Μοντέλα σύλληψης-επανασύλληψης για την εκτίμηση του μεγέθους δύσκολα προσεγγίσιμων πληθυσμών

Υπόβαθρο: Η εκτίμηση του μεγέθους δύσκολα προσεγγίσιμων πληθυσμών, όπως οι χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών (ΧΕΝ), είναι κρίσιμη για τον σχεδιασμό προγραμμάτων μείωσης της βλάβης και την παρακολούθηση λοιμωδών νοσημάτων. Στη Θεσσαλονίκη, το πρόγραμμα «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ» (2019–2021) παρείχε δεδομένα από πέντε διαδοχικούς κύκλους δειγματοληψίας κατευθυνόμενης από τον συμμετέχοντα (Respondent-Driven Sampling), επιτρέποντας την εφαρμογή κλασικών και Μπεϋζιανών μεθόδων capture–recapture για την εκτίμηση του μεγέθους του πληθυσμού των ΧΕΝ. Μέθοδοι: Εφαρμόστηκε η κλασική μέθοδος σύλληψης–επανασύλληψης σε δεδομένα 5 πηγών για την περίοδο 2020–2021, με χρήση λογαριθμογραμμικών μοντέλων και ενσωμάτωση αλληλεπιδράσεων πρώτης τάξης, καθώς και στρωματοποίηση κατά φύλο και ηλικία. Στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκε το εργαλείο ShinyRecap για την περίοδο 2019–2021, τόσο με log-linear μοντέλα (M0, Mt) όσο και με Μπεϋζιανή προσέγγιση: Bayesian Model Averaging (BMA) με μη πληροφοριακό εκ των προτέρων κατανομή και με λογαριθμοκανονική (log-normal) prior. Για κάθε μοντέλο υπολογίστηκαν σημειακές εκτιμήσεις και 95% διαστήματα εμπιστοσύνης ή credible intervals. Αποτελέσματα: Για τους ΧΕΝ με ενδοφλέβια χρήση τον τελευταίο χρόνο (2020–2021), η κλασική ανάλυση capture–recapture εκτίμησε τον πληθυσμό σε 923 άτομα (95% Δ.Ε.: 916–930) με βάση τις πέντε πηγές, ενώ μετά την ενσωμάτωση φύλου και ηλικίας η εκτίμηση αυξήθηκε σε 1.158 άτομα (95% Δ.Ε.: 1.108–1.207). Για τους ΧΕΝ με ενδοφλέβια χρήση τον τελευταίο μήνα (2020–2021), η αντίστοιχη ανάλυση έδωσε 696 άτομα (95% Δ.Ε.: 691–701), που αυξάνονται σε 826 άτομα (95% Δ.Ε.: 794–858) όταν ληφθούν υπόψη φύλο και ηλικία. Στην Μπεϋζιανή ανάλυση των δεδομένων 2019–2021, για χρήση τον τελευταίο χρόνο, το log-linear μοντέλο M0 εκτίμησε τον πληθυσμό σε 1.113 άτομα (95% Δ.Ε.: 1.069–1.161), ενώ το Mt σε 1.067 άτομα (95% Δ.Ε.: 1.029–1.109). Η Bayesian Model Averaging με μη πληροφοριακό prior παρήγαγε υψηλότερη εκτίμηση, με μέσο posterior πληθυσμό 1.420 ατόμων, διάμεσο 1.416 και 95% διάστημα αξιοπιστίας: 1.184–1.661, ενώ η BMA με λογαριθμοκανονική prior εκτίμησε 1.410 άτομα (95% διάστημα αξιοπιστίας: 1.193–1.636). Για τη χρήση τον τελευταίο μήνα (2019–2021), το μοντέλο M0 εκτίμησε 795 άτομα (95% Δ.Ε.: 766–827) και το Mt 769 άτομα (95% Δ.Ε.: 745–798). Η Bayesian Model Averaging έδωσε 849 άτομα (95% διάστημα αξιοπιστίας: 790–914) με μη πληροφοριακό prior και 853 άτομα (95% διάστημα αξιοπιστίας: 793–919) με λογαριθμοκανονική prior, υποδεικνύοντας ελαφρώς υψηλότερες αλλά σε μεγάλο βαθμό επικαλυπτόμενες εκτιμήσεις σε σχέση με τα λογαριθμογραμμικά μοντέλα. Σε σύγκριση με προηγούμενη εκτίμηση του ΕΚΤΕΠΝ για ΧΕΝ με χρήση τις τελευταίες 30 ημέρες το 2022 (214, 95% Δ.Ε.: 162–306), οι εκτιμήσεις της παρούσας εργασίας είναι σαφώς υψηλότερες, υποδηλώνοντας ουσιαστικά μεγαλύτερο κρυμμένο πληθυσμό στη Θεσσαλονίκη. Συμπεράσματα: Η συνδυαστική χρήση κλασικών log-linear μοντέλων και Μπεϋζιανής προσέγγισης capture–recapture ανέδειξε ότι ο πραγματικός πληθυσμός των ΧΕΝ στη Θεσσαλονίκη είναι σημαντικά μεγαλύτερος από ό,τι υποδηλώνουν οι επίσημες εκτιμήσεις που βασίζονται μόνο σε δεδομένα θεραπευτικών δομών. Τα ευρήματα υποδεικνύουν την ανάγκη ενίσχυσης των προγραμμάτων μείωσης της βλάβης και βελτίωσης της επιδημιολογικής επιτήρησης στους ΧΕΝ της Θεσσαλονίκης.

Authors dc:creator

• Ορμάνογλου Στράβων
• Ormanoglou Stravon

• Επιστήμες Υγείας
• Health Sciences

Language dc:language

Ελληνικά, Greek

Identifier

uoadl:5374752

OAI identifier oai:identifier

oai:lib.uoa.gr:uoadl:5374752