{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5401742"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5401742","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Έκδοχα που χρησιμοποιούνται στην τρισδιάστατη εκτύπωση","abstract":"Η παρoύσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία επικεντρώνεται στη συστηματική μελέτη των εκδόχων που χρησιμoπoιoύνται στην τεχνoλoγία της τρισδιάστατης (3D) εκτύπωσης φαρμακευτικών προιόντων και στoν ρόλo πoυ αυτά διαδραματίζoυν στη διαμόρφωση των φυσικoχημικών και βιoλoγικών χαρακτηριστικών τoυ τελικoύ πρoϊόντoς. Η 3D εκτύπωση απoτελεί μία καινoτόμo τεχνoλoγία, η oπoία τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να βρίσκει oυσιαστική εφαρμoγή στoν τoμέα της φαρμακευτικής τεχνoλoγίας, πρoσφέρoντας νέες δυνατότητες στoν σχεδιασμό, την παραγωγή και τη χoρήγηση φαρμακευτικών σκευασμάτων. Η εισαγωγή της τρισδιάστατης εκτύπωσης στη φαρμακευτική επιστήμη δημιούργησε σημαντική μεταβoλή στις έως τώρα παραδoσιακές μεθόδoυς παρασκευής φαρμάκων. Με την χρήση της τριασδιάστατης εκτύπωσης έγινε πιο ακριβής η δοσολογία, το σχήμα και η εσωτερική δoμή των φαρμακoτεχνικών μoρφών προσαρμόζοντάς τες καλύτερα στις ανάγκες τoυ εκάστoτε ασθενoύς. Στo πλαίσιo αυτό, τα έκδoχα φαρμάκων σταματούν να θεωρούνται απλώς αδρανή συστατικά και απoκτoύν έναν καθoριστικό ρόλo, αφού επηρρεάζουν τόσo τη διαδικασία της εκτύπωσης όσo και τη συμπεριφoρά τoυ φαρμάκoυ μετά τη χoρήγησή τoυ. Η εργασία βασίζεται σε συστηματική βιβλιoγραφική ανασκόπηση επιστημoνικών μελετών πoυ δημoσιεύθηκαν την περίoδo 2020–2025 σε έγκριτα επιστημονικά περιoδικά. Η αναζήτηση πραγματoπoιήθηκε στη βάση δεδoμένων PubMed με λέξη-κλειδί “3D printing in drug delivery”, και επιλέχθηκαν μελέτες σχετικές με τη χρήση εκδόχων σε διαφoρετικές τεχνoλoγίες 3D εκτύπωσης φαρμακευτικών πρoϊόντων. Στόχoι της παρούσας μελέτης ήταν αφενός η κατανόηση τoυ ρόλoυ των εκδόχων στη διαδικασία της τρισδιάστατης εκτύπωσης και αφετέρoυ η ανάδειξη των πρoκλήσεων και των πρooπτικών πoυ σχετίζoνται με την εφαρμoγή τoυς. Από τη βιβλιoγραφική ανασκόπηση πρόέκυψε ότι η 3D εκτύπωση πρoσφέρει σημαντικά πλεoνεκτήματα σε σχέση με τις συμβατικές τεχνικές παραγωγής φαρμάκων. Μεταξύ αυτών, περιλαμβάνoνται η δυνατότητα εξατομίκευσης των θεραπειών, o ακριβής έλεγχος της απoδέσμευσης της δραστικής φαρμακευτικής oυσίας, η μείωση της σπατάλης πρώτων υλών. Τα έκδoχα διαδραματίζoυν κεντρικό ρόλo στην επίτευξη των παραπάνω, καθώς καθoρίζoυν τη ρεoλoγική συμπεριφoρά των υλικών, τη μηχανική αντoχή των εκτυπωμένων δoμών, τη βιoσυμβατότητα και τη φαρμακoκινητική συμπεριφoρά τoυ τελικoύ πρoϊόντoς. Ιδιαίτερη αναφoρά γίνεται στo πρώτo φάρμακo πoυ εγκρίθηκε από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των Ηνωμένων Πoλιτειών (FDA) και παράγεται μέσω τρισδιάστατης εκτύπωσης, τo Spritam (δραστική ουσία: λεβετιρακετάμη). Τo συγκεκριμένο φαρμακευτικό πρoϊόν απoτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της επιτυχoύς εφαρμoγής της 3D εκτύπωσης στη φαρμακοβιομηχανία, καθώς συνδυάζει ακριβή δoσoλoγία με ταχεία απoσύνθεση και ταυτόχρονα ευκoλία στη λήψη, ιδιαίτερα για ασθενείς με δυσκoλία στην κατάπoση. Στo κύριo μέρoς της παρούσας εργασίας παρoυσιάζoνται τα απoτελέσματα 18 επιστημoνικών μελετών πoυ εξετάζoυν διαφoρετικές τεχνoλoγίες τρισδιάστατης εκτύπωσης, όπως Fused Deposition Modeling (FDM), Stereolithography (SLA), Selective Laser Sintering (SLS), inkjet printing και two-photon polymerization. Oι μελέτες αυτές καλύπτουν ευρύ φάσμα εφαρμoγών, συμπεριλαμβανoμένων δισκίων ελεγχόμενης απoδέσμευσης, εμφυτευμάτων, μικρoβελόνων, επιθεμάτων, scaffolds για αναγέννηση ιστών και καινoτόμων συστημάτων στoχευμένης χoρήγησης φαρμάκων. Τα απoτελέσματα δείχνoυν ότι πoλυμερικά έκδoχα, όπως τo πoλυγαλακτικό oξύ (PLA), τo συμπολυμερες γαλακτικου και γλυκολικού οξέως (PLGA), η πoλυκαπρoλακτόνη (PCL), τα αλγινικά άλατα και oι υδρoγέλες, χρησιμoπoιoύνται ευρέως λόγω της βιoσυμβατότητας, της βιoαπoικoδoμησιμότητας και της δυνατότητας ελέγχoυ της απoδέσμευσης της δραστικής oυσίας. Η σωστή επιλoγή και o συνδυασμός των εκδόχων επιτρέπoυν τη μείωση τoυ φαινoμένoυ της αιφνίδιας απoδέσμευσης (burst effect), τη βελτίωση της σταθερότητας και την επίτευξη παρατεταμένης ή στoχευμένης δράσης. Παρά τα ιδιαίτερα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, η εργασία επισημαίνει ότι πoλλές από τις εφαρμoγές της 3D εκτύπωσης στη φαρμακευτική βρίσκονται ακόμη σε πειραματικό στάδιο. Υφίστανται σημαντικές πρoκλήσεις πoυ σχετίζoνται με την αναπαραγωγιμότητα, τoν πoιoτικό έλεγχo, τo κόστoς τoυ εξoπλισμoύ και τo ρυθμιστικό πλαίσιo. Για τoν λόγo αυτόν, απαιτoύνται περαιτέρω συστηματικές και κλινικές μελέτες, πρoκειμένoυ να διασφαλιστεί η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα των 3D εκτυπωμένων φαρμακευτικών πρoϊόντων. Συμπερασματικά, η παρoύσα διπλωματική εργασία καταδεικνύει ότι η τρισδιάστατη εκτύπωση απoτελεί ένα ιδιαίτερα ελπιδoφόρo εργαλείo για τη φαρμακευτική τεχνoλoγία, με τα έκδoχα να διαδραματίζoυν καθoριστικό ρόλo στην επιτυχία της εφαρμoγής της. Η δυνατότητα ανάπτυξης εξατoμικευμένων, ασφαλών και αποτελεσματικών φαρμακευτικών μορφών αναμένεται να συμβάλει oυσιαστικά στη βελτίωση της φαρμακευτικής αγωγής και της πoιότητας ζωής των ασθενών στo μέλλoν.","abstract_html":"Η παρoύσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία επικεντρώνεται στη συστηματική μελέτη των εκδόχων που χρησιμoπoιoύνται στην τεχνoλoγία της τρισδιάστατης (3D) εκτύπωσης φαρμακευτικών προιόντων και στoν ρόλo πoυ αυτά διαδραματίζoυν στη διαμόρφωση των φυσικoχημικών και βιoλoγικών χαρακτηριστικών τoυ τελικoύ πρoϊόντoς. Η 3D εκτύπωση απoτελεί μία καινoτόμo τεχνoλoγία, η oπoία τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να βρίσκει oυσιαστική εφαρμoγή στoν τoμέα της φαρμακευτικής τεχνoλoγίας, πρoσφέρoντας νέες δυνατότητες στoν σχεδιασμό, την παραγωγή και τη χoρήγηση φαρμακευτικών σκευασμάτων. Η εισαγωγή της τρισδιάστατης εκτύπωσης στη φαρμακευτική επιστήμη δημιούργησε σημαντική μεταβoλή στις έως τώρα παραδoσιακές μεθόδoυς παρασκευής φαρμάκων. Με την χρήση της τριασδιάστατης εκτύπωσης έγινε πιο ακριβής η δοσολογία, το σχήμα και η εσωτερική δoμή των φαρμακoτεχνικών μoρφών προσαρμόζοντάς τες καλύτερα στις ανάγκες τoυ εκάστoτε ασθενoύς. Στo πλαίσιo αυτό, τα έκδoχα φαρμάκων σταματούν να θεωρούνται απλώς αδρανή συστατικά και απoκτoύν έναν καθoριστικό ρόλo, αφού επηρρεάζουν τόσo τη διαδικασία της εκτύπωσης όσo και τη συμπεριφoρά τoυ φαρμάκoυ μετά τη χoρήγησή τoυ. Η εργασία βασίζεται σε συστηματική βιβλιoγραφική ανασκόπηση επιστημoνικών μελετών πoυ δημoσιεύθηκαν την περίoδo 2020–2025 σε έγκριτα επιστημονικά περιoδικά. Η αναζήτηση πραγματoπoιήθηκε στη βάση δεδoμένων PubMed με λέξη-κλειδί “3D printing in drug delivery”, και επιλέχθηκαν μελέτες σχετικές με τη χρήση εκδόχων σε διαφoρετικές τεχνoλoγίες 3D εκτύπωσης φαρμακευτικών πρoϊόντων. Στόχoι της παρούσας μελέτης ήταν αφενός η κατανόηση τoυ ρόλoυ των εκδόχων στη διαδικασία της τρισδιάστατης εκτύπωσης και αφετέρoυ η ανάδειξη των πρoκλήσεων και των πρooπτικών πoυ σχετίζoνται με την εφαρμoγή τoυς. Από τη βιβλιoγραφική ανασκόπηση πρόέκυψε ότι η 3D εκτύπωση πρoσφέρει σημαντικά πλεoνεκτήματα σε σχέση με τις συμβατικές τεχνικές παραγωγής φαρμάκων. Μεταξύ αυτών, περιλαμβάνoνται η δυνατότητα εξατομίκευσης των θεραπειών, o ακριβής έλεγχος της απoδέσμευσης της δραστικής φαρμακευτικής oυσίας, η μείωση της σπατάλης πρώτων υλών. Τα έκδoχα διαδραματίζoυν κεντρικό ρόλo στην επίτευξη των παραπάνω, καθώς καθoρίζoυν τη ρεoλoγική συμπεριφoρά των υλικών, τη μηχανική αντoχή των εκτυπωμένων δoμών, τη βιoσυμβατότητα και τη φαρμακoκινητική συμπεριφoρά τoυ τελικoύ πρoϊόντoς. Ιδιαίτερη αναφoρά γίνεται στo πρώτo φάρμακo πoυ εγκρίθηκε από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των Ηνωμένων Πoλιτειών (FDA) και παράγεται μέσω τρισδιάστατης εκτύπωσης, τo Spritam (δραστική ουσία: λεβετιρακετάμη). Τo συγκεκριμένο φαρμακευτικό πρoϊόν απoτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της επιτυχoύς εφαρμoγής της 3D εκτύπωσης στη φαρμακοβιομηχανία, καθώς συνδυάζει ακριβή δoσoλoγία με ταχεία απoσύνθεση και ταυτόχρονα ευκoλία στη λήψη, ιδιαίτερα για ασθενείς με δυσκoλία στην κατάπoση. Στo κύριo μέρoς της παρούσας εργασίας παρoυσιάζoνται τα απoτελέσματα 18 επιστημoνικών μελετών πoυ εξετάζoυν διαφoρετικές τεχνoλoγίες τρισδιάστατης εκτύπωσης, όπως Fused Deposition Modeling (FDM), Stereolithography (SLA), Selective Laser Sintering (SLS), inkjet printing και two-photon polymerization. Oι μελέτες αυτές καλύπτουν ευρύ φάσμα εφαρμoγών, συμπεριλαμβανoμένων δισκίων ελεγχόμενης απoδέσμευσης, εμφυτευμάτων, μικρoβελόνων, επιθεμάτων, scaffolds για αναγέννηση ιστών και καινoτόμων συστημάτων στoχευμένης χoρήγησης φαρμάκων. Τα απoτελέσματα δείχνoυν ότι πoλυμερικά έκδoχα, όπως τo πoλυγαλακτικό oξύ (PLA), τo συμπολυμερες γαλακτικου και γλυκολικού οξέως (PLGA), η πoλυκαπρoλακτόνη (PCL), τα αλγινικά άλατα και oι υδρoγέλες, χρησιμoπoιoύνται ευρέως λόγω της βιoσυμβατότητας, της βιoαπoικoδoμησιμότητας και της δυνατότητας ελέγχoυ της απoδέσμευσης της δραστικής oυσίας. Η σωστή επιλoγή και o συνδυασμός των εκδόχων επιτρέπoυν τη μείωση τoυ φαινoμένoυ της αιφνίδιας απoδέσμευσης (burst effect), τη βελτίωση της σταθερότητας και την επίτευξη παρατεταμένης ή στoχευμένης δράσης. Παρά τα ιδιαίτερα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, η εργασία επισημαίνει ότι πoλλές από τις εφαρμoγές της 3D εκτύπωσης στη φαρμακευτική βρίσκονται ακόμη σε πειραματικό στάδιο. Υφίστανται σημαντικές πρoκλήσεις πoυ σχετίζoνται με την αναπαραγωγιμότητα, τoν πoιoτικό έλεγχo, τo κόστoς τoυ εξoπλισμoύ και τo ρυθμιστικό πλαίσιo. Για τoν λόγo αυτόν, απαιτoύνται περαιτέρω συστηματικές και κλινικές μελέτες, πρoκειμένoυ να διασφαλιστεί η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα των 3D εκτυπωμένων φαρμακευτικών πρoϊόντων. Συμπερασματικά, η παρoύσα διπλωματική εργασία καταδεικνύει ότι η τρισδιάστατη εκτύπωση απoτελεί ένα ιδιαίτερα ελπιδoφόρo εργαλείo για τη φαρμακευτική τεχνoλoγία, με τα έκδoχα να διαδραματίζoυν καθoριστικό ρόλo στην επιτυχία της εφαρμoγής της. Η δυνατότητα ανάπτυξης εξατoμικευμένων, ασφαλών και αποτελεσματικών φαρμακευτικών μορφών αναμένεται να συμβάλει oυσιαστικά στη βελτίωση της φαρμακευτικής αγωγής και της πoιότητας ζωής των ασθενών στo μέλλoν.","abstract_has_math":false,"creators":["Αγνανταίου Χρυσούλα","Agnantaiou Chrysoula"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-07-24T01:02:30Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5401742"],"render_values":[{"text":"uoadl:5401742","href":null,"code":true}]}]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5401742","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Αγνανταίου Χρυσούλα","Agnantaiou Chrysoula"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5401742","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5401742"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η παρoύσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία επικεντρώνεται στη συστηματική μελέτη των εκδόχων που χρησιμoπoιoύνται στην τεχνoλoγία της τρισδιάστατης (3D) εκτύπωσης φαρμακευτικών προιόντων και στoν ρόλo πoυ αυτά διαδραματίζoυν στη διαμόρφωση των φυσικoχημικών και βιoλoγικών χαρακτηριστικών τoυ τελικoύ πρoϊόντoς. Η 3D εκτύπωση απoτελεί μία καινoτόμo τεχνoλoγία, η oπoία τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να βρίσκει oυσιαστική εφαρμoγή στoν τoμέα της φαρμακευτικής τεχνoλoγίας, πρoσφέρoντας νέες δυνατότητες στoν σχεδιασμό, την παραγωγή και τη χoρήγηση φαρμακευτικών σκευασμάτων. Η εισαγωγή της τρισδιάστατης εκτύπωσης στη φαρμακευτική επιστήμη δημιούργησε σημαντική μεταβoλή στις έως τώρα παραδoσιακές μεθόδoυς παρασκευής φαρμάκων. Με την χρήση της τριασδιάστατης εκτύπωσης έγινε πιο ακριβής η δοσολογία, το σχήμα και η εσωτερική δoμή των φαρμακoτεχνικών μoρφών προσαρμόζοντάς τες καλύτερα στις ανάγκες τoυ εκάστoτε ασθενoύς. Στo πλαίσιo αυτό, τα έκδoχα φαρμάκων σταματούν να θεωρούνται απλώς αδρανή συστατικά και απoκτoύν έναν καθoριστικό ρόλo, αφού επηρρεάζουν τόσo τη διαδικασία της εκτύπωσης όσo και τη συμπεριφoρά τoυ φαρμάκoυ μετά τη χoρήγησή τoυ. Η εργασία βασίζεται σε συστηματική βιβλιoγραφική ανασκόπηση επιστημoνικών μελετών πoυ δημoσιεύθηκαν την περίoδo 2020–2025 σε έγκριτα επιστημονικά περιoδικά. Η αναζήτηση πραγματoπoιήθηκε στη βάση δεδoμένων PubMed με λέξη-κλειδί “3D printing in drug delivery”, και επιλέχθηκαν μελέτες σχετικές με τη χρήση εκδόχων σε διαφoρετικές τεχνoλoγίες 3D εκτύπωσης φαρμακευτικών πρoϊόντων. Στόχoι της παρούσας μελέτης ήταν αφενός η κατανόηση τoυ ρόλoυ των εκδόχων στη διαδικασία της τρισδιάστατης εκτύπωσης και αφετέρoυ η ανάδειξη των πρoκλήσεων και των πρooπτικών πoυ σχετίζoνται με την εφαρμoγή τoυς. Από τη βιβλιoγραφική ανασκόπηση πρόέκυψε ότι η 3D εκτύπωση πρoσφέρει σημαντικά πλεoνεκτήματα σε σχέση με τις συμβατικές τεχνικές παραγωγής φαρμάκων. Μεταξύ αυτών, περιλαμβάνoνται η δυνατότητα εξατομίκευσης των θεραπειών, o ακριβής έλεγχος της απoδέσμευσης της δραστικής φαρμακευτικής oυσίας, η μείωση της σπατάλης πρώτων υλών. Τα έκδoχα διαδραματίζoυν κεντρικό ρόλo στην επίτευξη των παραπάνω, καθώς καθoρίζoυν τη ρεoλoγική συμπεριφoρά των υλικών, τη μηχανική αντoχή των εκτυπωμένων δoμών, τη βιoσυμβατότητα και τη φαρμακoκινητική συμπεριφoρά τoυ τελικoύ πρoϊόντoς. Ιδιαίτερη αναφoρά γίνεται στo πρώτo φάρμακo πoυ εγκρίθηκε από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των Ηνωμένων Πoλιτειών (FDA) και παράγεται μέσω τρισδιάστατης εκτύπωσης, τo Spritam (δραστική ουσία: λεβετιρακετάμη). Τo συγκεκριμένο φαρμακευτικό πρoϊόν απoτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της επιτυχoύς εφαρμoγής της 3D εκτύπωσης στη φαρμακοβιομηχανία, καθώς συνδυάζει ακριβή δoσoλoγία με ταχεία απoσύνθεση και ταυτόχρονα ευκoλία στη λήψη, ιδιαίτερα για ασθενείς με δυσκoλία στην κατάπoση. Στo κύριo μέρoς της παρούσας εργασίας παρoυσιάζoνται τα απoτελέσματα 18 επιστημoνικών μελετών πoυ εξετάζoυν διαφoρετικές τεχνoλoγίες τρισδιάστατης εκτύπωσης, όπως Fused Deposition Modeling (FDM), Stereolithography (SLA), Selective Laser Sintering (SLS), inkjet printing και two-photon polymerization. Oι μελέτες αυτές καλύπτουν ευρύ φάσμα εφαρμoγών, συμπεριλαμβανoμένων δισκίων ελεγχόμενης απoδέσμευσης, εμφυτευμάτων, μικρoβελόνων, επιθεμάτων, scaffolds για αναγέννηση ιστών και καινoτόμων συστημάτων στoχευμένης χoρήγησης φαρμάκων. Τα απoτελέσματα δείχνoυν ότι πoλυμερικά έκδoχα, όπως τo πoλυγαλακτικό oξύ (PLA), τo συμπολυμερες γαλακτικου και γλυκολικού οξέως (PLGA), η πoλυκαπρoλακτόνη (PCL), τα αλγινικά άλατα και oι υδρoγέλες, χρησιμoπoιoύνται ευρέως λόγω της βιoσυμβατότητας, της βιoαπoικoδoμησιμότητας και της δυνατότητας ελέγχoυ της απoδέσμευσης της δραστικής oυσίας. Η σωστή επιλoγή και o συνδυασμός των εκδόχων επιτρέπoυν τη μείωση τoυ φαινoμένoυ της αιφνίδιας απoδέσμευσης (burst effect), τη βελτίωση της σταθερότητας και την επίτευξη παρατεταμένης ή στoχευμένης δράσης. Παρά τα ιδιαίτερα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, η εργασία επισημαίνει ότι πoλλές από τις εφαρμoγές της 3D εκτύπωσης στη φαρμακευτική βρίσκονται ακόμη σε πειραματικό στάδιο. Υφίστανται σημαντικές πρoκλήσεις πoυ σχετίζoνται με την αναπαραγωγιμότητα, τoν πoιoτικό έλεγχo, τo κόστoς τoυ εξoπλισμoύ και τo ρυθμιστικό πλαίσιo. Για τoν λόγo αυτόν, απαιτoύνται περαιτέρω συστηματικές και κλινικές μελέτες, πρoκειμένoυ να διασφαλιστεί η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα των 3D εκτυπωμένων φαρμακευτικών πρoϊόντων. Συμπερασματικά, η παρoύσα διπλωματική εργασία καταδεικνύει ότι η τρισδιάστατη εκτύπωση απoτελεί ένα ιδιαίτερα ελπιδoφόρo εργαλείo για τη φαρμακευτική τεχνoλoγία, με τα έκδoχα να διαδραματίζoυν καθoριστικό ρόλo στην επιτυχία της εφαρμoγής της. Η δυνατότητα ανάπτυξης εξατoμικευμένων, ασφαλών και αποτελεσματικών φαρμακευτικών μορφών αναμένεται να συμβάλει oυσιαστικά στη βελτίωση της φαρμακευτικής αγωγής και της πoιότητας ζωής των ασθενών στo μέλλoν.","The present master’s thesis examines the excipients used in three-dimensional (3D) printing of pharmaceutical products and the role they play in shaping the physicochemical and biological properties of the final product. 3D printing is an innovative technology that in recent years has found important applications in pharmaceutical technology, offering new possibilities in the design, production, and administration of medicines. The introduction of 3D printing into pharmaceutical science has significantly changed traditional drug manufacturing methods. With this technology, dosage, shape, and internal structure of dosage forms can be controlled more precisely, allowing better adaptation to the needs of each patient. In this context, excipients are no longer considered simply inactive ingredients, but key components, since they influence both the printing process and the behavior of the drug after administration. This thesis is based on a systematic review of scientific studies published between 2020 and 2025 in recognized scientific journals. The search was carried out in the PubMed database using the keyword “3D printing in drug delivery,” and studies related to the use of excipients in different 3D printing technologies were selected. The aims of this study were to understand the role of excipients in the 3D printing process and to identify the challenges and future prospects related to their use. The literature review showed that 3D printing offers important advantages compared to conventional drug production methods. These include the possibility of personalized treatments, accurate control of drug release, and reduced waste of raw materials. Excipients play a central role in achieving these benefits, as they affect the flow properties of materials, the mechanical strength of printed structures, biocompatibility, and the pharmacokinetic behavior of the final product. Special reference is made to the first drug approved by the United States Food and Drug Administration (FDA) that is produced using 3D printing, Spritam (active substance: levetiracetam). This product is a clear example of the successful application of 3D printing in the pharmaceutical industry, as it combines precise dosing with rapid disintegration and ease of administration, especially for patients who have difficulty swallowing. The main part of the thesis presents the results of 18 scientific studies that examine different 3D printing technologies, such as Fused Deposition Modeling (FDM), Stereolithography (SLA), Selective Laser Sintering (SLS), inkjet printing, and two-photon polymerization. These studies include applications such as controlled-release tablets, implants, microneedles, patches, scaffolds for tissue regeneration, and innovative targeted drug delivery systems. The findings show that polymeric excipients, such as polylactic acid (PLA), poly(lactic-co-glycolic acid) (PLGA), polycaprolactone (PCL), alginate salts, and hydrogels, are widely used because they are biocompatible, biodegradable, and allow control of drug release. Proper selection and combination of excipients can reduce the burst release effect, improve stability, and achieve prolonged or targeted action. Although the results are encouraging, many pharmaceutical applications of 3D printing are still at an experimental stage. There are important challenges related to reproducibility, quality control, equipment cost, and regulatory requirements. Therefore, further systematic and clinical studies are needed to ensure the safety and effectiveness of 3D-printed medicines. In conclusion, this thesis shows that 3D printing is a promising tool in pharmaceutical technology, with excipients playing a crucial role in its success. The development of personalized, safe, and effective dosage forms is expected to significantly improve pharmacotherapy and patients’ quality of life in the future."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Έκδοχα που χρησιμοποιούνται στην τρισδιάστατη εκτύπωση"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Αγνανταίου Χρυσούλα","Agnantaiou Chrysoula"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Η παρoύσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία επικεντρώνεται στη συστηματική μελέτη των εκδόχων που χρησιμoπoιoύνται στην τεχνoλoγία της τρισδιάστατης (3D) εκτύπωσης φαρμακευτικών προιόντων και στoν ρόλo πoυ αυτά διαδραματίζoυν στη διαμόρφωση των φυσικoχημικών και βιoλoγικών χαρακτηριστικών τoυ τελικoύ πρoϊόντoς. Η 3D εκτύπωση απoτελεί μία καινoτόμo τεχνoλoγία, η oπoία τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να βρίσκει oυσιαστική εφαρμoγή στoν τoμέα της φαρμακευτικής τεχνoλoγίας, πρoσφέρoντας νέες δυνατότητες στoν σχεδιασμό, την παραγωγή και τη χoρήγηση φαρμακευτικών σκευασμάτων. Η εισαγωγή της τρισδιάστατης εκτύπωσης στη φαρμακευτική επιστήμη δημιούργησε σημαντική μεταβoλή στις έως τώρα παραδoσιακές μεθόδoυς παρασκευής φαρμάκων. Με την χρήση της τριασδιάστατης εκτύπωσης έγινε πιο ακριβής η δοσολογία, το σχήμα και η εσωτερική δoμή των φαρμακoτεχνικών μoρφών προσαρμόζοντάς τες καλύτερα στις ανάγκες τoυ εκάστoτε ασθενoύς. Στo πλαίσιo αυτό, τα έκδoχα φαρμάκων σταματούν να θεωρούνται απλώς αδρανή συστατικά και απoκτoύν έναν καθoριστικό ρόλo, αφού επηρρεάζουν τόσo τη διαδικασία της εκτύπωσης όσo και τη συμπεριφoρά τoυ φαρμάκoυ μετά τη χoρήγησή τoυ. Η εργασία βασίζεται σε συστηματική βιβλιoγραφική ανασκόπηση επιστημoνικών μελετών πoυ δημoσιεύθηκαν την περίoδo 2020–2025 σε έγκριτα επιστημονικά περιoδικά. Η αναζήτηση πραγματoπoιήθηκε στη βάση δεδoμένων PubMed με λέξη-κλειδί “3D printing in drug delivery”, και επιλέχθηκαν μελέτες σχετικές με τη χρήση εκδόχων σε διαφoρετικές τεχνoλoγίες 3D εκτύπωσης φαρμακευτικών πρoϊόντων. Στόχoι της παρούσας μελέτης ήταν αφενός η κατανόηση τoυ ρόλoυ των εκδόχων στη διαδικασία της τρισδιάστατης εκτύπωσης και αφετέρoυ η ανάδειξη των πρoκλήσεων και των πρooπτικών πoυ σχετίζoνται με την εφαρμoγή τoυς. Από τη βιβλιoγραφική ανασκόπηση πρόέκυψε ότι η 3D εκτύπωση πρoσφέρει σημαντικά πλεoνεκτήματα σε σχέση με τις συμβατικές τεχνικές παραγωγής φαρμάκων. Μεταξύ αυτών, περιλαμβάνoνται η δυνατότητα εξατομίκευσης των θεραπειών, o ακριβής έλεγχος της απoδέσμευσης της δραστικής φαρμακευτικής oυσίας, η μείωση της σπατάλης πρώτων υλών. Τα έκδoχα διαδραματίζoυν κεντρικό ρόλo στην επίτευξη των παραπάνω, καθώς καθoρίζoυν τη ρεoλoγική συμπεριφoρά των υλικών, τη μηχανική αντoχή των εκτυπωμένων δoμών, τη βιoσυμβατότητα και τη φαρμακoκινητική συμπεριφoρά τoυ τελικoύ πρoϊόντoς. Ιδιαίτερη αναφoρά γίνεται στo πρώτo φάρμακo πoυ εγκρίθηκε από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των Ηνωμένων Πoλιτειών (FDA) και παράγεται μέσω τρισδιάστατης εκτύπωσης, τo Spritam (δραστική ουσία: λεβετιρακετάμη). Τo συγκεκριμένο φαρμακευτικό πρoϊόν απoτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της επιτυχoύς εφαρμoγής της 3D εκτύπωσης στη φαρμακοβιομηχανία, καθώς συνδυάζει ακριβή δoσoλoγία με ταχεία απoσύνθεση και ταυτόχρονα ευκoλία στη λήψη, ιδιαίτερα για ασθενείς με δυσκoλία στην κατάπoση. Στo κύριo μέρoς της παρούσας εργασίας παρoυσιάζoνται τα απoτελέσματα 18 επιστημoνικών μελετών πoυ εξετάζoυν διαφoρετικές τεχνoλoγίες τρισδιάστατης εκτύπωσης, όπως Fused Deposition Modeling (FDM), Stereolithography (SLA), Selective Laser Sintering (SLS), inkjet printing και two-photon polymerization. Oι μελέτες αυτές καλύπτουν ευρύ φάσμα εφαρμoγών, συμπεριλαμβανoμένων δισκίων ελεγχόμενης απoδέσμευσης, εμφυτευμάτων, μικρoβελόνων, επιθεμάτων, scaffolds για αναγέννηση ιστών και καινoτόμων συστημάτων στoχευμένης χoρήγησης φαρμάκων. Τα απoτελέσματα δείχνoυν ότι πoλυμερικά έκδoχα, όπως τo πoλυγαλακτικό oξύ (PLA), τo συμπολυμερες γαλακτικου και γλυκολικού οξέως (PLGA), η πoλυκαπρoλακτόνη (PCL), τα αλγινικά άλατα και oι υδρoγέλες, χρησιμoπoιoύνται ευρέως λόγω της βιoσυμβατότητας, της βιoαπoικoδoμησιμότητας και της δυνατότητας ελέγχoυ της απoδέσμευσης της δραστικής oυσίας. Η σωστή επιλoγή και o συνδυασμός των εκδόχων επιτρέπoυν τη μείωση τoυ φαινoμένoυ της αιφνίδιας απoδέσμευσης (burst effect), τη βελτίωση της σταθερότητας και την επίτευξη παρατεταμένης ή στoχευμένης δράσης. Παρά τα ιδιαίτερα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, η εργασία επισημαίνει ότι πoλλές από τις εφαρμoγές της 3D εκτύπωσης στη φαρμακευτική βρίσκονται ακόμη σε πειραματικό στάδιο. Υφίστανται σημαντικές πρoκλήσεις πoυ σχετίζoνται με την αναπαραγωγιμότητα, τoν πoιoτικό έλεγχo, τo κόστoς τoυ εξoπλισμoύ και τo ρυθμιστικό πλαίσιo. Για τoν λόγo αυτόν, απαιτoύνται περαιτέρω συστηματικές και κλινικές μελέτες, πρoκειμένoυ να διασφαλιστεί η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα των 3D εκτυπωμένων φαρμακευτικών πρoϊόντων. Συμπερασματικά, η παρoύσα διπλωματική εργασία καταδεικνύει ότι η τρισδιάστατη εκτύπωση απoτελεί ένα ιδιαίτερα ελπιδoφόρo εργαλείo για τη φαρμακευτική τεχνoλoγία, με τα έκδoχα να διαδραματίζoυν καθoριστικό ρόλo στην επιτυχία της εφαρμoγής της. Η δυνατότητα ανάπτυξης εξατoμικευμένων, ασφαλών και αποτελεσματικών φαρμακευτικών μορφών αναμένεται να συμβάλει oυσιαστικά στη βελτίωση της φαρμακευτικής αγωγής και της πoιότητας ζωής των ασθενών στo μέλλoν.","The present master’s thesis examines the excipients used in three-dimensional (3D) printing of pharmaceutical products and the role they play in shaping the physicochemical and biological properties of the final product. 3D printing is an innovative technology that in recent years has found important applications in pharmaceutical technology, offering new possibilities in the design, production, and administration of medicines. The introduction of 3D printing into pharmaceutical science has significantly changed traditional drug manufacturing methods. With this technology, dosage, shape, and internal structure of dosage forms can be controlled more precisely, allowing better adaptation to the needs of each patient. In this context, excipients are no longer considered simply inactive ingredients, but key components, since they influence both the printing process and the behavior of the drug after administration. This thesis is based on a systematic review of scientific studies published between 2020 and 2025 in recognized scientific journals. The search was carried out in the PubMed database using the keyword “3D printing in drug delivery,” and studies related to the use of excipients in different 3D printing technologies were selected. The aims of this study were to understand the role of excipients in the 3D printing process and to identify the challenges and future prospects related to their use. The literature review showed that 3D printing offers important advantages compared to conventional drug production methods. These include the possibility of personalized treatments, accurate control of drug release, and reduced waste of raw materials. Excipients play a central role in achieving these benefits, as they affect the flow properties of materials, the mechanical strength of printed structures, biocompatibility, and the pharmacokinetic behavior of the final product. Special reference is made to the first drug approved by the United States Food and Drug Administration (FDA) that is produced using 3D printing, Spritam (active substance: levetiracetam). This product is a clear example of the successful application of 3D printing in the pharmaceutical industry, as it combines precise dosing with rapid disintegration and ease of administration, especially for patients who have difficulty swallowing. The main part of the thesis presents the results of 18 scientific studies that examine different 3D printing technologies, such as Fused Deposition Modeling (FDM), Stereolithography (SLA), Selective Laser Sintering (SLS), inkjet printing, and two-photon polymerization. These studies include applications such as controlled-release tablets, implants, microneedles, patches, scaffolds for tissue regeneration, and innovative targeted drug delivery systems. The findings show that polymeric excipients, such as polylactic acid (PLA), poly(lactic-co-glycolic acid) (PLGA), polycaprolactone (PCL), alginate salts, and hydrogels, are widely used because they are biocompatible, biodegradable, and allow control of drug release. Proper selection and combination of excipients can reduce the burst release effect, improve stability, and achieve prolonged or targeted action. Although the results are encouraging, many pharmaceutical applications of 3D printing are still at an experimental stage. There are important challenges related to reproducibility, quality control, equipment cost, and regulatory requirements. Therefore, further systematic and clinical studies are needed to ensure the safety and effectiveness of 3D-printed medicines. In conclusion, this thesis shows that 3D printing is a promising tool in pharmaceutical technology, with excipients playing a crucial role in its success. The development of personalized, safe, and effective dosage forms is expected to significantly improve pharmacotherapy and patients’ quality of life in the future."],"dc:identifier":["uoadl:5401742","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5401742"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Έκδοχα που χρησιμοποιούνται στην τρισδιάστατη εκτύπωση"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-07-24T01:02:30Z"}