{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5410742"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5410742","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ","abstract":"Η παρούσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία με τίτλο «Θρησκευτική Εκπαίδευση και συμπερίληψη των παιδιών με αναπηρία» εξετάζει τον ρόλο της Θρησκευτικής Αγωγής στην προώθηση της αποδοχής, της ισότιμης συμμετοχής και της κοινωνικής ένταξης παιδιών με αναπηρία στο σχολικό περιβάλλον. Η εργασία εντάσσεται στο πεδίο της Θρησκευτικής Εκπαίδευσης και Αγωγής και συνδέει τη συμπεριληπτική παιδαγωγική με τη θεολογική θεώρηση του ανθρώπινου προσώπου. Στο θεωρητικό μέρος παρουσιάζονται η έννοια της Θρησκευτικής Αγωγής, ο παιδαγωγικός χαρακτήρας του μαθήματος των Θρησκευτικών, τα βασικά μοντέλα προσέγγισης της αναπηρίας, οι αρχές της ειδικής αγωγής και της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης, καθώς και οι βιβλικές και θεολογικές αναφορές στην αναπηρία. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη υπέρβασης ελλειμματικών αντιλήψεων για την αναπηρία και στην ανάδειξη της αξίας, της αξιοπρέπειας και των χαρισμάτων κάθε μαθητή και μαθήτριας. Το ερευνητικό μέρος βασίστηκε σε ερωτηματολόγιο που απευθύνθηκε σε 62 εκπαιδευτικούς. Το ερωτηματολόγιο περιλάμβανε ερωτήσεις κλειστού τύπου με κλίμακα Likert και ανοικτές ερωτήσεις, ώστε να αποτυπωθούν τόσο οι ποσοτικές τάσεις όσο και οι ποιοτικές διαστάσεις των απόψεων των συμμετεχόντων. Οι θεματικοί άξονες της έρευνας αφορούσαν την αποδοχή και τον σεβασμό της διαφορετικότητας, την ενίσχυση της αυτοεκτίμησης και της θετικής ταυτότητας των παιδιών με αναπηρία, την κοινωνική αλληλεπίδραση, την καλλιέργεια ηθικών αξιών και τη δημιουργία συμπεριληπτικού σχολικού κλίματος. Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι εκπαιδευτικοί αποδίδουν στη Θρησκευτική Αγωγή σημαντικό ρόλο στην προώθηση της συμπερίληψης. Το μάθημα των Θρησκευτικών φαίνεται να συνδέεται με την καλλιέργεια αξιών, όπως η αγάπη, ο σεβασμός, η ισότητα, η ενσυναίσθηση, η αλληλεγγύη και η κοινωνική ευθύνη. Παράλληλα, οι ανοικτές απαντήσεις ανέδειξαν τη σημασία των βιβλικών κειμένων, των παραβολών, των βιωματικών δραστηριοτήτων, της ομαδοσυνεργατικής μάθησης και της προσαρμογής του διδακτικού υλικού. Ωστόσο, καταγράφηκαν και δυσκολίες, όπως η έλλειψη επιμόρφωσης, η περιορισμένη εμπειρία αρκετών εκπαιδευτικών με μαθητές με αναπηρία, η ανάγκη για προσβάσιμο υλικό και η ύπαρξη στερεοτύπων. Συμπερασματικά, η Θρησκευτική Αγωγή μπορεί να λειτουργήσει ως ουσιαστικός παιδαγωγικός παράγοντας συμπερίληψης, όταν συνδέεται με κατάλληλες διδακτικέςπρακτικές, θεολογικά τεκμηριωμένη ερμηνεία των θρησκευτικών κειμένων και σχολική κουλτούρα αποδοχής. Η εργασία αναδεικνύει την ανάγκη επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών, ανάπτυξης διαφοροποιημένου και προσβάσιμου υλικού, συνεργασίας με ειδικούς παιδαγωγούς και συστηματικής αξιοποίησης της Θρησκευτικής Αγωγής ως χώρου συνάντησης, σεβασμού και ενεργού συμμετοχής όλων των μαθητών.","abstract_html":"Η παρούσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία με τίτλο «Θρησκευτική Εκπαίδευση και συμπερίληψη των παιδιών με αναπηρία» εξετάζει τον ρόλο της Θρησκευτικής Αγωγής στην προώθηση της αποδοχής, της ισότιμης συμμετοχής και της κοινωνικής ένταξης παιδιών με αναπηρία στο σχολικό περιβάλλον. Η εργασία εντάσσεται στο πεδίο της Θρησκευτικής Εκπαίδευσης και Αγωγής και συνδέει τη συμπεριληπτική παιδαγωγική με τη θεολογική θεώρηση του ανθρώπινου προσώπου. Στο θεωρητικό μέρος παρουσιάζονται η έννοια της Θρησκευτικής Αγωγής, ο παιδαγωγικός χαρακτήρας του μαθήματος των Θρησκευτικών, τα βασικά μοντέλα προσέγγισης της αναπηρίας, οι αρχές της ειδικής αγωγής και της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης, καθώς και οι βιβλικές και θεολογικές αναφορές στην αναπηρία. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη υπέρβασης ελλειμματικών αντιλήψεων για την αναπηρία και στην ανάδειξη της αξίας, της αξιοπρέπειας και των χαρισμάτων κάθε μαθητή και μαθήτριας. Το ερευνητικό μέρος βασίστηκε σε ερωτηματολόγιο που απευθύνθηκε σε 62 εκπαιδευτικούς. Το ερωτηματολόγιο περιλάμβανε ερωτήσεις κλειστού τύπου με κλίμακα Likert και ανοικτές ερωτήσεις, ώστε να αποτυπωθούν τόσο οι ποσοτικές τάσεις όσο και οι ποιοτικές διαστάσεις των απόψεων των συμμετεχόντων. Οι θεματικοί άξονες της έρευνας αφορούσαν την αποδοχή και τον σεβασμό της διαφορετικότητας, την ενίσχυση της αυτοεκτίμησης και της θετικής ταυτότητας των παιδιών με αναπηρία, την κοινωνική αλληλεπίδραση, την καλλιέργεια ηθικών αξιών και τη δημιουργία συμπεριληπτικού σχολικού κλίματος. Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι εκπαιδευτικοί αποδίδουν στη Θρησκευτική Αγωγή σημαντικό ρόλο στην προώθηση της συμπερίληψης. Το μάθημα των Θρησκευτικών φαίνεται να συνδέεται με την καλλιέργεια αξιών, όπως η αγάπη, ο σεβασμός, η ισότητα, η ενσυναίσθηση, η αλληλεγγύη και η κοινωνική ευθύνη. Παράλληλα, οι ανοικτές απαντήσεις ανέδειξαν τη σημασία των βιβλικών κειμένων, των παραβολών, των βιωματικών δραστηριοτήτων, της ομαδοσυνεργατικής μάθησης και της προσαρμογής του διδακτικού υλικού. Ωστόσο, καταγράφηκαν και δυσκολίες, όπως η έλλειψη επιμόρφωσης, η περιορισμένη εμπειρία αρκετών εκπαιδευτικών με μαθητές με αναπηρία, η ανάγκη για προσβάσιμο υλικό και η ύπαρξη στερεοτύπων. Συμπερασματικά, η Θρησκευτική Αγωγή μπορεί να λειτουργήσει ως ουσιαστικός παιδαγωγικός παράγοντας συμπερίληψης, όταν συνδέεται με κατάλληλες διδακτικέςπρακτικές, θεολογικά τεκμηριωμένη ερμηνεία των θρησκευτικών κειμένων και σχολική κουλτούρα αποδοχής. Η εργασία αναδεικνύει την ανάγκη επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών, ανάπτυξης διαφοροποιημένου και προσβάσιμου υλικού, συνεργασίας με ειδικούς παιδαγωγούς και συστηματικής αξιοποίησης της Θρησκευτικής Αγωγής ως χώρου συνάντησης, σεβασμού και ενεργού συμμετοχής όλων των μαθητών.","abstract_has_math":false,"creators":["ΦΙΛΙΠΠΟΠΟΥΛΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ","FILIPPOPOULOU PARASKEVI"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-07-24T01:02:36Z","subjects":["Θρησκεία","Religion"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5410742"],"render_values":[{"text":"uoadl:5410742","href":null,"code":true}]}]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5410742","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["ΦΙΛΙΠΠΟΠΟΥΛΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ","FILIPPOPOULOU PARASKEVI"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θρησκεία","Religion"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5410742","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5410742"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η παρούσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία με τίτλο «Θρησκευτική Εκπαίδευση και συμπερίληψη των παιδιών με αναπηρία» εξετάζει τον ρόλο της Θρησκευτικής Αγωγής στην προώθηση της αποδοχής, της ισότιμης συμμετοχής και της κοινωνικής ένταξης παιδιών με αναπηρία στο σχολικό περιβάλλον. Η εργασία εντάσσεται στο πεδίο της Θρησκευτικής Εκπαίδευσης και Αγωγής και συνδέει τη συμπεριληπτική παιδαγωγική με τη θεολογική θεώρηση του ανθρώπινου προσώπου. Στο θεωρητικό μέρος παρουσιάζονται η έννοια της Θρησκευτικής Αγωγής, ο παιδαγωγικός χαρακτήρας του μαθήματος των Θρησκευτικών, τα βασικά μοντέλα προσέγγισης της αναπηρίας, οι αρχές της ειδικής αγωγής και της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης, καθώς και οι βιβλικές και θεολογικές αναφορές στην αναπηρία. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη υπέρβασης ελλειμματικών αντιλήψεων για την αναπηρία και στην ανάδειξη της αξίας, της αξιοπρέπειας και των χαρισμάτων κάθε μαθητή και μαθήτριας. Το ερευνητικό μέρος βασίστηκε σε ερωτηματολόγιο που απευθύνθηκε σε 62 εκπαιδευτικούς. Το ερωτηματολόγιο περιλάμβανε ερωτήσεις κλειστού τύπου με κλίμακα Likert και ανοικτές ερωτήσεις, ώστε να αποτυπωθούν τόσο οι ποσοτικές τάσεις όσο και οι ποιοτικές διαστάσεις των απόψεων των συμμετεχόντων. Οι θεματικοί άξονες της έρευνας αφορούσαν την αποδοχή και τον σεβασμό της διαφορετικότητας, την ενίσχυση της αυτοεκτίμησης και της θετικής ταυτότητας των παιδιών με αναπηρία, την κοινωνική αλληλεπίδραση, την καλλιέργεια ηθικών αξιών και τη δημιουργία συμπεριληπτικού σχολικού κλίματος. Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι εκπαιδευτικοί αποδίδουν στη Θρησκευτική Αγωγή σημαντικό ρόλο στην προώθηση της συμπερίληψης. Το μάθημα των Θρησκευτικών φαίνεται να συνδέεται με την καλλιέργεια αξιών, όπως η αγάπη, ο σεβασμός, η ισότητα, η ενσυναίσθηση, η αλληλεγγύη και η κοινωνική ευθύνη. Παράλληλα, οι ανοικτές απαντήσεις ανέδειξαν τη σημασία των βιβλικών κειμένων, των παραβολών, των βιωματικών δραστηριοτήτων, της ομαδοσυνεργατικής μάθησης και της προσαρμογής του διδακτικού υλικού. Ωστόσο, καταγράφηκαν και δυσκολίες, όπως η έλλειψη επιμόρφωσης, η περιορισμένη εμπειρία αρκετών εκπαιδευτικών με μαθητές με αναπηρία, η ανάγκη για προσβάσιμο υλικό και η ύπαρξη στερεοτύπων. Συμπερασματικά, η Θρησκευτική Αγωγή μπορεί να λειτουργήσει ως ουσιαστικός παιδαγωγικός παράγοντας συμπερίληψης, όταν συνδέεται με κατάλληλες διδακτικέςπρακτικές, θεολογικά τεκμηριωμένη ερμηνεία των θρησκευτικών κειμένων και σχολική κουλτούρα αποδοχής. Η εργασία αναδεικνύει την ανάγκη επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών, ανάπτυξης διαφοροποιημένου και προσβάσιμου υλικού, συνεργασίας με ειδικούς παιδαγωγούς και συστηματικής αξιοποίησης της Θρησκευτικής Αγωγής ως χώρου συνάντησης, σεβασμού και ενεργού συμμετοχής όλων των μαθητών.","This master’s thesis, entitled “Religious education and inclusion of children with disabilities,” examines the role of Religious Education in promoting acceptance, equal participation, and the social inclusion of children with disabilities within the school environment. The study is situated within the field of Religious Education and links inclusive pedagogy with the theological understanding of the human person. The theoretical part presents the concept of Religious Education, the pedagogical character of the Religious Education subject, the main models of disability, the principles of special education and inclusive education, as well as biblical and theological references to disability. Particular emphasis is placed on the need to move beyond deficit-based perceptions of disability and to highlight the value, dignity, and gifts of every student. The empirical part was based on a questionnaire addressed to 62 teachers. The questionnaire included closed-ended Likert-scale questions and open-ended questions, in order to capture both quantitative trends and qualitative aspects of the participants’ views. The main research axes concerned acceptance and respect for diversity, the strengthening of self-esteem and positive identity among children with disabilities, social interaction, the cultivation of moral values, and the creation of an inclusive school climate. The findings indicate that teachers attribute an important role to Religious Education in promoting inclusion. The Religious Education subject appears to be connected with the cultivation of values such as love, respect, equality, empathy, solidarity, and social responsibility. At the same time, the open-ended responses highlighted the importance of biblical texts, parables, experiential activities, cooperative learning, and the adaptation of teaching material. However, certain difficulties were also identified, such as lack of teacher training, limited experience of several teachers with students with disabilities, the need for accessible educational material, and the persistence of stereotypes. In conclusion, Religious Education can function as a significant pedagogical factor for inclusion, when it is connected with appropriate teaching practices, theologically grounded interpretation of religious texts, and a school culture of acceptance. The study highlights the need for teacher training, the development of differentiated and accessible material, cooperation with special education professionals, and the systematic use of Religious Education as a space of encounter, respect, and active participation for all students."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["ΦΙΛΙΠΠΟΠΟΥΛΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ","FILIPPOPOULOU PARASKEVI"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Η παρούσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία με τίτλο «Θρησκευτική Εκπαίδευση και συμπερίληψη των παιδιών με αναπηρία» εξετάζει τον ρόλο της Θρησκευτικής Αγωγής στην προώθηση της αποδοχής, της ισότιμης συμμετοχής και της κοινωνικής ένταξης παιδιών με αναπηρία στο σχολικό περιβάλλον. Η εργασία εντάσσεται στο πεδίο της Θρησκευτικής Εκπαίδευσης και Αγωγής και συνδέει τη συμπεριληπτική παιδαγωγική με τη θεολογική θεώρηση του ανθρώπινου προσώπου. Στο θεωρητικό μέρος παρουσιάζονται η έννοια της Θρησκευτικής Αγωγής, ο παιδαγωγικός χαρακτήρας του μαθήματος των Θρησκευτικών, τα βασικά μοντέλα προσέγγισης της αναπηρίας, οι αρχές της ειδικής αγωγής και της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης, καθώς και οι βιβλικές και θεολογικές αναφορές στην αναπηρία. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη υπέρβασης ελλειμματικών αντιλήψεων για την αναπηρία και στην ανάδειξη της αξίας, της αξιοπρέπειας και των χαρισμάτων κάθε μαθητή και μαθήτριας. Το ερευνητικό μέρος βασίστηκε σε ερωτηματολόγιο που απευθύνθηκε σε 62 εκπαιδευτικούς. Το ερωτηματολόγιο περιλάμβανε ερωτήσεις κλειστού τύπου με κλίμακα Likert και ανοικτές ερωτήσεις, ώστε να αποτυπωθούν τόσο οι ποσοτικές τάσεις όσο και οι ποιοτικές διαστάσεις των απόψεων των συμμετεχόντων. Οι θεματικοί άξονες της έρευνας αφορούσαν την αποδοχή και τον σεβασμό της διαφορετικότητας, την ενίσχυση της αυτοεκτίμησης και της θετικής ταυτότητας των παιδιών με αναπηρία, την κοινωνική αλληλεπίδραση, την καλλιέργεια ηθικών αξιών και τη δημιουργία συμπεριληπτικού σχολικού κλίματος. Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι εκπαιδευτικοί αποδίδουν στη Θρησκευτική Αγωγή σημαντικό ρόλο στην προώθηση της συμπερίληψης. Το μάθημα των Θρησκευτικών φαίνεται να συνδέεται με την καλλιέργεια αξιών, όπως η αγάπη, ο σεβασμός, η ισότητα, η ενσυναίσθηση, η αλληλεγγύη και η κοινωνική ευθύνη. Παράλληλα, οι ανοικτές απαντήσεις ανέδειξαν τη σημασία των βιβλικών κειμένων, των παραβολών, των βιωματικών δραστηριοτήτων, της ομαδοσυνεργατικής μάθησης και της προσαρμογής του διδακτικού υλικού. Ωστόσο, καταγράφηκαν και δυσκολίες, όπως η έλλειψη επιμόρφωσης, η περιορισμένη εμπειρία αρκετών εκπαιδευτικών με μαθητές με αναπηρία, η ανάγκη για προσβάσιμο υλικό και η ύπαρξη στερεοτύπων. Συμπερασματικά, η Θρησκευτική Αγωγή μπορεί να λειτουργήσει ως ουσιαστικός παιδαγωγικός παράγοντας συμπερίληψης, όταν συνδέεται με κατάλληλες διδακτικέςπρακτικές, θεολογικά τεκμηριωμένη ερμηνεία των θρησκευτικών κειμένων και σχολική κουλτούρα αποδοχής. Η εργασία αναδεικνύει την ανάγκη επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών, ανάπτυξης διαφοροποιημένου και προσβάσιμου υλικού, συνεργασίας με ειδικούς παιδαγωγούς και συστηματικής αξιοποίησης της Θρησκευτικής Αγωγής ως χώρου συνάντησης, σεβασμού και ενεργού συμμετοχής όλων των μαθητών.","This master’s thesis, entitled “Religious education and inclusion of children with disabilities,” examines the role of Religious Education in promoting acceptance, equal participation, and the social inclusion of children with disabilities within the school environment. The study is situated within the field of Religious Education and links inclusive pedagogy with the theological understanding of the human person. The theoretical part presents the concept of Religious Education, the pedagogical character of the Religious Education subject, the main models of disability, the principles of special education and inclusive education, as well as biblical and theological references to disability. Particular emphasis is placed on the need to move beyond deficit-based perceptions of disability and to highlight the value, dignity, and gifts of every student. The empirical part was based on a questionnaire addressed to 62 teachers. The questionnaire included closed-ended Likert-scale questions and open-ended questions, in order to capture both quantitative trends and qualitative aspects of the participants’ views. The main research axes concerned acceptance and respect for diversity, the strengthening of self-esteem and positive identity among children with disabilities, social interaction, the cultivation of moral values, and the creation of an inclusive school climate. The findings indicate that teachers attribute an important role to Religious Education in promoting inclusion. The Religious Education subject appears to be connected with the cultivation of values such as love, respect, equality, empathy, solidarity, and social responsibility. At the same time, the open-ended responses highlighted the importance of biblical texts, parables, experiential activities, cooperative learning, and the adaptation of teaching material. However, certain difficulties were also identified, such as lack of teacher training, limited experience of several teachers with students with disabilities, the need for accessible educational material, and the persistence of stereotypes. In conclusion, Religious Education can function as a significant pedagogical factor for inclusion, when it is connected with appropriate teaching practices, theologically grounded interpretation of religious texts, and a school culture of acceptance. The study highlights the need for teacher training, the development of differentiated and accessible material, cooperation with special education professionals, and the systematic use of Religious Education as a space of encounter, respect, and active participation for all students."],"dc:identifier":["uoadl:5410742","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5410742"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θρησκεία","Religion"],"dc:title":["ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-07-24T01:02:36Z"}