{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5374040"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5374040","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Διερεύνηση της συμμετοχής νηπίων με και χωρίς αναπηρίες σε αφηγηματικές δραστηριότητες στο πλαίσιο της προσχολικής εκπαίδευσης: έρευνα δράσης","abstract":"Η σύγχρονη προσχολική εκπαίδευση εστιάζει ολοένα και περισσότερο στην ενίσχυση της ενεργού συμμετοχής όλων των παιδιών, αναγνωρίζοντας τη συμμετοχή ως βασική προϋπόθεση μάθησης και κοινωνικής ένταξης στο πλαίσιο της ενταξιακής εκπαίδευσης. Στο πλαίσιο αυτό, η μάθηση προσεγγίζεται ως μια πολυδιάστατη διαδικασία, όπου η έκφραση των παιδιών δεν περιορίζεται στον προφορικό λόγο, αλλά εκδηλώνεται με πολλαπλούς τρόπους. Οι αφηγηματικές δραστηριότητες αναδεικνύονται ως ένα ιδιαίτερα πρόσφατο παιδαγωγικό μέσο, καθώς προάγουν τη συμμετοχή, τη συνεργασία και την κοινωνική αλληλεπίδραση, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός ενταξιακού μαθησιακού περιβάλλοντος. Η παρούσα έρευνα εξετάζει τη συμμετοχή των νηπίων, με και χωρίς αναπηρίες, σε αφηγηματικές δραστηριότητες στο πλαίσιο της προσχολικής εκπαίδευσης, με έμφαση στον ενταξιακό και πολυτροπικό χαρακτήρα της μάθησης. Το θεωρητικό πλαίσιο της έρευνας, στηριζόμενο σε εκτενής βιβλιογραφική επισκόπηση, βασίζεται στις σύγχρονες προσεγγίσεις της ενταξιακής εκπαίδευσης, της ενεργού συμμετοχής των παιδιών και της πολυτροπικότητας, αναδεικνύοντας τη σημασία της αξιοποίησης διαφορετικών τρόπων έκφρασης στη μαθησιακή διαδικασία και της διαφοροποίησης των δραστηριοτήτων στην τάξη της προσχολικής εκπαίδευσης. Επιπλέον, αναδεικνύεται ο ρόλος του/της εκπαιδευτικού στην ενίσχυση της ενεργού συμμετοχής όλων των παιδιών με συνέπεια την προώθηση ενός ενταξιακού κλίματος στην τάξη. Σκοπός της έρευνας ήταν η διερεύνηση και η ενίσχυση της συμμετοχής των νηπίων σε αφηγηματικές δραστηριότητες μέσα από την εφαρμογή διαφοροποιημένων και πολυτροπικών διδακτικών πρακτικών. Αφετέρου, ο αναδυόμενος στόχος της, είναι ο αναστοχασμός των εκπαιδευτικών αναφορικά με τις παιδαγωγικές πρακτικές που εφαρμόζουν στα σχολικά πλαίσιά τους αναδεικνύοντας ταυτόχρονα την ύπαρξη και τη φωνή των ίδιων των αναπήρων. Τα βασικά ερευνητικά ερωτήματα επικεντρώθηκαν: (α) στις μορφές συμμετοχής των νηπίων κατά τη διάρκεια των αφηγηματικών δραστηριοτήτων, (β) στις παιδαγωγικές πρακτικές που επηρεάζουν τη συμμετοχή τους και (γ) στον βαθμό στον οποίο η εφαρμογή ενταξιακών και πολυτροπικών δραστηριοτήτων συμβάλλει στην ενεργό εμπλοκή όλων των παιδιών. Η μεθοδολογική προσέγγιση που ακολουθήθηκε ήταν η ποιοτική και συγκεκριμένα η έρευνα δράσης, η οποία υλοποιήθηκε μέσα από διαδοχικούς κύκλους σχεδιασμού, δράσης, παρατήρησης και αναστοχασμού. Η συλλογή των δεδομένων έγινε με τη μέθοδο της τριγωνοποίησης διασφαλίζοντας στοιχεία από την οπτική της εκπαιδευτικού ερευνήτριας, της κριτικής φίλης και την οπτική των παιδιών σε συνδυασμό με τη χρήση τριών διαφορετικών ερευνητικών εργαλείων. Πιο συγκεκριμένα, χρησιμοποιήθηκαν η συμμετοχική παρατήρηση, η ημιδομιμένη συνέντευξη, καθώς και η ανάλυση των έργων των παιδιών. Το δείγμα της έρευνας αποτέλεσε μια ομάδα δώδεκα (12) νηπίων ενός τμήματος προσχολικής εκπαίδευσης ενός ιδιωτικού νηπιαγωγείου, στην οποία συμμετείχαν παιδιά με και χωρίς αναπηρίες και στο οποίο εκπαιδευτικός της τάξης ήταν η εκπαιδευτικός ερευνήτρια. Η ανάλυση των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο της θεματικής ανάλυσης, μέσα στην οποία αναδείχθηκαν βασικοί άξονες με μορφή πινάκων που σχετίζονται με τη συμμετοχή των παιδιών. Τα ευρήματα της έρευνας κατέδειξαν ότι η συμμετοχή των νηπίων δεν περιορίζεται στη λεκτική έκφραση, αλλά εκδηλώνεται μέσα από ποικίλες μορφές, όπως η μη λεκτική επικοινωνία, η εικονογράφηση και η δραματοποίηση. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι η εφαρμογή πολυτροπικών και διαφοροποιημένων δραστηριοτήτων ενίσχυσε σημαντικά την ενεργό συμμετοχή όλων των παιδιών, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός πιο ενταξιακού μαθησιακού περιβάλλοντος. Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα που διαπιστώθηκε ήταν ότι οι διαφοροποιημένες αφηγηματικές δραστηριότητες ενίσχυσαν τη συνεργασία και την αλληλεπίδραση μεταξύ των παιδιών με και χωρίς αναπηρίες και ο ρόλος της εκπαιδευτικού υπήρξε καθοριστικός στην επίτευξη αυτού του σκοπού. Ιδιαίτερα τα παιδιά με αναπηρίες εμφάνισαν αυξημένα επίπεδα εμπλοκής, σε αντίθεση με την αρχική εκτίμηση της κατάστασης, γεγονός που αποδίδεται στην αξιοποίηση εναλλακτικών τρόπων έκφρασης και στη συνεργατική φύση των δραστηριοτήτων. Συνολικά, η έρευνα αναδεικνύει τη σημασία της πολυτροπικότητας και της διαφοροποίησης ως βασικών παραγόντων ενίσχυσης της συμμετοχής των νηπίων, επιβεβαιώνοντας τον καθοριστικό ρόλο του/της εκπαιδευτικού στη διαμόρφωση ενός ενταξιακού και συμμετοχικού περιβάλλοντος.","abstract_html":"Η σύγχρονη προσχολική εκπαίδευση εστιάζει ολοένα και περισσότερο στην ενίσχυση της ενεργού συμμετοχής όλων των παιδιών, αναγνωρίζοντας τη συμμετοχή ως βασική προϋπόθεση μάθησης και κοινωνικής ένταξης στο πλαίσιο της ενταξιακής εκπαίδευσης. Στο πλαίσιο αυτό, η μάθηση προσεγγίζεται ως μια πολυδιάστατη διαδικασία, όπου η έκφραση των παιδιών δεν περιορίζεται στον προφορικό λόγο, αλλά εκδηλώνεται με πολλαπλούς τρόπους. Οι αφηγηματικές δραστηριότητες αναδεικνύονται ως ένα ιδιαίτερα πρόσφατο παιδαγωγικό μέσο, καθώς προάγουν τη συμμετοχή, τη συνεργασία και την κοινωνική αλληλεπίδραση, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός ενταξιακού μαθησιακού περιβάλλοντος. Η παρούσα έρευνα εξετάζει τη συμμετοχή των νηπίων, με και χωρίς αναπηρίες, σε αφηγηματικές δραστηριότητες στο πλαίσιο της προσχολικής εκπαίδευσης, με έμφαση στον ενταξιακό και πολυτροπικό χαρακτήρα της μάθησης. Το θεωρητικό πλαίσιο της έρευνας, στηριζόμενο σε εκτενής βιβλιογραφική επισκόπηση, βασίζεται στις σύγχρονες προσεγγίσεις της ενταξιακής εκπαίδευσης, της ενεργού συμμετοχής των παιδιών και της πολυτροπικότητας, αναδεικνύοντας τη σημασία της αξιοποίησης διαφορετικών τρόπων έκφρασης στη μαθησιακή διαδικασία και της διαφοροποίησης των δραστηριοτήτων στην τάξη της προσχολικής εκπαίδευσης. Επιπλέον, αναδεικνύεται ο ρόλος του/της εκπαιδευτικού στην ενίσχυση της ενεργού συμμετοχής όλων των παιδιών με συνέπεια την προώθηση ενός ενταξιακού κλίματος στην τάξη. Σκοπός της έρευνας ήταν η διερεύνηση και η ενίσχυση της συμμετοχής των νηπίων σε αφηγηματικές δραστηριότητες μέσα από την εφαρμογή διαφοροποιημένων και πολυτροπικών διδακτικών πρακτικών. Αφετέρου, ο αναδυόμενος στόχος της, είναι ο αναστοχασμός των εκπαιδευτικών αναφορικά με τις παιδαγωγικές πρακτικές που εφαρμόζουν στα σχολικά πλαίσιά τους αναδεικνύοντας ταυτόχρονα την ύπαρξη και τη φωνή των ίδιων των αναπήρων. Τα βασικά ερευνητικά ερωτήματα επικεντρώθηκαν: (α) στις μορφές συμμετοχής των νηπίων κατά τη διάρκεια των αφηγηματικών δραστηριοτήτων, (β) στις παιδαγωγικές πρακτικές που επηρεάζουν τη συμμετοχή τους και (γ) στον βαθμό στον οποίο η εφαρμογή ενταξιακών και πολυτροπικών δραστηριοτήτων συμβάλλει στην ενεργό εμπλοκή όλων των παιδιών. Η μεθοδολογική προσέγγιση που ακολουθήθηκε ήταν η ποιοτική και συγκεκριμένα η έρευνα δράσης, η οποία υλοποιήθηκε μέσα από διαδοχικούς κύκλους σχεδιασμού, δράσης, παρατήρησης και αναστοχασμού. Η συλλογή των δεδομένων έγινε με τη μέθοδο της τριγωνοποίησης διασφαλίζοντας στοιχεία από την οπτική της εκπαιδευτικού ερευνήτριας, της κριτικής φίλης και την οπτική των παιδιών σε συνδυασμό με τη χρήση τριών διαφορετικών ερευνητικών εργαλείων. Πιο συγκεκριμένα, χρησιμοποιήθηκαν η συμμετοχική παρατήρηση, η ημιδομιμένη συνέντευξη, καθώς και η ανάλυση των έργων των παιδιών. Το δείγμα της έρευνας αποτέλεσε μια ομάδα δώδεκα (12) νηπίων ενός τμήματος προσχολικής εκπαίδευσης ενός ιδιωτικού νηπιαγωγείου, στην οποία συμμετείχαν παιδιά με και χωρίς αναπηρίες και στο οποίο εκπαιδευτικός της τάξης ήταν η εκπαιδευτικός ερευνήτρια. Η ανάλυση των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο της θεματικής ανάλυσης, μέσα στην οποία αναδείχθηκαν βασικοί άξονες με μορφή πινάκων που σχετίζονται με τη συμμετοχή των παιδιών. Τα ευρήματα της έρευνας κατέδειξαν ότι η συμμετοχή των νηπίων δεν περιορίζεται στη λεκτική έκφραση, αλλά εκδηλώνεται μέσα από ποικίλες μορφές, όπως η μη λεκτική επικοινωνία, η εικονογράφηση και η δραματοποίηση. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι η εφαρμογή πολυτροπικών και διαφοροποιημένων δραστηριοτήτων ενίσχυσε σημαντικά την ενεργό συμμετοχή όλων των παιδιών, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός πιο ενταξιακού μαθησιακού περιβάλλοντος. Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα που διαπιστώθηκε ήταν ότι οι διαφοροποιημένες αφηγηματικές δραστηριότητες ενίσχυσαν τη συνεργασία και την αλληλεπίδραση μεταξύ των παιδιών με και χωρίς αναπηρίες και ο ρόλος της εκπαιδευτικού υπήρξε καθοριστικός στην επίτευξη αυτού του σκοπού. Ιδιαίτερα τα παιδιά με αναπηρίες εμφάνισαν αυξημένα επίπεδα εμπλοκής, σε αντίθεση με την αρχική εκτίμηση της κατάστασης, γεγονός που αποδίδεται στην αξιοποίηση εναλλακτικών τρόπων έκφρασης και στη συνεργατική φύση των δραστηριοτήτων. Συνολικά, η έρευνα αναδεικνύει τη σημασία της πολυτροπικότητας και της διαφοροποίησης ως βασικών παραγόντων ενίσχυσης της συμμετοχής των νηπίων, επιβεβαιώνοντας τον καθοριστικό ρόλο του/της εκπαιδευτικού στη διαμόρφωση ενός ενταξιακού και συμμετοχικού περιβάλλοντος.","abstract_has_math":false,"creators":["ΜΟΥΤΣΑ ΧΡΙΣΤΙΝΑ","MUCA KRISTINA"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-07-24T01:02:17Z","subjects":["Εκπαίδευση – Αθλητισμός","Education - Sport science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5374040"],"render_values":[{"text":"uoadl:5374040","href":null,"code":true}]}]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5374040","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["ΜΟΥΤΣΑ ΧΡΙΣΤΙΝΑ","MUCA KRISTINA"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Εκπαίδευση – Αθλητισμός","Education - Sport science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5374040","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5374040"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η σύγχρονη προσχολική εκπαίδευση εστιάζει ολοένα και περισσότερο στην ενίσχυση της ενεργού συμμετοχής όλων των παιδιών, αναγνωρίζοντας τη συμμετοχή ως βασική προϋπόθεση μάθησης και κοινωνικής ένταξης στο πλαίσιο της ενταξιακής εκπαίδευσης. Στο πλαίσιο αυτό, η μάθηση προσεγγίζεται ως μια πολυδιάστατη διαδικασία, όπου η έκφραση των παιδιών δεν περιορίζεται στον προφορικό λόγο, αλλά εκδηλώνεται με πολλαπλούς τρόπους. Οι αφηγηματικές δραστηριότητες αναδεικνύονται ως ένα ιδιαίτερα πρόσφατο παιδαγωγικό μέσο, καθώς προάγουν τη συμμετοχή, τη συνεργασία και την κοινωνική αλληλεπίδραση, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός ενταξιακού μαθησιακού περιβάλλοντος. Η παρούσα έρευνα εξετάζει τη συμμετοχή των νηπίων, με και χωρίς αναπηρίες, σε αφηγηματικές δραστηριότητες στο πλαίσιο της προσχολικής εκπαίδευσης, με έμφαση στον ενταξιακό και πολυτροπικό χαρακτήρα της μάθησης. Το θεωρητικό πλαίσιο της έρευνας, στηριζόμενο σε εκτενής βιβλιογραφική επισκόπηση, βασίζεται στις σύγχρονες προσεγγίσεις της ενταξιακής εκπαίδευσης, της ενεργού συμμετοχής των παιδιών και της πολυτροπικότητας, αναδεικνύοντας τη σημασία της αξιοποίησης διαφορετικών τρόπων έκφρασης στη μαθησιακή διαδικασία και της διαφοροποίησης των δραστηριοτήτων στην τάξη της προσχολικής εκπαίδευσης. Επιπλέον, αναδεικνύεται ο ρόλος του/της εκπαιδευτικού στην ενίσχυση της ενεργού συμμετοχής όλων των παιδιών με συνέπεια την προώθηση ενός ενταξιακού κλίματος στην τάξη. Σκοπός της έρευνας ήταν η διερεύνηση και η ενίσχυση της συμμετοχής των νηπίων σε αφηγηματικές δραστηριότητες μέσα από την εφαρμογή διαφοροποιημένων και πολυτροπικών διδακτικών πρακτικών. Αφετέρου, ο αναδυόμενος στόχος της, είναι ο αναστοχασμός των εκπαιδευτικών αναφορικά με τις παιδαγωγικές πρακτικές που εφαρμόζουν στα σχολικά πλαίσιά τους αναδεικνύοντας ταυτόχρονα την ύπαρξη και τη φωνή των ίδιων των αναπήρων. Τα βασικά ερευνητικά ερωτήματα επικεντρώθηκαν: (α) στις μορφές συμμετοχής των νηπίων κατά τη διάρκεια των αφηγηματικών δραστηριοτήτων, (β) στις παιδαγωγικές πρακτικές που επηρεάζουν τη συμμετοχή τους και (γ) στον βαθμό στον οποίο η εφαρμογή ενταξιακών και πολυτροπικών δραστηριοτήτων συμβάλλει στην ενεργό εμπλοκή όλων των παιδιών. Η μεθοδολογική προσέγγιση που ακολουθήθηκε ήταν η ποιοτική και συγκεκριμένα η έρευνα δράσης, η οποία υλοποιήθηκε μέσα από διαδοχικούς κύκλους σχεδιασμού, δράσης, παρατήρησης και αναστοχασμού. Η συλλογή των δεδομένων έγινε με τη μέθοδο της τριγωνοποίησης διασφαλίζοντας στοιχεία από την οπτική της εκπαιδευτικού ερευνήτριας, της κριτικής φίλης και την οπτική των παιδιών σε συνδυασμό με τη χρήση τριών διαφορετικών ερευνητικών εργαλείων. Πιο συγκεκριμένα, χρησιμοποιήθηκαν η συμμετοχική παρατήρηση, η ημιδομιμένη συνέντευξη, καθώς και η ανάλυση των έργων των παιδιών. Το δείγμα της έρευνας αποτέλεσε μια ομάδα δώδεκα (12) νηπίων ενός τμήματος προσχολικής εκπαίδευσης ενός ιδιωτικού νηπιαγωγείου, στην οποία συμμετείχαν παιδιά με και χωρίς αναπηρίες και στο οποίο εκπαιδευτικός της τάξης ήταν η εκπαιδευτικός ερευνήτρια. Η ανάλυση των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο της θεματικής ανάλυσης, μέσα στην οποία αναδείχθηκαν βασικοί άξονες με μορφή πινάκων που σχετίζονται με τη συμμετοχή των παιδιών. Τα ευρήματα της έρευνας κατέδειξαν ότι η συμμετοχή των νηπίων δεν περιορίζεται στη λεκτική έκφραση, αλλά εκδηλώνεται μέσα από ποικίλες μορφές, όπως η μη λεκτική επικοινωνία, η εικονογράφηση και η δραματοποίηση. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι η εφαρμογή πολυτροπικών και διαφοροποιημένων δραστηριοτήτων ενίσχυσε σημαντικά την ενεργό συμμετοχή όλων των παιδιών, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός πιο ενταξιακού μαθησιακού περιβάλλοντος. Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα που διαπιστώθηκε ήταν ότι οι διαφοροποιημένες αφηγηματικές δραστηριότητες ενίσχυσαν τη συνεργασία και την αλληλεπίδραση μεταξύ των παιδιών με και χωρίς αναπηρίες και ο ρόλος της εκπαιδευτικού υπήρξε καθοριστικός στην επίτευξη αυτού του σκοπού. Ιδιαίτερα τα παιδιά με αναπηρίες εμφάνισαν αυξημένα επίπεδα εμπλοκής, σε αντίθεση με την αρχική εκτίμηση της κατάστασης, γεγονός που αποδίδεται στην αξιοποίηση εναλλακτικών τρόπων έκφρασης και στη συνεργατική φύση των δραστηριοτήτων. Συνολικά, η έρευνα αναδεικνύει τη σημασία της πολυτροπικότητας και της διαφοροποίησης ως βασικών παραγόντων ενίσχυσης της συμμετοχής των νηπίων, επιβεβαιώνοντας τον καθοριστικό ρόλο του/της εκπαιδευτικού στη διαμόρφωση ενός ενταξιακού και συμμετοχικού περιβάλλοντος.","Modern preschool education increasingly focuses on enhancing the active participation of all children, recognizing participation as a basic prerequisite for learning and social inclusion in the context of inclusive education. In this context, learning is approached as a multidimensional process, where children’s expression is not limited to oral speech, but is manifested in multiple ways. Narrative activities emerge as a particularly recent pedagogical tool, as they promote participation, cooperation and social interaction, contributing to the creation of an inclusive learning environment. The present research examines the participation of toddlers, with and without disabilities, in narrative activities in the context of preschool education, with an emphasis on the inclusive and multimodal nature of learning. The theoretical framework of the research, based on an extensive literature review, is based on modern approaches to inclusive education, active participation of children and multimodality, highlighting the importance of utilizing different modes of expression in the learning process and the differentiation of activities in the preschool education classroom. In addition, the role of the teacher in enhancing the active participation of all children is highlighted, thereby promoting an inclusive climate in the classroom. The purpose of the research was to investigate and enhance the participation of toddlers in narrative activities through the implementation of differentiated and multimodal teaching practices. On the other hand, its emerging goal is the reflection of teachers regarding the pedagogical practices they apply in their school contexts, while simultaneously highlighting the existence and voice of the disabled themselves. The main research questions focused on: (a) the forms of participation of toddlers during narrative activities, (b) the pedagogical practices that influence their participation and (c) the extent to which the implementation of inclusive and multimodal activities contributes to the active involvement of all children. The methodological approach followed was qualitative and specifically action research, which was implemented through successive cycles of planning, action, observation and reflection. Data collection was carried out using the triangulation method, ensuring evidence from the perspective of the educational researcher, the critical friend and the children’s perspective in combination with the use of three different research tools. More specifically, participatory observation, semi-structured interview, as well as the analysis of children’s works were used. The research sample consisted of a group of twelve (12) toddlers from a preschool education department of a private kindergarten, in which children with and without disabilities participated and in which the classroom teacher was the educational researcher. The data analysis was carried out using the thematic analysis method, in which key axes were highlighted in the form of tables related to the participation of the children. The findings of the research showed that the participatory of toddlers is not limited to verbal expression, but is manifested through various forms, such as non-verbal communication, illustration and dramatization. In addition, it was found that the implementation of multimodal and differentiated activities significantly enhanced the active participation of all children, contributing to the creation of a more inclusive learning environment. Another important finding that was found was that the differentiated narrative activities enhanced cooperation and interaction between children with and without disabilities and the role of the teacher was crucial in achieving this goal. Children with disabilities in particular showed increased levels of involvement, contrary to the initial assessment of the situation, which is attributed to the utilization of alternative ways of expression and the collaborative nature of the activities. Overall, the research highlights the importance of multimodality and differentiation as key factors in enhancing the participation of toddlers, confirming the decisive role of the teacher in shaping an inclusive and participatory environment."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Διερεύνηση της συμμετοχής νηπίων με και χωρίς αναπηρίες σε αφηγηματικές δραστηριότητες στο πλαίσιο της προσχολικής εκπαίδευσης: έρευνα δράσης"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["ΜΟΥΤΣΑ ΧΡΙΣΤΙΝΑ","MUCA KRISTINA"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Η σύγχρονη προσχολική εκπαίδευση εστιάζει ολοένα και περισσότερο στην ενίσχυση της ενεργού συμμετοχής όλων των παιδιών, αναγνωρίζοντας τη συμμετοχή ως βασική προϋπόθεση μάθησης και κοινωνικής ένταξης στο πλαίσιο της ενταξιακής εκπαίδευσης. Στο πλαίσιο αυτό, η μάθηση προσεγγίζεται ως μια πολυδιάστατη διαδικασία, όπου η έκφραση των παιδιών δεν περιορίζεται στον προφορικό λόγο, αλλά εκδηλώνεται με πολλαπλούς τρόπους. Οι αφηγηματικές δραστηριότητες αναδεικνύονται ως ένα ιδιαίτερα πρόσφατο παιδαγωγικό μέσο, καθώς προάγουν τη συμμετοχή, τη συνεργασία και την κοινωνική αλληλεπίδραση, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός ενταξιακού μαθησιακού περιβάλλοντος. Η παρούσα έρευνα εξετάζει τη συμμετοχή των νηπίων, με και χωρίς αναπηρίες, σε αφηγηματικές δραστηριότητες στο πλαίσιο της προσχολικής εκπαίδευσης, με έμφαση στον ενταξιακό και πολυτροπικό χαρακτήρα της μάθησης. Το θεωρητικό πλαίσιο της έρευνας, στηριζόμενο σε εκτενής βιβλιογραφική επισκόπηση, βασίζεται στις σύγχρονες προσεγγίσεις της ενταξιακής εκπαίδευσης, της ενεργού συμμετοχής των παιδιών και της πολυτροπικότητας, αναδεικνύοντας τη σημασία της αξιοποίησης διαφορετικών τρόπων έκφρασης στη μαθησιακή διαδικασία και της διαφοροποίησης των δραστηριοτήτων στην τάξη της προσχολικής εκπαίδευσης. Επιπλέον, αναδεικνύεται ο ρόλος του/της εκπαιδευτικού στην ενίσχυση της ενεργού συμμετοχής όλων των παιδιών με συνέπεια την προώθηση ενός ενταξιακού κλίματος στην τάξη. Σκοπός της έρευνας ήταν η διερεύνηση και η ενίσχυση της συμμετοχής των νηπίων σε αφηγηματικές δραστηριότητες μέσα από την εφαρμογή διαφοροποιημένων και πολυτροπικών διδακτικών πρακτικών. Αφετέρου, ο αναδυόμενος στόχος της, είναι ο αναστοχασμός των εκπαιδευτικών αναφορικά με τις παιδαγωγικές πρακτικές που εφαρμόζουν στα σχολικά πλαίσιά τους αναδεικνύοντας ταυτόχρονα την ύπαρξη και τη φωνή των ίδιων των αναπήρων. Τα βασικά ερευνητικά ερωτήματα επικεντρώθηκαν: (α) στις μορφές συμμετοχής των νηπίων κατά τη διάρκεια των αφηγηματικών δραστηριοτήτων, (β) στις παιδαγωγικές πρακτικές που επηρεάζουν τη συμμετοχή τους και (γ) στον βαθμό στον οποίο η εφαρμογή ενταξιακών και πολυτροπικών δραστηριοτήτων συμβάλλει στην ενεργό εμπλοκή όλων των παιδιών. Η μεθοδολογική προσέγγιση που ακολουθήθηκε ήταν η ποιοτική και συγκεκριμένα η έρευνα δράσης, η οποία υλοποιήθηκε μέσα από διαδοχικούς κύκλους σχεδιασμού, δράσης, παρατήρησης και αναστοχασμού. Η συλλογή των δεδομένων έγινε με τη μέθοδο της τριγωνοποίησης διασφαλίζοντας στοιχεία από την οπτική της εκπαιδευτικού ερευνήτριας, της κριτικής φίλης και την οπτική των παιδιών σε συνδυασμό με τη χρήση τριών διαφορετικών ερευνητικών εργαλείων. Πιο συγκεκριμένα, χρησιμοποιήθηκαν η συμμετοχική παρατήρηση, η ημιδομιμένη συνέντευξη, καθώς και η ανάλυση των έργων των παιδιών. Το δείγμα της έρευνας αποτέλεσε μια ομάδα δώδεκα (12) νηπίων ενός τμήματος προσχολικής εκπαίδευσης ενός ιδιωτικού νηπιαγωγείου, στην οποία συμμετείχαν παιδιά με και χωρίς αναπηρίες και στο οποίο εκπαιδευτικός της τάξης ήταν η εκπαιδευτικός ερευνήτρια. Η ανάλυση των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο της θεματικής ανάλυσης, μέσα στην οποία αναδείχθηκαν βασικοί άξονες με μορφή πινάκων που σχετίζονται με τη συμμετοχή των παιδιών. Τα ευρήματα της έρευνας κατέδειξαν ότι η συμμετοχή των νηπίων δεν περιορίζεται στη λεκτική έκφραση, αλλά εκδηλώνεται μέσα από ποικίλες μορφές, όπως η μη λεκτική επικοινωνία, η εικονογράφηση και η δραματοποίηση. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι η εφαρμογή πολυτροπικών και διαφοροποιημένων δραστηριοτήτων ενίσχυσε σημαντικά την ενεργό συμμετοχή όλων των παιδιών, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός πιο ενταξιακού μαθησιακού περιβάλλοντος. Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα που διαπιστώθηκε ήταν ότι οι διαφοροποιημένες αφηγηματικές δραστηριότητες ενίσχυσαν τη συνεργασία και την αλληλεπίδραση μεταξύ των παιδιών με και χωρίς αναπηρίες και ο ρόλος της εκπαιδευτικού υπήρξε καθοριστικός στην επίτευξη αυτού του σκοπού. Ιδιαίτερα τα παιδιά με αναπηρίες εμφάνισαν αυξημένα επίπεδα εμπλοκής, σε αντίθεση με την αρχική εκτίμηση της κατάστασης, γεγονός που αποδίδεται στην αξιοποίηση εναλλακτικών τρόπων έκφρασης και στη συνεργατική φύση των δραστηριοτήτων. Συνολικά, η έρευνα αναδεικνύει τη σημασία της πολυτροπικότητας και της διαφοροποίησης ως βασικών παραγόντων ενίσχυσης της συμμετοχής των νηπίων, επιβεβαιώνοντας τον καθοριστικό ρόλο του/της εκπαιδευτικού στη διαμόρφωση ενός ενταξιακού και συμμετοχικού περιβάλλοντος.","Modern preschool education increasingly focuses on enhancing the active participation of all children, recognizing participation as a basic prerequisite for learning and social inclusion in the context of inclusive education. In this context, learning is approached as a multidimensional process, where children’s expression is not limited to oral speech, but is manifested in multiple ways. Narrative activities emerge as a particularly recent pedagogical tool, as they promote participation, cooperation and social interaction, contributing to the creation of an inclusive learning environment. The present research examines the participation of toddlers, with and without disabilities, in narrative activities in the context of preschool education, with an emphasis on the inclusive and multimodal nature of learning. The theoretical framework of the research, based on an extensive literature review, is based on modern approaches to inclusive education, active participation of children and multimodality, highlighting the importance of utilizing different modes of expression in the learning process and the differentiation of activities in the preschool education classroom. In addition, the role of the teacher in enhancing the active participation of all children is highlighted, thereby promoting an inclusive climate in the classroom. The purpose of the research was to investigate and enhance the participation of toddlers in narrative activities through the implementation of differentiated and multimodal teaching practices. On the other hand, its emerging goal is the reflection of teachers regarding the pedagogical practices they apply in their school contexts, while simultaneously highlighting the existence and voice of the disabled themselves. The main research questions focused on: (a) the forms of participation of toddlers during narrative activities, (b) the pedagogical practices that influence their participation and (c) the extent to which the implementation of inclusive and multimodal activities contributes to the active involvement of all children. The methodological approach followed was qualitative and specifically action research, which was implemented through successive cycles of planning, action, observation and reflection. Data collection was carried out using the triangulation method, ensuring evidence from the perspective of the educational researcher, the critical friend and the children’s perspective in combination with the use of three different research tools. More specifically, participatory observation, semi-structured interview, as well as the analysis of children’s works were used. The research sample consisted of a group of twelve (12) toddlers from a preschool education department of a private kindergarten, in which children with and without disabilities participated and in which the classroom teacher was the educational researcher. The data analysis was carried out using the thematic analysis method, in which key axes were highlighted in the form of tables related to the participation of the children. The findings of the research showed that the participatory of toddlers is not limited to verbal expression, but is manifested through various forms, such as non-verbal communication, illustration and dramatization. In addition, it was found that the implementation of multimodal and differentiated activities significantly enhanced the active participation of all children, contributing to the creation of a more inclusive learning environment. Another important finding that was found was that the differentiated narrative activities enhanced cooperation and interaction between children with and without disabilities and the role of the teacher was crucial in achieving this goal. Children with disabilities in particular showed increased levels of involvement, contrary to the initial assessment of the situation, which is attributed to the utilization of alternative ways of expression and the collaborative nature of the activities. Overall, the research highlights the importance of multimodality and differentiation as key factors in enhancing the participation of toddlers, confirming the decisive role of the teacher in shaping an inclusive and participatory environment."],"dc:identifier":["uoadl:5374040","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5374040"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Εκπαίδευση – Αθλητισμός","Education - Sport science"],"dc:title":["Διερεύνηση της συμμετοχής νηπίων με και χωρίς αναπηρίες σε αφηγηματικές δραστηριότητες στο πλαίσιο της προσχολικής εκπαίδευσης: έρευνα δράσης"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-07-24T01:02:17Z"}