{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5372709"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5372709","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Πρότυπα αύξησης ψυχρόβιων κωνοφόρων και ανασύσταση οικολογικών και κλιματικών συνθηκών με τη χρήση της δενδροχρονολόγησης","abstract":"Τα δάση ψυχρόβιων κωνοφόρων απαντώνται στην ομώνυμη ζώνη βλάστησης, με κυρίαρχα είδη το Ρόμπολο ή Λευκόδερμη πεύκη (Pinus heldreichii) ή/και την Πενταβέλονη, Μακεδονική ή Βαλκανική πεύκη (Pinus peuce). Η παρούσα διπλωματική εργασία επικεντρώνεται στην μελέτη των προτύπων αύξησης της Βαλκανικής πεύκης μέσω των ετησίων δακτυλίων, τους πιθανούς παράγοντες που τους επηρεάζουν και στην ανασύσταση των κλιματικών και οικολογικών συνθηκών με τη μέθοδο της δένδροχρονολόγησης. Στην Ελλάδα μέχρι σήμερα δεν έχει εφαρμοστεί η μέθοδος στο συγκεκριμένο είδος σε αντίθεση με άλλες γειτονικές χώρες, όπως η Βουλγαρία, για την οποία έχουν αναπτυχθεί χρονοσειρές άνω των 600 ετών. Η Πενταβέλονη πεύκη αποτελεί ενδημικό είδος της Βαλκανικής χερσονήσου με περιορισμένη εξάπλωση στο βόρειο τμήμα της Ελλάδας, σε λίγες θέσεις εμφάνισης στο όρος Βόρας και στην οροσειρά της Ροδόπης. Δημιουργεί μικρής έκτασης δάση, συνήθως σε μίξη με άλλα είδη όπως τη δασική πεύκη (Pinus sylvestris), την οξιά (Fagus sylvatica) κ.ά. Τα δάση Πενταβέλονης πεύκης υπάγονται στον τύπο οικοτόπου του Παραρτήματος Ι της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, με κωδικό 95Α0 και ονομασία “Υπερορεινά μεσογειακά πευκοδάση”. Σε εθνικό επίπεδο τα δεδομένα για το είδος είναι πολύ περιορισμένα. Στη διεθνή βάση δεδομένων για τους δακτυλίους των δένδρων (International Tree-Ring Data Bank -ITRDB) είναι καταχωρημένη μόνο μια χρονοσειρά αναφοράς για το είδος από το όρος Περιστέρι της Βόρειας Μακεδονίας. Από τις δύο θέσεις δειγματοληψίας πυρήνων από δένδρα στο Όρος Βόρας και στο δάσος της Χαϊντούς της Ξάνθης, αναπτύχθηκαν δύο μέσες χρονοσειρές και εκτιμήθηκε ότι η μέγιστη ηλικία των συστάδων είναι 112 και 80 έτη αντίστοιχα. Η σύγκριση επιτεύχθηκε μέσω οπτικής και στατιστικής διασταυρούμενης χρονολόγησης (cross-dating), βρέθηκαν τα έτη ενδείκτες (marker years), για την ανασύσταση των κλιματικών συνθηκών έγινε απαλοιφή της ηλικίας (detrending) και τέλος διερευνήθηκε η συσχέτιση των κλιματικών παραμέτρων με την ετήσια αύξηση των δένδρων με χρήση πολλαπλής γραμμικής παλινδρόμησης και πολυμοντελικής ανάλυσης. Η σύγκριση των μέσων χρονοσειρών μεταξύ τους αλλά και με άλλα είδη τους γένους Pinus κατέδειξε τη σημασία των τοπικών κλιματικών συνθηκών στην αύξηση των δένδρων. Τα δάση Πενταβέλονης πεύκης φαίνεται να επηρεάζονται αρνητικά από τις υψηλές θερμοκρασίες κατά τη διάρκεια της αυξητικής περιόδου, αλλά και από τη διάρκεια της ξηροθερμικής περιόδου κυρίως τον Αύγουστο. Αντίθετα, θετική επίδραση βρέθηκε να έχουν οι υψηλότερες θερμοκρασίες στο τέλος της προηγούμενης αυξητικής περιόδου.","abstract_html":"Τα δάση ψυχρόβιων κωνοφόρων απαντώνται στην ομώνυμη ζώνη βλάστησης, με κυρίαρχα είδη το Ρόμπολο ή Λευκόδερμη πεύκη (Pinus heldreichii) ή/και την Πενταβέλονη, Μακεδονική ή Βαλκανική πεύκη (Pinus peuce). Η παρούσα διπλωματική εργασία επικεντρώνεται στην μελέτη των προτύπων αύξησης της Βαλκανικής πεύκης μέσω των ετησίων δακτυλίων, τους πιθανούς παράγοντες που τους επηρεάζουν και στην ανασύσταση των κλιματικών και οικολογικών συνθηκών με τη μέθοδο της δένδροχρονολόγησης. Στην Ελλάδα μέχρι σήμερα δεν έχει εφαρμοστεί η μέθοδος στο συγκεκριμένο είδος σε αντίθεση με άλλες γειτονικές χώρες, όπως η Βουλγαρία, για την οποία έχουν αναπτυχθεί χρονοσειρές άνω των 600 ετών. Η Πενταβέλονη πεύκη αποτελεί ενδημικό είδος της Βαλκανικής χερσονήσου με περιορισμένη εξάπλωση στο βόρειο τμήμα της Ελλάδας, σε λίγες θέσεις εμφάνισης στο όρος Βόρας και στην οροσειρά της Ροδόπης. Δημιουργεί μικρής έκτασης δάση, συνήθως σε μίξη με άλλα είδη όπως τη δασική πεύκη (Pinus sylvestris), την οξιά (Fagus sylvatica) κ.ά. Τα δάση Πενταβέλονης πεύκης υπάγονται στον τύπο οικοτόπου του Παραρτήματος Ι της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, με κωδικό 95Α0 και ονομασία “Υπερορεινά μεσογειακά πευκοδάση”. Σε εθνικό επίπεδο τα δεδομένα για το είδος είναι πολύ περιορισμένα. Στη διεθνή βάση δεδομένων για τους δακτυλίους των δένδρων (International Tree-Ring Data Bank -ITRDB) είναι καταχωρημένη μόνο μια χρονοσειρά αναφοράς για το είδος από το όρος Περιστέρι της Βόρειας Μακεδονίας. Από τις δύο θέσεις δειγματοληψίας πυρήνων από δένδρα στο Όρος Βόρας και στο δάσος της Χαϊντούς της Ξάνθης, αναπτύχθηκαν δύο μέσες χρονοσειρές και εκτιμήθηκε ότι η μέγιστη ηλικία των συστάδων είναι 112 και 80 έτη αντίστοιχα. Η σύγκριση επιτεύχθηκε μέσω οπτικής και στατιστικής διασταυρούμενης χρονολόγησης (cross-dating), βρέθηκαν τα έτη ενδείκτες (marker years), για την ανασύσταση των κλιματικών συνθηκών έγινε απαλοιφή της ηλικίας (detrending) και τέλος διερευνήθηκε η συσχέτιση των κλιματικών παραμέτρων με την ετήσια αύξηση των δένδρων με χρήση πολλαπλής γραμμικής παλινδρόμησης και πολυμοντελικής ανάλυσης. Η σύγκριση των μέσων χρονοσειρών μεταξύ τους αλλά και με άλλα είδη τους γένους Pinus κατέδειξε τη σημασία των τοπικών κλιματικών συνθηκών στην αύξηση των δένδρων. Τα δάση Πενταβέλονης πεύκης φαίνεται να επηρεάζονται αρνητικά από τις υψηλές θερμοκρασίες κατά τη διάρκεια της αυξητικής περιόδου, αλλά και από τη διάρκεια της ξηροθερμικής περιόδου κυρίως τον Αύγουστο. Αντίθετα, θετική επίδραση βρέθηκε να έχουν οι υψηλότερες θερμοκρασίες στο τέλος της προηγούμενης αυξητικής περιόδου.","abstract_has_math":false,"creators":["ΛΑΣΟΥΤ ΖΜΟΥΝΤΖΚΑ ΝΤΑΡΙΑ","LASUT ZMUDZKA DARIA"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-07-24T01:02:13Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5372709"],"render_values":[{"text":"uoadl:5372709","href":null,"code":true}]}]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5372709","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["ΛΑΣΟΥΤ ΖΜΟΥΝΤΖΚΑ ΝΤΑΡΙΑ","LASUT ZMUDZKA DARIA"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5372709","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5372709"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Τα δάση ψυχρόβιων κωνοφόρων απαντώνται στην ομώνυμη ζώνη βλάστησης, με κυρίαρχα είδη το Ρόμπολο ή Λευκόδερμη πεύκη (Pinus heldreichii) ή/και την Πενταβέλονη, Μακεδονική ή Βαλκανική πεύκη (Pinus peuce). Η παρούσα διπλωματική εργασία επικεντρώνεται στην μελέτη των προτύπων αύξησης της Βαλκανικής πεύκης μέσω των ετησίων δακτυλίων, τους πιθανούς παράγοντες που τους επηρεάζουν και στην ανασύσταση των κλιματικών και οικολογικών συνθηκών με τη μέθοδο της δένδροχρονολόγησης. Στην Ελλάδα μέχρι σήμερα δεν έχει εφαρμοστεί η μέθοδος στο συγκεκριμένο είδος σε αντίθεση με άλλες γειτονικές χώρες, όπως η Βουλγαρία, για την οποία έχουν αναπτυχθεί χρονοσειρές άνω των 600 ετών. Η Πενταβέλονη πεύκη αποτελεί ενδημικό είδος της Βαλκανικής χερσονήσου με περιορισμένη εξάπλωση στο βόρειο τμήμα της Ελλάδας, σε λίγες θέσεις εμφάνισης στο όρος Βόρας και στην οροσειρά της Ροδόπης. Δημιουργεί μικρής έκτασης δάση, συνήθως σε μίξη με άλλα είδη όπως τη δασική πεύκη (Pinus sylvestris), την οξιά (Fagus sylvatica) κ.ά. Τα δάση Πενταβέλονης πεύκης υπάγονται στον τύπο οικοτόπου του Παραρτήματος Ι της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, με κωδικό 95Α0 και ονομασία “Υπερορεινά μεσογειακά πευκοδάση”. Σε εθνικό επίπεδο τα δεδομένα για το είδος είναι πολύ περιορισμένα. Στη διεθνή βάση δεδομένων για τους δακτυλίους των δένδρων (International Tree-Ring Data Bank -ITRDB) είναι καταχωρημένη μόνο μια χρονοσειρά αναφοράς για το είδος από το όρος Περιστέρι της Βόρειας Μακεδονίας. Από τις δύο θέσεις δειγματοληψίας πυρήνων από δένδρα στο Όρος Βόρας και στο δάσος της Χαϊντούς της Ξάνθης, αναπτύχθηκαν δύο μέσες χρονοσειρές και εκτιμήθηκε ότι η μέγιστη ηλικία των συστάδων είναι 112 και 80 έτη αντίστοιχα. Η σύγκριση επιτεύχθηκε μέσω οπτικής και στατιστικής διασταυρούμενης χρονολόγησης (cross-dating), βρέθηκαν τα έτη ενδείκτες (marker years), για την ανασύσταση των κλιματικών συνθηκών έγινε απαλοιφή της ηλικίας (detrending) και τέλος διερευνήθηκε η συσχέτιση των κλιματικών παραμέτρων με την ετήσια αύξηση των δένδρων με χρήση πολλαπλής γραμμικής παλινδρόμησης και πολυμοντελικής ανάλυσης. Η σύγκριση των μέσων χρονοσειρών μεταξύ τους αλλά και με άλλα είδη τους γένους Pinus κατέδειξε τη σημασία των τοπικών κλιματικών συνθηκών στην αύξηση των δένδρων. Τα δάση Πενταβέλονης πεύκης φαίνεται να επηρεάζονται αρνητικά από τις υψηλές θερμοκρασίες κατά τη διάρκεια της αυξητικής περιόδου, αλλά και από τη διάρκεια της ξηροθερμικής περιόδου κυρίως τον Αύγουστο. Αντίθετα, θετική επίδραση βρέθηκε να έχουν οι υψηλότερες θερμοκρασίες στο τέλος της προηγούμενης αυξητικής περιόδου.","Cold‑tolerant coniferous forests occur in the alpine vegetation zone, where the dominant species are the Bosnian pine (Pinus heldreichii) and/or the Balkan or Macedonian pine (Pinus peuce). This dissertation focuses on investigating the growth patterns of the Balkan pine using annual tree rings, the factors that influence them, and the reconstruction of past climatic and ecological conditions through dendrochronology. In Greece, this method has not yet been applied to this species, in contrast to neighboring countries such as Bulgaria, where chronologies exceeding 600 years have been developed. Balkan pine is endemic to the Balkan Peninsula, with a limited distribution in northern Greece, where it occurs at only a few sites on Mount Voras and in the Rodopi mountain range. It forms small forest thickets, usually mixed with other species such as Scots pine (Pinus sylvestris), and European beech (Fagus sylvatica). Balkan pine forests belong to the Annex I habitat type of Directive 92/43/EEC, code 95A0, “High‑altitude Mediterranean pine forests.” At the national level, data on the species are very scarce. In the International Tree‑Ring Data Bank (ITRDB) only one reference chronology for P. peuce is available, from Mount Peristeri in North Macedonia. From two sampling areas—cores from trees on Mount Voras and the Chaidou forest in Xanthi—two mean chronologies were built, indicating maximum stand ages of 112 and 80 years, respectively. Cross‑dating (visual and statistical) allowed the identification of marker years; detrending removed age effects for climate reconstruction; and the relationship between climate variables and annual growth was examined using multiple linear regression and a multi model inference. Comparing the mean chronologies with each other and with other Pinus species highlighted the importance of local climatic conditions for tree growth. Balkan pine forests appear to be negatively affected by high temperatures during the growing season and by the duration of the hot‑dry period, especially August, while higher temperatures at the end of the preceding growing season have a positive influence."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Πρότυπα αύξησης ψυχρόβιων κωνοφόρων και ανασύσταση οικολογικών και κλιματικών συνθηκών με τη χρήση της δενδροχρονολόγησης"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["ΛΑΣΟΥΤ ΖΜΟΥΝΤΖΚΑ ΝΤΑΡΙΑ","LASUT ZMUDZKA DARIA"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Τα δάση ψυχρόβιων κωνοφόρων απαντώνται στην ομώνυμη ζώνη βλάστησης, με κυρίαρχα είδη το Ρόμπολο ή Λευκόδερμη πεύκη (Pinus heldreichii) ή/και την Πενταβέλονη, Μακεδονική ή Βαλκανική πεύκη (Pinus peuce). Η παρούσα διπλωματική εργασία επικεντρώνεται στην μελέτη των προτύπων αύξησης της Βαλκανικής πεύκης μέσω των ετησίων δακτυλίων, τους πιθανούς παράγοντες που τους επηρεάζουν και στην ανασύσταση των κλιματικών και οικολογικών συνθηκών με τη μέθοδο της δένδροχρονολόγησης. Στην Ελλάδα μέχρι σήμερα δεν έχει εφαρμοστεί η μέθοδος στο συγκεκριμένο είδος σε αντίθεση με άλλες γειτονικές χώρες, όπως η Βουλγαρία, για την οποία έχουν αναπτυχθεί χρονοσειρές άνω των 600 ετών. Η Πενταβέλονη πεύκη αποτελεί ενδημικό είδος της Βαλκανικής χερσονήσου με περιορισμένη εξάπλωση στο βόρειο τμήμα της Ελλάδας, σε λίγες θέσεις εμφάνισης στο όρος Βόρας και στην οροσειρά της Ροδόπης. Δημιουργεί μικρής έκτασης δάση, συνήθως σε μίξη με άλλα είδη όπως τη δασική πεύκη (Pinus sylvestris), την οξιά (Fagus sylvatica) κ.ά. Τα δάση Πενταβέλονης πεύκης υπάγονται στον τύπο οικοτόπου του Παραρτήματος Ι της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, με κωδικό 95Α0 και ονομασία “Υπερορεινά μεσογειακά πευκοδάση”. Σε εθνικό επίπεδο τα δεδομένα για το είδος είναι πολύ περιορισμένα. Στη διεθνή βάση δεδομένων για τους δακτυλίους των δένδρων (International Tree-Ring Data Bank -ITRDB) είναι καταχωρημένη μόνο μια χρονοσειρά αναφοράς για το είδος από το όρος Περιστέρι της Βόρειας Μακεδονίας. Από τις δύο θέσεις δειγματοληψίας πυρήνων από δένδρα στο Όρος Βόρας και στο δάσος της Χαϊντούς της Ξάνθης, αναπτύχθηκαν δύο μέσες χρονοσειρές και εκτιμήθηκε ότι η μέγιστη ηλικία των συστάδων είναι 112 και 80 έτη αντίστοιχα. Η σύγκριση επιτεύχθηκε μέσω οπτικής και στατιστικής διασταυρούμενης χρονολόγησης (cross-dating), βρέθηκαν τα έτη ενδείκτες (marker years), για την ανασύσταση των κλιματικών συνθηκών έγινε απαλοιφή της ηλικίας (detrending) και τέλος διερευνήθηκε η συσχέτιση των κλιματικών παραμέτρων με την ετήσια αύξηση των δένδρων με χρήση πολλαπλής γραμμικής παλινδρόμησης και πολυμοντελικής ανάλυσης. Η σύγκριση των μέσων χρονοσειρών μεταξύ τους αλλά και με άλλα είδη τους γένους Pinus κατέδειξε τη σημασία των τοπικών κλιματικών συνθηκών στην αύξηση των δένδρων. Τα δάση Πενταβέλονης πεύκης φαίνεται να επηρεάζονται αρνητικά από τις υψηλές θερμοκρασίες κατά τη διάρκεια της αυξητικής περιόδου, αλλά και από τη διάρκεια της ξηροθερμικής περιόδου κυρίως τον Αύγουστο. Αντίθετα, θετική επίδραση βρέθηκε να έχουν οι υψηλότερες θερμοκρασίες στο τέλος της προηγούμενης αυξητικής περιόδου.","Cold‑tolerant coniferous forests occur in the alpine vegetation zone, where the dominant species are the Bosnian pine (Pinus heldreichii) and/or the Balkan or Macedonian pine (Pinus peuce). This dissertation focuses on investigating the growth patterns of the Balkan pine using annual tree rings, the factors that influence them, and the reconstruction of past climatic and ecological conditions through dendrochronology. In Greece, this method has not yet been applied to this species, in contrast to neighboring countries such as Bulgaria, where chronologies exceeding 600 years have been developed. Balkan pine is endemic to the Balkan Peninsula, with a limited distribution in northern Greece, where it occurs at only a few sites on Mount Voras and in the Rodopi mountain range. It forms small forest thickets, usually mixed with other species such as Scots pine (Pinus sylvestris), and European beech (Fagus sylvatica). Balkan pine forests belong to the Annex I habitat type of Directive 92/43/EEC, code 95A0, “High‑altitude Mediterranean pine forests.” At the national level, data on the species are very scarce. In the International Tree‑Ring Data Bank (ITRDB) only one reference chronology for P. peuce is available, from Mount Peristeri in North Macedonia. From two sampling areas—cores from trees on Mount Voras and the Chaidou forest in Xanthi—two mean chronologies were built, indicating maximum stand ages of 112 and 80 years, respectively. Cross‑dating (visual and statistical) allowed the identification of marker years; detrending removed age effects for climate reconstruction; and the relationship between climate variables and annual growth was examined using multiple linear regression and a multi model inference. Comparing the mean chronologies with each other and with other Pinus species highlighted the importance of local climatic conditions for tree growth. Balkan pine forests appear to be negatively affected by high temperatures during the growing season and by the duration of the hot‑dry period, especially August, while higher temperatures at the end of the preceding growing season have a positive influence."],"dc:identifier":["uoadl:5372709","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5372709"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Πρότυπα αύξησης ψυχρόβιων κωνοφόρων και ανασύσταση οικολογικών και κλιματικών συνθηκών με τη χρήση της δενδροχρονολόγησης"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-07-24T01:02:13Z"}