{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5424789"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5424789","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Η επίδραση της ψυχικής ασθένειας στην αφαίρεση της γονικής μέριμνας","abstract":"Εισαγωγή Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις τόσο του νομικού όσο και του ιατρικού χώρου, είναι η επίδραση της ψυχικής διαταραχής, όταν κρίνεται ζήτημα αφαίρεσης της γονικής μέριμνας, είτε από τον έναν είτε και από τους δύο γονείς. Η ελληνική αλλά και η διεθνής νομολογία προσφέρουν πλούσιο υλικό στο ζήτημα αυτό, δίδοντας απαντήσεις σε κομβικά ερωτήματα όπως: Πώς η δικαστική αρχή οδηγείται τελικά στη δικανική πεποίθηση περί αφαίρεσης ή μη της γονικής μέριμνας; Ποια δεδομένα λαμβάνει υπόψη; Ποιος είναι ο ρόλος του ψυχιάτρου - πραγματογνώμονα, όταν καλείται να αποφανθεί επί της ψυχικής κατάστασης ενός γονέα με ψυχική διαταραχή; Διαδραματίζει κάποιο ρόλο το περιβάλλον του τέκνου στη διασφάλιση του βέλτιστου συμφέροντός του; Όλα αυτά τα ερωτήματα καλούνται κάθε φορά οι δικαστικές αρχές να θέσουν ως θεμέλιο του δικανικού τους συλλογισμού. Η παρούσα εργασία μελετά την επίδραση που έχει η ψυχική ασθένεια, όταν τίθεται ζήτημα καταλληλότητας ή μη ενός ή και των δύο γονέων να ασκήσουν τα γονεϊκά τους καθήκοντα. Ακολούθως, η εργασία άγεται στο συμπέρασμα, ότι η διάγνωση της ύπαρξης μιας ψυχικής διαταραχής δεν αρκεί από μόνη της για την αφαίρεση του λειτουργικού δικαιώματος της γονικής μέριμνας από τον γονέα. Το δικαστήριο οφείλει να λάβει υπόψη του ένα κράμα πολλών παραγόντων, προκειμένου να εκδώσει απόφαση. Σκοπός Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η σφαιρική διερεύνηση του ρόλου που διαδραματίζει η ύπαρξη ψυχιατρικής διαταραχής στη δικαστική κρίση περί αφαίρεσης ή μη της γονικής μέριμνας, με εστίαση στο νομικό, ψυχιατρικό και κοινωνικό πλαίσιο εντός του οποίου λαμβάνονται οι σχετικές αποφάσεις. Το κύριο ερώτημα συνίσταται στο κατά πόσον η ύπαρξη ψυχικής ασθένειας συντελεί στη διαμόρφωση της κρίσης των ελληνικών και διεθνών δικαστηρίων κατά τη λήψη μιας απόφασης περί αφαίρεσης ή μη της γονικής μέριμνας, όπως το σκεπτικό αυτό αποτυπώνεται στην ελληνική και διεθνή νομολογία και ποιοι παράγοντες συνεκτιμώνται κατά τη δικαστική κρίση. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον τρόπο, με τον οποίο αξιολογείται η γονεϊκή ικανότητα από τον εκάστοτε δικαστή. Μέθοδος – Στατιστική ανάλυση Για τους σκοπούς της παρούσας έρευνας μελετήθηκαν ενδελεχώς 53 δικαστικές αποφάσεις της ελληνικής και της διεθνούς νομολογίας, πλήρως αιτιολογημένες και δημοσιευμένες σε επίσημες νομικές βάσεις δεδομένων, οι οποίες καλύπτουν χρονικό διάστημα 42 ετών, από το 1983 έως το 2025. Κριτήρια ένταξής τους στην ανάλυση αποτέλεσαν, αφ’ ενός, η αναφορά σε περιπτώσεις όπου ο ένας ή και οι δύο γονείς φέρουν διαγνωσμένη ψυχική ασθένεια και, αφ’ ετέρου, η ύπαρξη αιτιολογημένης και επαρκώς τεκμηριωμένης δικαστικής κρίσης αναφορικά με την αφαίρεση ή μη της γονικής μέριμνας. Η ανάλυση των αποφάσεων βασίστηκε σε ειδικά διαμορφωμένο έντυπο καταγραφής, το οποίο περιλαμβάνει προκαθορισμένα κριτήρια (Παράρτημα Ι), ενώ στη συνέχεια τα δεδομένα συγκεντρώθηκαν σε συνολικό πίνακα καταγραφής αποτελεσμάτων (Παράρτημα ΙΙ). Η στατιστική επεξεργασία πραγματοποιήθηκε με τη χρήση περιγραφικών στατιστικών μεθόδων (μέσω EXCEL και SPSS). Με τη βοήθεια διαγραμμάτων επιχειρήθηκε η αναλυτική παρουσίαση των ευρημάτων των εν λόγω αποφάσεων και εν συνεχεία μελετήθηκε η σχέση μεταξύ του είδους της ψυχικής διαταραχής και της αφαίρεσης της γονικής μέριμνας. Με βάση τις αναλύσεις των αποφάσεων εξήχθησαν συμπεράσματα και αναπτύχθηκε εκτενής σχολιασμός. Αποτελέσματα Από το σύνολο των 53 αποφάσεων, η πλειονότητα αντλήθηκε από τη νομική βάση ΝΟΜΟΣ (45,3%) και τη νομική βάση ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ (37,7%). Το 83% των αποφάσεων προέρχεται από ημεδαπά δικαστήρια. Σε ποσοστό 77,4% των περιπτώσεων το δικαστήριο κατέληξε σε αφαίρεση της γονικής μέριμνας - εκ των οποίων το 30,2% αφορά ειδικότερα την αφαίρεση της επιμέλειας - έναντι 17% στις οποίες διατηρήθηκε η γονική μέριμνα και 5,7% στις οποίες κρίθηκε ότι η γονική μέριμνα διατηρείται υπό προϋποθέσεις. Η αφαίρεση της γονικής μέριμνας αφορούσε κατά κύριο λόγο τη μητέρα (56,6%), ακολουθούμενη από αμφότερους τους γονείς (22,6%) και τον πατέρα (20,8%). Ως προς την οικογενειακή κατάσταση, υπερτερούσαν οι διαζευγμένοι γονείς (37,7%) και τα τέκνα εκτός γάμου (34%). Αναφορικά με τον τύπο της ψυχικής διαταραχής, συχνότερες ήταν οι εξαρτήσεις από ναρκωτικά ή αλκοόλ (41,5%), ακολουθούμενες από τις ψυχωσικές διαταραχές (26,4%), τη διπολική διαταραχή (15,1%) και την κατάθλιψη (13,2%). Ψυχιατρική γνωμάτευση υπήρχε στο 54,7% των δικαστικών αποφάσεων, ενώ υποστηρικτικό πλαίσιο αναφέρεται στο 67,9%. Επισημαίνεται, τέλος, ότι στοιχεία όπως η ύπαρξη συννοσηροτήτων (69,8%) και η λήψη φαρμακευτικής αγωγής (60,4%) παραμένουν συχνά μη διευκρινισμένα στο σκεπτικό των αποφάσεων. Πέραν της περιγραφικής αποτύπωσης, διερευνήθηκε επαγωγικά η σχέση μεταξύ του είδους της ψυχικής διαταραχής και της αφαίρεσης της γονικής μέριμνας. Για τον σκοπό αυτό, οι διαγνώσεις ομαδοποιήθηκαν σε δύο κατηγορίες - «Εξαρτήσεις» (ναρκωτικά, αλκοόλ) και «Λοιπές ψυχικές διαταραχές» (ψυχωσικές, καταθλιπτικές, διπολικές) - ενώ εξαιρέθηκαν 8 αποφάσεις με μη προσδιορίσιμη διάγνωση, με αποτέλεσμα το τελικό δείγμα της ανάλυσης να περιοριστεί σε 45 αποφάσεις. Λόγω των μικρών αναμενόμενων συχνοτήτων σε δύο κελιά του πίνακα διασταύρωσης (< 5), εφαρμόστηκε το ακριβές τεστ του Fisher (Fisher's exact test). Αν και η αφαίρεση της μέριμνας εμφανίστηκε συχνότερη στις περιπτώσεις εξαρτήσεων (86,4%) σε σύγκριση με τις λοιπές διαταραχές (73,9%), με υπερδιπλάσια odds αφαίρεσης (OR = 2,24), η διαφορά δεν ήταν στατιστικά σημαντική (p = 0,459) και το μέγεθος της επίδρασης ήταν μικρό (Cramér's V = 0,16). Συνεπώς, στο εξεταζόμενο δείγμα δεν τεκμηριώθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ του είδους της ψυχικής διαταραχής και της δικαστικής έκβασης ως προς τη γονική μέριμνα.","abstract_html":"Εισαγωγή Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις τόσο του νομικού όσο και του ιατρικού χώρου, είναι η επίδραση της ψυχικής διαταραχής, όταν κρίνεται ζήτημα αφαίρεσης της γονικής μέριμνας, είτε από τον έναν είτε και από τους δύο γονείς. Η ελληνική αλλά και η διεθνής νομολογία προσφέρουν πλούσιο υλικό στο ζήτημα αυτό, δίδοντας απαντήσεις σε κομβικά ερωτήματα όπως: Πώς η δικαστική αρχή οδηγείται τελικά στη δικανική πεποίθηση περί αφαίρεσης ή μη της γονικής μέριμνας; Ποια δεδομένα λαμβάνει υπόψη; Ποιος είναι ο ρόλος του ψυχιάτρου - πραγματογνώμονα, όταν καλείται να αποφανθεί επί της ψυχικής κατάστασης ενός γονέα με ψυχική διαταραχή; Διαδραματίζει κάποιο ρόλο το περιβάλλον του τέκνου στη διασφάλιση του βέλτιστου συμφέροντός του; Όλα αυτά τα ερωτήματα καλούνται κάθε φορά οι δικαστικές αρχές να θέσουν ως θεμέλιο του δικανικού τους συλλογισμού. Η παρούσα εργασία μελετά την επίδραση που έχει η ψυχική ασθένεια, όταν τίθεται ζήτημα καταλληλότητας ή μη ενός ή και των δύο γονέων να ασκήσουν τα γονεϊκά τους καθήκοντα. Ακολούθως, η εργασία άγεται στο συμπέρασμα, ότι η διάγνωση της ύπαρξης μιας ψυχικής διαταραχής δεν αρκεί από μόνη της για την αφαίρεση του λειτουργικού δικαιώματος της γονικής μέριμνας από τον γονέα. Το δικαστήριο οφείλει να λάβει υπόψη του ένα κράμα πολλών παραγόντων, προκειμένου να εκδώσει απόφαση. Σκοπός Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η σφαιρική διερεύνηση του ρόλου που διαδραματίζει η ύπαρξη ψυχιατρικής διαταραχής στη δικαστική κρίση περί αφαίρεσης ή μη της γονικής μέριμνας, με εστίαση στο νομικό, ψυχιατρικό και κοινωνικό πλαίσιο εντός του οποίου λαμβάνονται οι σχετικές αποφάσεις. Το κύριο ερώτημα συνίσταται στο κατά πόσον η ύπαρξη ψυχικής ασθένειας συντελεί στη διαμόρφωση της κρίσης των ελληνικών και διεθνών δικαστηρίων κατά τη λήψη μιας απόφασης περί αφαίρεσης ή μη της γονικής μέριμνας, όπως το σκεπτικό αυτό αποτυπώνεται στην ελληνική και διεθνή νομολογία και ποιοι παράγοντες συνεκτιμώνται κατά τη δικαστική κρίση. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον τρόπο, με τον οποίο αξιολογείται η γονεϊκή ικανότητα από τον εκάστοτε δικαστή. Μέθοδος – Στατιστική ανάλυση Για τους σκοπούς της παρούσας έρευνας μελετήθηκαν ενδελεχώς 53 δικαστικές αποφάσεις της ελληνικής και της διεθνούς νομολογίας, πλήρως αιτιολογημένες και δημοσιευμένες σε επίσημες νομικές βάσεις δεδομένων, οι οποίες καλύπτουν χρονικό διάστημα 42 ετών, από το 1983 έως το 2025. Κριτήρια ένταξής τους στην ανάλυση αποτέλεσαν, αφ’ ενός, η αναφορά σε περιπτώσεις όπου ο ένας ή και οι δύο γονείς φέρουν διαγνωσμένη ψυχική ασθένεια και, αφ’ ετέρου, η ύπαρξη αιτιολογημένης και επαρκώς τεκμηριωμένης δικαστικής κρίσης αναφορικά με την αφαίρεση ή μη της γονικής μέριμνας. Η ανάλυση των αποφάσεων βασίστηκε σε ειδικά διαμορφωμένο έντυπο καταγραφής, το οποίο περιλαμβάνει προκαθορισμένα κριτήρια (Παράρτημα Ι), ενώ στη συνέχεια τα δεδομένα συγκεντρώθηκαν σε συνολικό πίνακα καταγραφής αποτελεσμάτων (Παράρτημα ΙΙ). Η στατιστική επεξεργασία πραγματοποιήθηκε με τη χρήση περιγραφικών στατιστικών μεθόδων (μέσω EXCEL και SPSS). Με τη βοήθεια διαγραμμάτων επιχειρήθηκε η αναλυτική παρουσίαση των ευρημάτων των εν λόγω αποφάσεων και εν συνεχεία μελετήθηκε η σχέση μεταξύ του είδους της ψυχικής διαταραχής και της αφαίρεσης της γονικής μέριμνας. Με βάση τις αναλύσεις των αποφάσεων εξήχθησαν συμπεράσματα και αναπτύχθηκε εκτενής σχολιασμός. Αποτελέσματα Από το σύνολο των 53 αποφάσεων, η πλειονότητα αντλήθηκε από τη νομική βάση ΝΟΜΟΣ (45,3%) και τη νομική βάση ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ (37,7%). Το 83% των αποφάσεων προέρχεται από ημεδαπά δικαστήρια. Σε ποσοστό 77,4% των περιπτώσεων το δικαστήριο κατέληξε σε αφαίρεση της γονικής μέριμνας - εκ των οποίων το 30,2% αφορά ειδικότερα την αφαίρεση της επιμέλειας - έναντι 17% στις οποίες διατηρήθηκε η γονική μέριμνα και 5,7% στις οποίες κρίθηκε ότι η γονική μέριμνα διατηρείται υπό προϋποθέσεις. Η αφαίρεση της γονικής μέριμνας αφορούσε κατά κύριο λόγο τη μητέρα (56,6%), ακολουθούμενη από αμφότερους τους γονείς (22,6%) και τον πατέρα (20,8%). Ως προς την οικογενειακή κατάσταση, υπερτερούσαν οι διαζευγμένοι γονείς (37,7%) και τα τέκνα εκτός γάμου (34%). Αναφορικά με τον τύπο της ψυχικής διαταραχής, συχνότερες ήταν οι εξαρτήσεις από ναρκωτικά ή αλκοόλ (41,5%), ακολουθούμενες από τις ψυχωσικές διαταραχές (26,4%), τη διπολική διαταραχή (15,1%) και την κατάθλιψη (13,2%). Ψυχιατρική γνωμάτευση υπήρχε στο 54,7% των δικαστικών αποφάσεων, ενώ υποστηρικτικό πλαίσιο αναφέρεται στο 67,9%. Επισημαίνεται, τέλος, ότι στοιχεία όπως η ύπαρξη συννοσηροτήτων (69,8%) και η λήψη φαρμακευτικής αγωγής (60,4%) παραμένουν συχνά μη διευκρινισμένα στο σκεπτικό των αποφάσεων. Πέραν της περιγραφικής αποτύπωσης, διερευνήθηκε επαγωγικά η σχέση μεταξύ του είδους της ψυχικής διαταραχής και της αφαίρεσης της γονικής μέριμνας. Για τον σκοπό αυτό, οι διαγνώσεις ομαδοποιήθηκαν σε δύο κατηγορίες - «Εξαρτήσεις» (ναρκωτικά, αλκοόλ) και «Λοιπές ψυχικές διαταραχές» (ψυχωσικές, καταθλιπτικές, διπολικές) - ενώ εξαιρέθηκαν 8 αποφάσεις με μη προσδιορίσιμη διάγνωση, με αποτέλεσμα το τελικό δείγμα της ανάλυσης να περιοριστεί σε 45 αποφάσεις. Λόγω των μικρών αναμενόμενων συχνοτήτων σε δύο κελιά του πίνακα διασταύρωσης (&lt; 5), εφαρμόστηκε το ακριβές τεστ του Fisher (Fisher&#x27;s exact test). Αν και η αφαίρεση της μέριμνας εμφανίστηκε συχνότερη στις περιπτώσεις εξαρτήσεων (86,4%) σε σύγκριση με τις λοιπές διαταραχές (73,9%), με υπερδιπλάσια odds αφαίρεσης (OR = 2,24), η διαφορά δεν ήταν στατιστικά σημαντική (p = 0,459) και το μέγεθος της επίδρασης ήταν μικρό (Cramér&#x27;s V = 0,16). Συνεπώς, στο εξεταζόμενο δείγμα δεν τεκμηριώθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ του είδους της ψυχικής διαταραχής και της δικαστικής έκβασης ως προς τη γονική μέριμνα.","abstract_has_math":false,"creators":["Λουκέρη Αλεξία","Loukeri Alexia"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-08-21T16:41:56Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5424789"],"render_values":[{"text":"uoadl:5424789","href":null,"code":true}]}]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5424789","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier"},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5424789","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Λουκέρη Αλεξία","Loukeri Alexia"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5424789","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5424789"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Εισαγωγή Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις τόσο του νομικού όσο και του ιατρικού χώρου, είναι η επίδραση της ψυχικής διαταραχής, όταν κρίνεται ζήτημα αφαίρεσης της γονικής μέριμνας, είτε από τον έναν είτε και από τους δύο γονείς. Η ελληνική αλλά και η διεθνής νομολογία προσφέρουν πλούσιο υλικό στο ζήτημα αυτό, δίδοντας απαντήσεις σε κομβικά ερωτήματα όπως: Πώς η δικαστική αρχή οδηγείται τελικά στη δικανική πεποίθηση περί αφαίρεσης ή μη της γονικής μέριμνας; Ποια δεδομένα λαμβάνει υπόψη; Ποιος είναι ο ρόλος του ψυχιάτρου - πραγματογνώμονα, όταν καλείται να αποφανθεί επί της ψυχικής κατάστασης ενός γονέα με ψυχική διαταραχή; Διαδραματίζει κάποιο ρόλο το περιβάλλον του τέκνου στη διασφάλιση του βέλτιστου συμφέροντός του; Όλα αυτά τα ερωτήματα καλούνται κάθε φορά οι δικαστικές αρχές να θέσουν ως θεμέλιο του δικανικού τους συλλογισμού. Η παρούσα εργασία μελετά την επίδραση που έχει η ψυχική ασθένεια, όταν τίθεται ζήτημα καταλληλότητας ή μη ενός ή και των δύο γονέων να ασκήσουν τα γονεϊκά τους καθήκοντα. Ακολούθως, η εργασία άγεται στο συμπέρασμα, ότι η διάγνωση της ύπαρξης μιας ψυχικής διαταραχής δεν αρκεί από μόνη της για την αφαίρεση του λειτουργικού δικαιώματος της γονικής μέριμνας από τον γονέα. Το δικαστήριο οφείλει να λάβει υπόψη του ένα κράμα πολλών παραγόντων, προκειμένου να εκδώσει απόφαση. Σκοπός Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η σφαιρική διερεύνηση του ρόλου που διαδραματίζει η ύπαρξη ψυχιατρικής διαταραχής στη δικαστική κρίση περί αφαίρεσης ή μη της γονικής μέριμνας, με εστίαση στο νομικό, ψυχιατρικό και κοινωνικό πλαίσιο εντός του οποίου λαμβάνονται οι σχετικές αποφάσεις. Το κύριο ερώτημα συνίσταται στο κατά πόσον η ύπαρξη ψυχικής ασθένειας συντελεί στη διαμόρφωση της κρίσης των ελληνικών και διεθνών δικαστηρίων κατά τη λήψη μιας απόφασης περί αφαίρεσης ή μη της γονικής μέριμνας, όπως το σκεπτικό αυτό αποτυπώνεται στην ελληνική και διεθνή νομολογία και ποιοι παράγοντες συνεκτιμώνται κατά τη δικαστική κρίση. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον τρόπο, με τον οποίο αξιολογείται η γονεϊκή ικανότητα από τον εκάστοτε δικαστή. Μέθοδος – Στατιστική ανάλυση Για τους σκοπούς της παρούσας έρευνας μελετήθηκαν ενδελεχώς 53 δικαστικές αποφάσεις της ελληνικής και της διεθνούς νομολογίας, πλήρως αιτιολογημένες και δημοσιευμένες σε επίσημες νομικές βάσεις δεδομένων, οι οποίες καλύπτουν χρονικό διάστημα 42 ετών, από το 1983 έως το 2025. Κριτήρια ένταξής τους στην ανάλυση αποτέλεσαν, αφ’ ενός, η αναφορά σε περιπτώσεις όπου ο ένας ή και οι δύο γονείς φέρουν διαγνωσμένη ψυχική ασθένεια και, αφ’ ετέρου, η ύπαρξη αιτιολογημένης και επαρκώς τεκμηριωμένης δικαστικής κρίσης αναφορικά με την αφαίρεση ή μη της γονικής μέριμνας. Η ανάλυση των αποφάσεων βασίστηκε σε ειδικά διαμορφωμένο έντυπο καταγραφής, το οποίο περιλαμβάνει προκαθορισμένα κριτήρια (Παράρτημα Ι), ενώ στη συνέχεια τα δεδομένα συγκεντρώθηκαν σε συνολικό πίνακα καταγραφής αποτελεσμάτων (Παράρτημα ΙΙ). Η στατιστική επεξεργασία πραγματοποιήθηκε με τη χρήση περιγραφικών στατιστικών μεθόδων (μέσω EXCEL και SPSS). Με τη βοήθεια διαγραμμάτων επιχειρήθηκε η αναλυτική παρουσίαση των ευρημάτων των εν λόγω αποφάσεων και εν συνεχεία μελετήθηκε η σχέση μεταξύ του είδους της ψυχικής διαταραχής και της αφαίρεσης της γονικής μέριμνας. Με βάση τις αναλύσεις των αποφάσεων εξήχθησαν συμπεράσματα και αναπτύχθηκε εκτενής σχολιασμός. Αποτελέσματα Από το σύνολο των 53 αποφάσεων, η πλειονότητα αντλήθηκε από τη νομική βάση ΝΟΜΟΣ (45,3%) και τη νομική βάση ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ (37,7%). Το 83% των αποφάσεων προέρχεται από ημεδαπά δικαστήρια. Σε ποσοστό 77,4% των περιπτώσεων το δικαστήριο κατέληξε σε αφαίρεση της γονικής μέριμνας - εκ των οποίων το 30,2% αφορά ειδικότερα την αφαίρεση της επιμέλειας - έναντι 17% στις οποίες διατηρήθηκε η γονική μέριμνα και 5,7% στις οποίες κρίθηκε ότι η γονική μέριμνα διατηρείται υπό προϋποθέσεις. Η αφαίρεση της γονικής μέριμνας αφορούσε κατά κύριο λόγο τη μητέρα (56,6%), ακολουθούμενη από αμφότερους τους γονείς (22,6%) και τον πατέρα (20,8%). Ως προς την οικογενειακή κατάσταση, υπερτερούσαν οι διαζευγμένοι γονείς (37,7%) και τα τέκνα εκτός γάμου (34%). Αναφορικά με τον τύπο της ψυχικής διαταραχής, συχνότερες ήταν οι εξαρτήσεις από ναρκωτικά ή αλκοόλ (41,5%), ακολουθούμενες από τις ψυχωσικές διαταραχές (26,4%), τη διπολική διαταραχή (15,1%) και την κατάθλιψη (13,2%). Ψυχιατρική γνωμάτευση υπήρχε στο 54,7% των δικαστικών αποφάσεων, ενώ υποστηρικτικό πλαίσιο αναφέρεται στο 67,9%. Επισημαίνεται, τέλος, ότι στοιχεία όπως η ύπαρξη συννοσηροτήτων (69,8%) και η λήψη φαρμακευτικής αγωγής (60,4%) παραμένουν συχνά μη διευκρινισμένα στο σκεπτικό των αποφάσεων. Πέραν της περιγραφικής αποτύπωσης, διερευνήθηκε επαγωγικά η σχέση μεταξύ του είδους της ψυχικής διαταραχής και της αφαίρεσης της γονικής μέριμνας. Για τον σκοπό αυτό, οι διαγνώσεις ομαδοποιήθηκαν σε δύο κατηγορίες - «Εξαρτήσεις» (ναρκωτικά, αλκοόλ) και «Λοιπές ψυχικές διαταραχές» (ψυχωσικές, καταθλιπτικές, διπολικές) - ενώ εξαιρέθηκαν 8 αποφάσεις με μη προσδιορίσιμη διάγνωση, με αποτέλεσμα το τελικό δείγμα της ανάλυσης να περιοριστεί σε 45 αποφάσεις. Λόγω των μικρών αναμενόμενων συχνοτήτων σε δύο κελιά του πίνακα διασταύρωσης (< 5), εφαρμόστηκε το ακριβές τεστ του Fisher (Fisher's exact test). Αν και η αφαίρεση της μέριμνας εμφανίστηκε συχνότερη στις περιπτώσεις εξαρτήσεων (86,4%) σε σύγκριση με τις λοιπές διαταραχές (73,9%), με υπερδιπλάσια odds αφαίρεσης (OR = 2,24), η διαφορά δεν ήταν στατιστικά σημαντική (p = 0,459) και το μέγεθος της επίδρασης ήταν μικρό (Cramér's V = 0,16). Συνεπώς, στο εξεταζόμενο δείγμα δεν τεκμηριώθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ του είδους της ψυχικής διαταραχής και της δικαστικής έκβασης ως προς τη γονική μέριμνα.","Introduction One of the greatest challenges in both the legal and the medical fields is the impact of mental disorder when the termination of parental responsibility—of either one or both parents—is at issue. Greek and international case law offer abundant material on this matter, providing answers to pivotal questions such as: How does the judicial authority ultimately arrive at its judicial conviction as to whether parental responsibility should be terminated? What data does it take into account? What is the role of the psychiatrist–expert witness when called upon to rule on the mental state of a parent with a mental disorder? Does the child's environment play any role in safeguarding the child's best interest? In each case, the judicial authorities are called upon to establish these questions as the foundation of their judicial reasoning. The present study examines the impact of mental illness where the question arises of whether one or both parents are fit to exercise their parental duties. The study subsequently reaches the conclusion that the diagnosis of a mental disorder does not, in itself, suffice for the removal of the functional right of parental responsibility from the parent. The court must take into account a combination of many factors in order to render its decision. Aim The aim of the present study is a comprehensive investigation of the role played by the existence of a psychiatric disorder in the judicial assessment of whether or not to terminate parental responsibility, with a focus on the legal, psychiatric, and social context within which the relevant decisions are made. The principal research question concerns the extent to which the existence of mental illness contributes to shaping the judgment of Greek and international courts when reaching a decision on the termination of parental responsibility—as such reasoning is reflected in Greek and international case law—and which factors are weighed in the judicial assessment. Particular emphasis is placed on the manner in which parental capacity is evaluated by the judge in each instance. Method – Statistical analysis For the purposes of the present research, 53 judicial decisions from Greek and international case law were studied in detail; these were fully reasoned and published in official legal databases, covering a 42-year period, from 1983 to 2025. The criteria for their inclusion in the analysis were, on the one hand, reference to cases in which one or both parents bear a diagnosed mental illness and, on the other hand, the existence of a reasoned and sufficiently documented judicial assessment concerning whether or not to terminate parental responsibility. The analysis of the decisions was based on a specially designed recording form comprising predetermined criteria (Appendix I), after which the data were compiled into an overall results-recording table (Appendix II). Statistical processing was carried out using descriptive statistical methods (via EXCEL and SPSS). With the aid of charts, an analytical presentation of the findings of these decisions was undertaken, and the relationship between the type of mental disorder and the termination of parental responsibility was subsequently examined. On the basis of the analyses of the decisions, conclusions were drawn and an extensive commentary was developed. Results Of the total of 53 decisions, the majority were drawn from the NOMOS legal database (45.3%) and the ISOKRATIS legal database (37.7%). Eighty-three percent (83%) of the decisions originate from domestic (Greek) courts. In 77.4% of cases the court concluded in favour of the termination of parental responsibility—of which 30.2% concern, more specifically, the removal of custody—as against 17% in which parental responsibility was retained and 5.7% in which it was held that parental responsibility is retained subject to conditions. The termination of parental responsibility concerned primarily the mother (56.6%), followed by both parents jointly (22.6%) and the father (20.8%). With regard to family status, divorced parents (37.7%) and children born out of wedlock (34%) predominated. As regards the type of mental disorder, the most frequent were addictions to drugs or alcohol (41.5%), followed by psychotic disorders (26.4%), bipolar disorder (15.1%), and depression (13.2%). A psychiatric opinion was present in 54.7% of the judicial decisions, while a supportive framework is reported in 67.9%. It is noted, finally, that elements such as the existence of comorbidities (69.8%) and the receipt of pharmacological treatment (60.4%) frequently remain unspecified in the reasoning of the decisions. Beyond this descriptive depiction, the relationship between the type of mental disorder and the termination of parental responsibility was investigated inferentially. For this purpose, the diagnoses were grouped into two categories—\"Addictions\" (drugs, alcohol) and \"Other mental disorders\" (psychotic, depressive, bipolar)—while 8 decisions with a nondeterminable diagnosis were excluded, with the result that the final analytical sample was limited to 45 decisions. Owing to the small expected frequencies in two cells of the crosstabulation (< 5), Fisher's exact test was applied. Although the termination of responsibility appeared more frequently in cases of addiction (86.4%) compared with the other disorders (73.9%), with more than double the odds of termination (OR = 2.24), the difference was not statistically significant (p = 0.459) and the effect size was small (Cramér's V = 0.16). Consequently, in the examined sample, no statistically significant association was documented between the type of mental disorder and the judicial outcome with respect to parental responsibility."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Η επίδραση της ψυχικής ασθένειας στην αφαίρεση της γονικής μέριμνας"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Λουκέρη Αλεξία","Loukeri Alexia"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Εισαγωγή Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις τόσο του νομικού όσο και του ιατρικού χώρου, είναι η επίδραση της ψυχικής διαταραχής, όταν κρίνεται ζήτημα αφαίρεσης της γονικής μέριμνας, είτε από τον έναν είτε και από τους δύο γονείς. Η ελληνική αλλά και η διεθνής νομολογία προσφέρουν πλούσιο υλικό στο ζήτημα αυτό, δίδοντας απαντήσεις σε κομβικά ερωτήματα όπως: Πώς η δικαστική αρχή οδηγείται τελικά στη δικανική πεποίθηση περί αφαίρεσης ή μη της γονικής μέριμνας; Ποια δεδομένα λαμβάνει υπόψη; Ποιος είναι ο ρόλος του ψυχιάτρου - πραγματογνώμονα, όταν καλείται να αποφανθεί επί της ψυχικής κατάστασης ενός γονέα με ψυχική διαταραχή; Διαδραματίζει κάποιο ρόλο το περιβάλλον του τέκνου στη διασφάλιση του βέλτιστου συμφέροντός του; Όλα αυτά τα ερωτήματα καλούνται κάθε φορά οι δικαστικές αρχές να θέσουν ως θεμέλιο του δικανικού τους συλλογισμού. Η παρούσα εργασία μελετά την επίδραση που έχει η ψυχική ασθένεια, όταν τίθεται ζήτημα καταλληλότητας ή μη ενός ή και των δύο γονέων να ασκήσουν τα γονεϊκά τους καθήκοντα. Ακολούθως, η εργασία άγεται στο συμπέρασμα, ότι η διάγνωση της ύπαρξης μιας ψυχικής διαταραχής δεν αρκεί από μόνη της για την αφαίρεση του λειτουργικού δικαιώματος της γονικής μέριμνας από τον γονέα. Το δικαστήριο οφείλει να λάβει υπόψη του ένα κράμα πολλών παραγόντων, προκειμένου να εκδώσει απόφαση. Σκοπός Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η σφαιρική διερεύνηση του ρόλου που διαδραματίζει η ύπαρξη ψυχιατρικής διαταραχής στη δικαστική κρίση περί αφαίρεσης ή μη της γονικής μέριμνας, με εστίαση στο νομικό, ψυχιατρικό και κοινωνικό πλαίσιο εντός του οποίου λαμβάνονται οι σχετικές αποφάσεις. Το κύριο ερώτημα συνίσταται στο κατά πόσον η ύπαρξη ψυχικής ασθένειας συντελεί στη διαμόρφωση της κρίσης των ελληνικών και διεθνών δικαστηρίων κατά τη λήψη μιας απόφασης περί αφαίρεσης ή μη της γονικής μέριμνας, όπως το σκεπτικό αυτό αποτυπώνεται στην ελληνική και διεθνή νομολογία και ποιοι παράγοντες συνεκτιμώνται κατά τη δικαστική κρίση. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον τρόπο, με τον οποίο αξιολογείται η γονεϊκή ικανότητα από τον εκάστοτε δικαστή. Μέθοδος – Στατιστική ανάλυση Για τους σκοπούς της παρούσας έρευνας μελετήθηκαν ενδελεχώς 53 δικαστικές αποφάσεις της ελληνικής και της διεθνούς νομολογίας, πλήρως αιτιολογημένες και δημοσιευμένες σε επίσημες νομικές βάσεις δεδομένων, οι οποίες καλύπτουν χρονικό διάστημα 42 ετών, από το 1983 έως το 2025. Κριτήρια ένταξής τους στην ανάλυση αποτέλεσαν, αφ’ ενός, η αναφορά σε περιπτώσεις όπου ο ένας ή και οι δύο γονείς φέρουν διαγνωσμένη ψυχική ασθένεια και, αφ’ ετέρου, η ύπαρξη αιτιολογημένης και επαρκώς τεκμηριωμένης δικαστικής κρίσης αναφορικά με την αφαίρεση ή μη της γονικής μέριμνας. Η ανάλυση των αποφάσεων βασίστηκε σε ειδικά διαμορφωμένο έντυπο καταγραφής, το οποίο περιλαμβάνει προκαθορισμένα κριτήρια (Παράρτημα Ι), ενώ στη συνέχεια τα δεδομένα συγκεντρώθηκαν σε συνολικό πίνακα καταγραφής αποτελεσμάτων (Παράρτημα ΙΙ). Η στατιστική επεξεργασία πραγματοποιήθηκε με τη χρήση περιγραφικών στατιστικών μεθόδων (μέσω EXCEL και SPSS). Με τη βοήθεια διαγραμμάτων επιχειρήθηκε η αναλυτική παρουσίαση των ευρημάτων των εν λόγω αποφάσεων και εν συνεχεία μελετήθηκε η σχέση μεταξύ του είδους της ψυχικής διαταραχής και της αφαίρεσης της γονικής μέριμνας. Με βάση τις αναλύσεις των αποφάσεων εξήχθησαν συμπεράσματα και αναπτύχθηκε εκτενής σχολιασμός. Αποτελέσματα Από το σύνολο των 53 αποφάσεων, η πλειονότητα αντλήθηκε από τη νομική βάση ΝΟΜΟΣ (45,3%) και τη νομική βάση ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ (37,7%). Το 83% των αποφάσεων προέρχεται από ημεδαπά δικαστήρια. Σε ποσοστό 77,4% των περιπτώσεων το δικαστήριο κατέληξε σε αφαίρεση της γονικής μέριμνας - εκ των οποίων το 30,2% αφορά ειδικότερα την αφαίρεση της επιμέλειας - έναντι 17% στις οποίες διατηρήθηκε η γονική μέριμνα και 5,7% στις οποίες κρίθηκε ότι η γονική μέριμνα διατηρείται υπό προϋποθέσεις. Η αφαίρεση της γονικής μέριμνας αφορούσε κατά κύριο λόγο τη μητέρα (56,6%), ακολουθούμενη από αμφότερους τους γονείς (22,6%) και τον πατέρα (20,8%). Ως προς την οικογενειακή κατάσταση, υπερτερούσαν οι διαζευγμένοι γονείς (37,7%) και τα τέκνα εκτός γάμου (34%). Αναφορικά με τον τύπο της ψυχικής διαταραχής, συχνότερες ήταν οι εξαρτήσεις από ναρκωτικά ή αλκοόλ (41,5%), ακολουθούμενες από τις ψυχωσικές διαταραχές (26,4%), τη διπολική διαταραχή (15,1%) και την κατάθλιψη (13,2%). Ψυχιατρική γνωμάτευση υπήρχε στο 54,7% των δικαστικών αποφάσεων, ενώ υποστηρικτικό πλαίσιο αναφέρεται στο 67,9%. Επισημαίνεται, τέλος, ότι στοιχεία όπως η ύπαρξη συννοσηροτήτων (69,8%) και η λήψη φαρμακευτικής αγωγής (60,4%) παραμένουν συχνά μη διευκρινισμένα στο σκεπτικό των αποφάσεων. Πέραν της περιγραφικής αποτύπωσης, διερευνήθηκε επαγωγικά η σχέση μεταξύ του είδους της ψυχικής διαταραχής και της αφαίρεσης της γονικής μέριμνας. Για τον σκοπό αυτό, οι διαγνώσεις ομαδοποιήθηκαν σε δύο κατηγορίες - «Εξαρτήσεις» (ναρκωτικά, αλκοόλ) και «Λοιπές ψυχικές διαταραχές» (ψυχωσικές, καταθλιπτικές, διπολικές) - ενώ εξαιρέθηκαν 8 αποφάσεις με μη προσδιορίσιμη διάγνωση, με αποτέλεσμα το τελικό δείγμα της ανάλυσης να περιοριστεί σε 45 αποφάσεις. Λόγω των μικρών αναμενόμενων συχνοτήτων σε δύο κελιά του πίνακα διασταύρωσης (< 5), εφαρμόστηκε το ακριβές τεστ του Fisher (Fisher's exact test). Αν και η αφαίρεση της μέριμνας εμφανίστηκε συχνότερη στις περιπτώσεις εξαρτήσεων (86,4%) σε σύγκριση με τις λοιπές διαταραχές (73,9%), με υπερδιπλάσια odds αφαίρεσης (OR = 2,24), η διαφορά δεν ήταν στατιστικά σημαντική (p = 0,459) και το μέγεθος της επίδρασης ήταν μικρό (Cramér's V = 0,16). Συνεπώς, στο εξεταζόμενο δείγμα δεν τεκμηριώθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ του είδους της ψυχικής διαταραχής και της δικαστικής έκβασης ως προς τη γονική μέριμνα.","Introduction One of the greatest challenges in both the legal and the medical fields is the impact of mental disorder when the termination of parental responsibility—of either one or both parents—is at issue. Greek and international case law offer abundant material on this matter, providing answers to pivotal questions such as: How does the judicial authority ultimately arrive at its judicial conviction as to whether parental responsibility should be terminated? What data does it take into account? What is the role of the psychiatrist–expert witness when called upon to rule on the mental state of a parent with a mental disorder? Does the child's environment play any role in safeguarding the child's best interest? In each case, the judicial authorities are called upon to establish these questions as the foundation of their judicial reasoning. The present study examines the impact of mental illness where the question arises of whether one or both parents are fit to exercise their parental duties. The study subsequently reaches the conclusion that the diagnosis of a mental disorder does not, in itself, suffice for the removal of the functional right of parental responsibility from the parent. The court must take into account a combination of many factors in order to render its decision. Aim The aim of the present study is a comprehensive investigation of the role played by the existence of a psychiatric disorder in the judicial assessment of whether or not to terminate parental responsibility, with a focus on the legal, psychiatric, and social context within which the relevant decisions are made. The principal research question concerns the extent to which the existence of mental illness contributes to shaping the judgment of Greek and international courts when reaching a decision on the termination of parental responsibility—as such reasoning is reflected in Greek and international case law—and which factors are weighed in the judicial assessment. Particular emphasis is placed on the manner in which parental capacity is evaluated by the judge in each instance. Method – Statistical analysis For the purposes of the present research, 53 judicial decisions from Greek and international case law were studied in detail; these were fully reasoned and published in official legal databases, covering a 42-year period, from 1983 to 2025. The criteria for their inclusion in the analysis were, on the one hand, reference to cases in which one or both parents bear a diagnosed mental illness and, on the other hand, the existence of a reasoned and sufficiently documented judicial assessment concerning whether or not to terminate parental responsibility. The analysis of the decisions was based on a specially designed recording form comprising predetermined criteria (Appendix I), after which the data were compiled into an overall results-recording table (Appendix II). Statistical processing was carried out using descriptive statistical methods (via EXCEL and SPSS). With the aid of charts, an analytical presentation of the findings of these decisions was undertaken, and the relationship between the type of mental disorder and the termination of parental responsibility was subsequently examined. On the basis of the analyses of the decisions, conclusions were drawn and an extensive commentary was developed. Results Of the total of 53 decisions, the majority were drawn from the NOMOS legal database (45.3%) and the ISOKRATIS legal database (37.7%). Eighty-three percent (83%) of the decisions originate from domestic (Greek) courts. In 77.4% of cases the court concluded in favour of the termination of parental responsibility—of which 30.2% concern, more specifically, the removal of custody—as against 17% in which parental responsibility was retained and 5.7% in which it was held that parental responsibility is retained subject to conditions. The termination of parental responsibility concerned primarily the mother (56.6%), followed by both parents jointly (22.6%) and the father (20.8%). With regard to family status, divorced parents (37.7%) and children born out of wedlock (34%) predominated. As regards the type of mental disorder, the most frequent were addictions to drugs or alcohol (41.5%), followed by psychotic disorders (26.4%), bipolar disorder (15.1%), and depression (13.2%). A psychiatric opinion was present in 54.7% of the judicial decisions, while a supportive framework is reported in 67.9%. It is noted, finally, that elements such as the existence of comorbidities (69.8%) and the receipt of pharmacological treatment (60.4%) frequently remain unspecified in the reasoning of the decisions. Beyond this descriptive depiction, the relationship between the type of mental disorder and the termination of parental responsibility was investigated inferentially. For this purpose, the diagnoses were grouped into two categories—\"Addictions\" (drugs, alcohol) and \"Other mental disorders\" (psychotic, depressive, bipolar)—while 8 decisions with a nondeterminable diagnosis were excluded, with the result that the final analytical sample was limited to 45 decisions. Owing to the small expected frequencies in two cells of the crosstabulation (< 5), Fisher's exact test was applied. Although the termination of responsibility appeared more frequently in cases of addiction (86.4%) compared with the other disorders (73.9%), with more than double the odds of termination (OR = 2.24), the difference was not statistically significant (p = 0.459) and the effect size was small (Cramér's V = 0.16). Consequently, in the examined sample, no statistically significant association was documented between the type of mental disorder and the judicial outcome with respect to parental responsibility."],"dc:identifier":["uoadl:5424789","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5424789"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Η επίδραση της ψυχικής ασθένειας στην αφαίρεση της γονικής μέριμνας"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-08-21T16:41:56Z"}