινδύνου, τις ανοσολογικές ιδιαιτερότητες και τις σύγχρονες μη αντιμικροβιακές στρατηγικές αντιμετώπισης, καθώς και στα προληπτικά μέτρα. Πραγματοποιήθηκε βιβλιογραφική ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας μέσω ηλεκτρονικών βάσεων δεδομένων, με επιλογή μελετών στην αγγλική γλώσσα, κυρίως της τελευταίας δεκαετίας, συμπεριλαμβανομένων ανασκοπήσεων, τυχαιοποιημένων κλινικών μελετών και μετα-αναλύσεων. Τα ευρήματα αναδεικνύουν ότι η ηλικία άνω των 65 ετών αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου, ενώ η ευπάθεια (frailty), η πολυνοσηρότητα και η έκθεση σε αντιβιοτικά, σε συνδυασμό με τη συχνή επαφή με το σύστημα υγείας, ενισχύουν την πιθανότητα εμφάνισης της νόσου. Σε επίπεδο παθοφυσιολογίας, η ανοσογήρανση και το inflammaging οδηγούν σε δυσλειτουργία της έμφυτης και επίκτητης ανοσίας, επηρεάζοντας την αποτελεσματική εξουδετέρωση των τοξινών του παθογόνου. Παράλληλα, η δυσβίωση του εντερικού μικροβιώματος και η επακόλουθη απώλεια της αντίστασης έναντι του αποικισμού ευνοούν την υπερανάπτυξη του C. difficile. Οι ηλικιωμένοι ασθενείς εμφανίζουν αυξημένα ποσοστά υποτροπών, γεγονός που αντανακλά την πολυπαραγοντική φύση της νόσου και επιβαρύνει σημαντικά την πρόγνωση. Η επίπτωση της νόσου επεκτείνεται στη λειτουργική έκπτωση και την απώλεια αυτονομίας, οδηγώντας συχνά σε ανάγκη για μακροχρόνια φροντίδα και αυξημένη επαφή με δομές υγείας, γεγονός που ενισχύει περαιτέρω τον κίνδυνο. Στον θεραπευτικό τομέα, αναδεικνύεται η σημασία στρατηγικών που υπερβαίνουν την αποκλειστική χρήση αντιβιοτικών, τα οποία μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση ενός φαύλου κύκλου δυσβίωσης και υποτροπών. Η μεταμόσχευση μικροβιώματος κοπράνων (FMT), μέσω της αποκατάστασης του μικροβιώματος, και το μονοκλωνικό αντίσωμα bezlotoxumab, μέσω της εξουδετέρωσης της τοξίνης Β, συμβάλλουν κυρίως στη μείωση των υποτροπών. Συμπερασματικά, η CDI στους ηλικιωμένους αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της πολυπλοκότητας που χαρακτηρίζει τη γηριατρική λοίμωξη, όπου η ανοσιακή απάντηση, το μικροβίωμα και οι παράγοντες του ξενιστή αλληλεπιδρούν δυναμικά, καθορίζοντας την έκβαση της νόσου. Η παρούσα εργασία αναδεικνύει την ανάγκη για ολιστική και εξατομικευμένη προσέγγιση στους ηλικιωμένους ασθενείς, με στόχο τη διακοπή αυτού του παθοφυσιολογικού κύκλου και τη μείωση των υποτροπών. Παράλληλα, υπογραμμίζει την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα, ιδίως στον τομέα της ανοσολογικής απόκρισης των ηλικιωμένων και της ανάπτυξης νέων προληπτικών παρεμβάσεων, όπως τα εμβόλια.","Clostridioides difficile infection (CDI) represents a major public health issue and one of the most common causes of healthcare-associated diarrhea, with disproportionately increased incidence, morbidity and mortality among older adults. The vulnerability of older individuals reflects the dynamic interplay between host characteristics, external exposures and disturbances of the intestinal microbiota. The aim of the present thesis was to provide a comprehensive approach to CDI in older adults, focusing on risk factors, immunological peculiarities, contemporary non-antimicrobial therapeutic strategies, and preventive measures. A literature review of the international literature was conducted through electronic databases, including studies published in English, mainly during the last decade, comprising reviews, randomized clinical trials and meta-analyses. The findings indicate that age over 65 years constitutes an independent risk factor, while frailty, multimorbidity and antibiotic exposure, combined with frequent contact with the healthcare system, further increase the likelihood of disease development. From a pathophysiological perspective, immunosenescence and inflammaging lead to dysfunction of both innate and adaptive immunity, affecting the effective neutralization of pathogen toxins. In parallel, gut microbiota dysbiosis and the subsequent loss of colonization resistance promote the overgrowth of C. difficile. Older patients exhibit increased recurrence rates, reflecting the multifactorial nature of the disease and significantly worsening prognosis. The impact of the disease extends to functional decline and loss of independence, often resulting in the need for long-term care and increased contact with healthcare facilities, further enhancing the risk. In the therapeutic field, the importance of strategies that go beyond the exclusive use of antibiotics is highlighted, as antibiotics may contribute to maintaining a vicious cycle of dysbiosis and recurrences. Fecal microbiota transplantation (FMT), through restoration of the intestinal microbiota, and the monoclonal antibody bezlotoxumab, through neutralization of toxin B, mainly contribute to reducing recurrences. In conclusion, CDI in older adults represents a characteristic example of the complexity that characterizes geriatric infection, where immune response, the microbiota and host-related factors interact dynamically, shaping disease outcomes. The present work highlights the need for a holistic and individualized approach in older patients, aiming to interrupt this pathophysiological cycle and reduce recurrences. Furthermore, it underlines the need for further research, particularly regarding the immune response of older adults and the development of novel preventive interventions, such as vaccines."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Λοιμώξεις από Clostridioides difficile στους ηλικιωμένους ασθενείς: παράγοντες κινδύνου, ανοσολογικές ιδιαιτερότητες και μη αντιμικροβιακές θεραπευτικές προσεγγίσεις"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Κατσάμπουλα Μαρία Όλγα","Katsampoula Maria Olga"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Η λοίμωξη από Clostridioides difficile (CDI) αποτελεί μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας και μία από τις συχνότερες αιτίες νοσοκομειακής διάρροιας, με δυσανάλογα αυξημένη επίπτωση, νοσηρότητα και θνητότητα στους ηλικιωμένους ασθενείς. Η ευπάθεια των ηλικιωμένων αντανακλά τη δυναμική αλληλεπίδραση μεταξύ χαρακτηριστικών του ξενιστή, εξωγενών εκθέσεων και διαταραχών του εντερικού μικροβιώματος. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η πολύπλευρη προσέγγιση της CDI στους ηλικιωμένους, με έμφαση στους παράγοντες κινδύνου, τις ανοσολογικές ιδιαιτερότητες και τις σύγχρονες μη αντιμικροβιακές στρατηγικές αντιμετώπισης, καθώς και στα προληπτικά μέτρα. Πραγματοποιήθηκε βιβλιογραφική ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας μέσω ηλεκτρονικών βάσεων δεδομένων, με επιλογή μελετών στην αγγλική γλώσσα, κυρίως της τελευταίας δεκαετίας, συμπεριλαμβανομένων ανασκοπήσεων, τυχαιοποιημένων κλινικών μελετών και μετα-αναλύσεων. Τα ευρήματα αναδεικνύουν ότι η ηλικία άνω των 65 ετών αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου, ενώ η ευπάθεια (frailty), η πολυνοσηρότητα και η έκθεση σε αντιβιοτικά, σε συνδυασμό με τη συχνή επαφή με το σύστημα υγείας, ενισχύουν την πιθανότητα εμφάνισης της νόσου. Σε επίπεδο παθοφυσιολογίας, η ανοσογήρανση και το inflammaging οδηγούν σε δυσλειτουργία της έμφυτης και επίκτητης ανοσίας, επηρεάζοντας την αποτελεσματική εξουδετέρωση των τοξινών του παθογόνου. Παράλληλα, η δυσβίωση του εντερικού μικροβιώματος και η επακόλουθη απώλεια της αντίστασης έναντι του αποικισμού ευνοούν την υπερανάπτυξη του C. difficile. Οι ηλικιωμένοι ασθενείς εμφανίζουν αυξημένα ποσοστά υποτροπών, γεγονός που αντανακλά την πολυπαραγοντική φύση της νόσου και επιβαρύνει σημαντικά την πρόγνωση. Η επίπτωση της νόσου επεκτείνεται στη λειτουργική έκπτωση και την απώλεια αυτονομίας, οδηγώντας συχνά σε ανάγκη για μακροχρόνια φροντίδα και αυξημένη επαφή με δομές υγείας, γεγονός που ενισχύει περαιτέρω τον κίνδυνο. Στον θεραπευτικό τομέα, αναδεικνύεται η σημασία στρατηγικών που υπερβαίνουν την αποκλειστική χρήση αντιβιοτικών, τα οποία μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση ενός φαύλου κύκλου δυσβίωσης και υποτροπών. Η μεταμόσχευση μικροβιώματος κοπράνων (FMT), μέσω της αποκατάστασης του μικροβιώματος, και το μονοκλωνικό αντίσωμα bezlotoxumab, μέσω της εξουδετέρωσης της τοξίνης Β, συμβάλλουν κυρίως στη μείωση των υποτροπών. Συμπερασματικά, η CDI στους ηλικιωμένους αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της πολυπλοκότητας που χαρακτηρίζει τη γηριατρική λοίμωξη, όπου η ανοσιακή απάντηση, το μικροβίωμα και οι παράγοντες του ξενιστή αλληλεπιδρούν δυναμικά, καθορίζοντας την έκβαση της νόσου. Η παρούσα εργασία αναδεικνύει την ανάγκη για ολιστική και εξατομικευμένη προσέγγιση στους ηλικιωμένους ασθενείς, με στόχο τη διακοπή αυτού του παθοφυσιολογικού κύκλου και τη μείωση των υποτροπών. Παράλληλα, υπογραμμίζει την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα, ιδίως στον τομέα της ανοσολογικής απόκρισης των ηλικιωμένων και της ανάπτυξης νέων προληπτικών παρεμβάσεων, όπως τα εμβόλια.","Clostridioides difficile infection (CDI) represents a major public health issue and one of the most common causes of healthcare-associated diarrhea, with disproportionately increased incidence, morbidity and mortality among older adults. The vulnerability of older individuals reflects the dynamic interplay between host characteristics, external exposures and disturbances of the intestinal microbiota. The aim of the present thesis was to provide a comprehensive approach to CDI in older adults, focusing on risk factors, immunological peculiarities, contemporary non-antimicrobial therapeutic strategies, and preventive measures. A literature review of the international literature was conducted through electronic databases, including studies published in English, mainly during the last decade, comprising reviews, randomized clinical trials and meta-analyses. The findings indicate that age over 65 years constitutes an independent risk factor, while frailty, multimorbidity and antibiotic exposure, combined with frequent contact with the healthcare system, further increase the likelihood of disease development. From a pathophysiological perspective, immunosenescence and inflammaging lead to dysfunction of both innate and adaptive immunity, affecting the effective neutralization of pathogen toxins. In parallel, gut microbiota dysbiosis and the subsequent loss of colonization resistance promote the overgrowth of C. difficile. Older patients exhibit increased recurrence rates, reflecting the multifactorial nature of the disease and significantly worsening prognosis. The impact of the disease extends to functional decline and loss of independence, often resulting in the need for long-term care and increased contact with healthcare facilities, further enhancing the risk. In the therapeutic field, the importance of strategies that go beyond the exclusive use of antibiotics is highlighted, as antibiotics may contribute to maintaining a vicious cycle of dysbiosis and recurrences. Fecal microbiota transplantation (FMT), through restoration of the intestinal microbiota, and the monoclonal antibody bezlotoxumab, through neutralization of toxin B, mainly contribute to reducing recurrences. In conclusion, CDI in older adults represents a characteristic example of the complexity that characterizes geriatric infection, where immune response, the microbiota and host-related factors interact dynamically, shaping disease outcomes. The present work highlights the need for a holistic and individualized approach in older patients, aiming to interrupt this pathophysiological cycle and reduce recurrences. Furthermore, it underlines the need for further research, particularly regarding the immune response of older adults and the development of novel preventive interventions, such as vaccines."],"dc:identifier":["uoadl:5425060","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5425060"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Λοιμώξεις από Clostridioides difficile στους ηλικιωμένους ασθενείς: παράγοντες κινδύνου, ανοσολογικές ιδιαιτερότητες και μη αντιμικροβιακές θεραπευτικές προσεγγίσεις"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-08-21T16:41:59Z"}