{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5372359"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5372359","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Η συνεισφορά της εκπαίδευσης σε ζητήματα διατροφής στο πλαίσιο κοινωνικοεπιστημονικής προσέγγισης","abstract":"Στο πλαίσιο της σύγχρονης πραγματικότητας, η διατροφή αναγνωρίζεται ολοένα και περισσότερο ως ένα σύνθετο κοινωνικοεπιστημονικό ζήτημα (Socioscientific Issue – SSI). Υπερβαίνει τα όρια της ατομικής βιολογικής αναγκαιότητας και συνδέεται στενά με τη δημόσια υγεία, την περιβαλλοντική βιωσιμότητα και τις πολιτικές διακυβέρνησης. Στο πλαίσιο των σύγχρονων προσεγγίσεων της «Ενιαίας Υγείας» (One Health), η διατροφή αναδεικνύεται σε κεντρικό σημείο σύγκλισης κρίσιμων προκλήσεων του 21ου αιώνα, όπως η επισιτιστική ασφάλεια, η απώλεια βιοποικιλότητας, η κλιματική αλλαγή και η συστημική αλληλεπίδραση μεταξύ παχυσαρκίας, υποθρεψίας και κλιματικής αλλαγής, φαινόμενο που περιγράφεται στη διεθνή βιβλιογραφία ως «global syndemic». Υπό αυτό το πρίσμα, η ανάγκη για μετασχηματιστικές αλλαγές στη διεθνή διακυβέρνηση των συστημάτων τροφίμων (global food governance) καθίσταται πλέον αδιαμφισβήτητη. Η βιολογική παιδεία, πέρα από την εκπαίδευση των μελλοντικών επιστημόνων, αναδεικνύεται σε κρίσιμο παράγοντα για την αντίληψη των βιοπολιτικών διαστάσεων της διατροφής, συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση των κοινωνικών ανισοτήτων και της περιβαλλοντικής υποβάθμισης μέσω της διαμόρφωσης ενεργών και κοινωνικά υπεύθυνων πολιτών. Σε θεσμικό επίπεδο, η Ευρωπαϊκή Ένωση ανταποκρίνεται μέσω του Ευρωπαϊκού Πράσινου Συμφώνου (European Green Deal) και της στρατηγικής Farm to Fork, στοχεύοντας στη μετάβαση προς ένα δίκαιο και υγιεινό σύστημα τροφίμων. Παράλληλα, το πλαίσιο ικανοτήτων GreenComp προωθεί την καλλιέργεια δεξιοτήτων βιωσιμότητας στους πολίτες αναδεικνύοντας τον ρόλο της εκπαίδευσης ως βασικό μοχλό αυτής της μετάβασης. Η κοινωνικοεπιστημονική προσέγγιση στη Διδακτική των Φυσικών Επιστημών προσφέρει το κατάλληλο παιδαγωγικό πλαίσιο ώστε οι μαθητές και μελλοντικοί επιστήμονες να αναπτύξουν κριτική σκέψη και ικανότητα συμμετοχής στον δημόσιο διάλογο, ευθυγραμμιζόμενοι με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs) των Ηνωμένων Εθνών. Παρά τη σημασία του θέματος, η διεθνής βιβλιογραφία παρουσιάζει έλλειμμα ερευνητικών εργαλείων που να αποτυπώνουν τις στάσεις των φοιτητών απέναντι στις κοινωνικές, πολιτικές και ηθικές διαστάσεις της διατροφής. Η παρούσα μελέτη, εντασσόμενη στο πεδίο της Διδακτικής της Βιολογίας, επιδιώκει να συμβάλει στη γεφύρωση αυτού του κενού. Σκοπός της μελέτης είναι η χαρτογράφηση των στάσεων και των αντιλήψεων πρωτοετών φοιτητών και φοιτητριών Βιολογίας σχετικά με τη διατροφή ως SSI, πριν από την έναρξη της πανεπιστημιακής τους εκπαίδευσης. Η μελέτη εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο οι φοιτητές αντιλαμβάνονται τη διατροφή σε σχέση με ζητήματα δημόσιας υγείας, βιωσιμότητας, κοινωνικών ανισοτήτων, τεχνολογικής παρέμβασης και κρατικής ρύθμισης, αναγνωρίζοντας ότι οι διατροφικές επιλογές δεν αποτελούν αποκλειστικά ατομικές αποφάσεις αλλά διαμορφώνονται μέσα σε ένα ευρύτερο κοινωνικό, πολιτικό και πολιτισμικό πλαίσιο. Για την υλοποίηση της έρευνας αναπτύχθηκε ένα πρωτότυπο ερευνητικό εργαλείο βασισμένο στη μεθοδολογία των μικροσενάριων (vignettes). Τα μικροσενάρια παρουσιάζουν ρεαλιστικές καταστάσεις και διλήμματα, επιτρέποντας την αποτύπωση στάσεων σε αυθεντικά κοινωνικά συμφραζόμενα. Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν, αναλύθηκαν με διερευνητική παραγοντική ανάλυση (Exploratory Factor Analysis), με στόχο την ανάδειξη των λανθανουσών διαστάσεων που συγκροτούν τη σκέψη των φοιτητών απέναντι στις σύνθετες πτυχές των ζητημάτων. Η συμβολή της παρούσας έρευνας έγκειται αφενός στην εργαλειοποίηση της διατροφής ως SSI μέσω της ανάπτυξης ενός καινοτόμου ερευνητικού εργαλείου που γεφυρώνει τη θεωρία των κοινωνικοεπιστημονικών ζητημάτων με την εμπειρική μέτρηση στάσεων και αφετέρου στη χαρτογράφηση της «κοινωνικοεπιστημονικής ωριμότητας» των φοιτητών απέναντι σε ζητήματα διατροφής, βιωσιμότητας και δημόσιας πολιτικής. Τα ευρήματα φιλοδοξούν να αξιοποιηθούν για τον σχεδιασμό εκπαιδευτικών παρεμβάσεων και τη διαμόρφωση τεκμηριωμένων πολιτικών που προωθούν τη βιώσιμη διατροφή και την προαγωγή της υγείας. Συνολικά, η εργασία αναδεικνύει τη σημασία της Βιολογίας, για την κατανόηση και διαχείριση των σύνθετων διατροφικών προκλήσεων του 21ου αιώνα. Μέσα από την κοινωνικοεπιστημονική προσέγγιση, η Διδακτική της Βιολογίας μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της ενεργού πολιτειότητας και στη διαμόρφωση επιστημονικά εγγράμματων και κοινωνικά υπεύθυνων πολιτών, ικανών να συμμετέχουν στον δημόσιο διάλογο για ζητήματα δημόσιας υγείας, βιωσιμότητας και κοινωνικής δικαιοσύνης που διαμορφώνουν το συλλογικό μέλλον.","abstract_html":"Στο πλαίσιο της σύγχρονης πραγματικότητας, η διατροφή αναγνωρίζεται ολοένα και περισσότερο ως ένα σύνθετο κοινωνικοεπιστημονικό ζήτημα (Socioscientific Issue – SSI). Υπερβαίνει τα όρια της ατομικής βιολογικής αναγκαιότητας και συνδέεται στενά με τη δημόσια υγεία, την περιβαλλοντική βιωσιμότητα και τις πολιτικές διακυβέρνησης. Στο πλαίσιο των σύγχρονων προσεγγίσεων της «Ενιαίας Υγείας» (One Health), η διατροφή αναδεικνύεται σε κεντρικό σημείο σύγκλισης κρίσιμων προκλήσεων του 21ου αιώνα, όπως η επισιτιστική ασφάλεια, η απώλεια βιοποικιλότητας, η κλιματική αλλαγή και η συστημική αλληλεπίδραση μεταξύ παχυσαρκίας, υποθρεψίας και κλιματικής αλλαγής, φαινόμενο που περιγράφεται στη διεθνή βιβλιογραφία ως «global syndemic». Υπό αυτό το πρίσμα, η ανάγκη για μετασχηματιστικές αλλαγές στη διεθνή διακυβέρνηση των συστημάτων τροφίμων (global food governance) καθίσταται πλέον αδιαμφισβήτητη. Η βιολογική παιδεία, πέρα από την εκπαίδευση των μελλοντικών επιστημόνων, αναδεικνύεται σε κρίσιμο παράγοντα για την αντίληψη των βιοπολιτικών διαστάσεων της διατροφής, συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση των κοινωνικών ανισοτήτων και της περιβαλλοντικής υποβάθμισης μέσω της διαμόρφωσης ενεργών και κοινωνικά υπεύθυνων πολιτών. Σε θεσμικό επίπεδο, η Ευρωπαϊκή Ένωση ανταποκρίνεται μέσω του Ευρωπαϊκού Πράσινου Συμφώνου (European Green Deal) και της στρατηγικής Farm to Fork, στοχεύοντας στη μετάβαση προς ένα δίκαιο και υγιεινό σύστημα τροφίμων. Παράλληλα, το πλαίσιο ικανοτήτων GreenComp προωθεί την καλλιέργεια δεξιοτήτων βιωσιμότητας στους πολίτες αναδεικνύοντας τον ρόλο της εκπαίδευσης ως βασικό μοχλό αυτής της μετάβασης. Η κοινωνικοεπιστημονική προσέγγιση στη Διδακτική των Φυσικών Επιστημών προσφέρει το κατάλληλο παιδαγωγικό πλαίσιο ώστε οι μαθητές και μελλοντικοί επιστήμονες να αναπτύξουν κριτική σκέψη και ικανότητα συμμετοχής στον δημόσιο διάλογο, ευθυγραμμιζόμενοι με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs) των Ηνωμένων Εθνών. Παρά τη σημασία του θέματος, η διεθνής βιβλιογραφία παρουσιάζει έλλειμμα ερευνητικών εργαλείων που να αποτυπώνουν τις στάσεις των φοιτητών απέναντι στις κοινωνικές, πολιτικές και ηθικές διαστάσεις της διατροφής. Η παρούσα μελέτη, εντασσόμενη στο πεδίο της Διδακτικής της Βιολογίας, επιδιώκει να συμβάλει στη γεφύρωση αυτού του κενού. Σκοπός της μελέτης είναι η χαρτογράφηση των στάσεων και των αντιλήψεων πρωτοετών φοιτητών και φοιτητριών Βιολογίας σχετικά με τη διατροφή ως SSI, πριν από την έναρξη της πανεπιστημιακής τους εκπαίδευσης. Η μελέτη εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο οι φοιτητές αντιλαμβάνονται τη διατροφή σε σχέση με ζητήματα δημόσιας υγείας, βιωσιμότητας, κοινωνικών ανισοτήτων, τεχνολογικής παρέμβασης και κρατικής ρύθμισης, αναγνωρίζοντας ότι οι διατροφικές επιλογές δεν αποτελούν αποκλειστικά ατομικές αποφάσεις αλλά διαμορφώνονται μέσα σε ένα ευρύτερο κοινωνικό, πολιτικό και πολιτισμικό πλαίσιο. Για την υλοποίηση της έρευνας αναπτύχθηκε ένα πρωτότυπο ερευνητικό εργαλείο βασισμένο στη μεθοδολογία των μικροσενάριων (vignettes). Τα μικροσενάρια παρουσιάζουν ρεαλιστικές καταστάσεις και διλήμματα, επιτρέποντας την αποτύπωση στάσεων σε αυθεντικά κοινωνικά συμφραζόμενα. Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν, αναλύθηκαν με διερευνητική παραγοντική ανάλυση (Exploratory Factor Analysis), με στόχο την ανάδειξη των λανθανουσών διαστάσεων που συγκροτούν τη σκέψη των φοιτητών απέναντι στις σύνθετες πτυχές των ζητημάτων. Η συμβολή της παρούσας έρευνας έγκειται αφενός στην εργαλειοποίηση της διατροφής ως SSI μέσω της ανάπτυξης ενός καινοτόμου ερευνητικού εργαλείου που γεφυρώνει τη θεωρία των κοινωνικοεπιστημονικών ζητημάτων με την εμπειρική μέτρηση στάσεων και αφετέρου στη χαρτογράφηση της «κοινωνικοεπιστημονικής ωριμότητας» των φοιτητών απέναντι σε ζητήματα διατροφής, βιωσιμότητας και δημόσιας πολιτικής. Τα ευρήματα φιλοδοξούν να αξιοποιηθούν για τον σχεδιασμό εκπαιδευτικών παρεμβάσεων και τη διαμόρφωση τεκμηριωμένων πολιτικών που προωθούν τη βιώσιμη διατροφή και την προαγωγή της υγείας. Συνολικά, η εργασία αναδεικνύει τη σημασία της Βιολογίας, για την κατανόηση και διαχείριση των σύνθετων διατροφικών προκλήσεων του 21ου αιώνα. Μέσα από την κοινωνικοεπιστημονική προσέγγιση, η Διδακτική της Βιολογίας μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της ενεργού πολιτειότητας και στη διαμόρφωση επιστημονικά εγγράμματων και κοινωνικά υπεύθυνων πολιτών, ικανών να συμμετέχουν στον δημόσιο διάλογο για ζητήματα δημόσιας υγείας, βιωσιμότητας και κοινωνικής δικαιοσύνης που διαμορφώνουν το συλλογικό μέλλον.","abstract_has_math":false,"creators":["ΧΑΝΙΩΤΟΥ ΖΩΗ","CHANIOTOU ZOI"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-07-24T01:02:13Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5372359"],"render_values":[{"text":"uoadl:5372359","href":null,"code":true}]}]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5372359","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["ΧΑΝΙΩΤΟΥ ΖΩΗ","CHANIOTOU ZOI"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5372359","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5372359"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Στο πλαίσιο της σύγχρονης πραγματικότητας, η διατροφή αναγνωρίζεται ολοένα και περισσότερο ως ένα σύνθετο κοινωνικοεπιστημονικό ζήτημα (Socioscientific Issue – SSI). Υπερβαίνει τα όρια της ατομικής βιολογικής αναγκαιότητας και συνδέεται στενά με τη δημόσια υγεία, την περιβαλλοντική βιωσιμότητα και τις πολιτικές διακυβέρνησης. Στο πλαίσιο των σύγχρονων προσεγγίσεων της «Ενιαίας Υγείας» (One Health), η διατροφή αναδεικνύεται σε κεντρικό σημείο σύγκλισης κρίσιμων προκλήσεων του 21ου αιώνα, όπως η επισιτιστική ασφάλεια, η απώλεια βιοποικιλότητας, η κλιματική αλλαγή και η συστημική αλληλεπίδραση μεταξύ παχυσαρκίας, υποθρεψίας και κλιματικής αλλαγής, φαινόμενο που περιγράφεται στη διεθνή βιβλιογραφία ως «global syndemic». Υπό αυτό το πρίσμα, η ανάγκη για μετασχηματιστικές αλλαγές στη διεθνή διακυβέρνηση των συστημάτων τροφίμων (global food governance) καθίσταται πλέον αδιαμφισβήτητη. Η βιολογική παιδεία, πέρα από την εκπαίδευση των μελλοντικών επιστημόνων, αναδεικνύεται σε κρίσιμο παράγοντα για την αντίληψη των βιοπολιτικών διαστάσεων της διατροφής, συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση των κοινωνικών ανισοτήτων και της περιβαλλοντικής υποβάθμισης μέσω της διαμόρφωσης ενεργών και κοινωνικά υπεύθυνων πολιτών. Σε θεσμικό επίπεδο, η Ευρωπαϊκή Ένωση ανταποκρίνεται μέσω του Ευρωπαϊκού Πράσινου Συμφώνου (European Green Deal) και της στρατηγικής Farm to Fork, στοχεύοντας στη μετάβαση προς ένα δίκαιο και υγιεινό σύστημα τροφίμων. Παράλληλα, το πλαίσιο ικανοτήτων GreenComp προωθεί την καλλιέργεια δεξιοτήτων βιωσιμότητας στους πολίτες αναδεικνύοντας τον ρόλο της εκπαίδευσης ως βασικό μοχλό αυτής της μετάβασης. Η κοινωνικοεπιστημονική προσέγγιση στη Διδακτική των Φυσικών Επιστημών προσφέρει το κατάλληλο παιδαγωγικό πλαίσιο ώστε οι μαθητές και μελλοντικοί επιστήμονες να αναπτύξουν κριτική σκέψη και ικανότητα συμμετοχής στον δημόσιο διάλογο, ευθυγραμμιζόμενοι με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs) των Ηνωμένων Εθνών. Παρά τη σημασία του θέματος, η διεθνής βιβλιογραφία παρουσιάζει έλλειμμα ερευνητικών εργαλείων που να αποτυπώνουν τις στάσεις των φοιτητών απέναντι στις κοινωνικές, πολιτικές και ηθικές διαστάσεις της διατροφής. Η παρούσα μελέτη, εντασσόμενη στο πεδίο της Διδακτικής της Βιολογίας, επιδιώκει να συμβάλει στη γεφύρωση αυτού του κενού. Σκοπός της μελέτης είναι η χαρτογράφηση των στάσεων και των αντιλήψεων πρωτοετών φοιτητών και φοιτητριών Βιολογίας σχετικά με τη διατροφή ως SSI, πριν από την έναρξη της πανεπιστημιακής τους εκπαίδευσης. Η μελέτη εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο οι φοιτητές αντιλαμβάνονται τη διατροφή σε σχέση με ζητήματα δημόσιας υγείας, βιωσιμότητας, κοινωνικών ανισοτήτων, τεχνολογικής παρέμβασης και κρατικής ρύθμισης, αναγνωρίζοντας ότι οι διατροφικές επιλογές δεν αποτελούν αποκλειστικά ατομικές αποφάσεις αλλά διαμορφώνονται μέσα σε ένα ευρύτερο κοινωνικό, πολιτικό και πολιτισμικό πλαίσιο. Για την υλοποίηση της έρευνας αναπτύχθηκε ένα πρωτότυπο ερευνητικό εργαλείο βασισμένο στη μεθοδολογία των μικροσενάριων (vignettes). Τα μικροσενάρια παρουσιάζουν ρεαλιστικές καταστάσεις και διλήμματα, επιτρέποντας την αποτύπωση στάσεων σε αυθεντικά κοινωνικά συμφραζόμενα. Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν, αναλύθηκαν με διερευνητική παραγοντική ανάλυση (Exploratory Factor Analysis), με στόχο την ανάδειξη των λανθανουσών διαστάσεων που συγκροτούν τη σκέψη των φοιτητών απέναντι στις σύνθετες πτυχές των ζητημάτων. Η συμβολή της παρούσας έρευνας έγκειται αφενός στην εργαλειοποίηση της διατροφής ως SSI μέσω της ανάπτυξης ενός καινοτόμου ερευνητικού εργαλείου που γεφυρώνει τη θεωρία των κοινωνικοεπιστημονικών ζητημάτων με την εμπειρική μέτρηση στάσεων και αφετέρου στη χαρτογράφηση της «κοινωνικοεπιστημονικής ωριμότητας» των φοιτητών απέναντι σε ζητήματα διατροφής, βιωσιμότητας και δημόσιας πολιτικής. Τα ευρήματα φιλοδοξούν να αξιοποιηθούν για τον σχεδιασμό εκπαιδευτικών παρεμβάσεων και τη διαμόρφωση τεκμηριωμένων πολιτικών που προωθούν τη βιώσιμη διατροφή και την προαγωγή της υγείας. Συνολικά, η εργασία αναδεικνύει τη σημασία της Βιολογίας, για την κατανόηση και διαχείριση των σύνθετων διατροφικών προκλήσεων του 21ου αιώνα. Μέσα από την κοινωνικοεπιστημονική προσέγγιση, η Διδακτική της Βιολογίας μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της ενεργού πολιτειότητας και στη διαμόρφωση επιστημονικά εγγράμματων και κοινωνικά υπεύθυνων πολιτών, ικανών να συμμετέχουν στον δημόσιο διάλογο για ζητήματα δημόσιας υγείας, βιωσιμότητας και κοινωνικής δικαιοσύνης που διαμορφώνουν το συλλογικό μέλλον.","Within contemporary reality, nutrition is increasingly recognized as a complex socioscientific issue (SSI). It transcends the boundaries of individual biological necessity and is closely linked to public health, environmental sustainability, and global food governance policies. Within the framework of approaches such as One Health, nutrition emerges as a central point of convergence for major challenges of the 21st century, including food security, biodiversity loss, and the systemic interaction between obesity, undernutrition, and climate change—phenomena described in the international literature as a global syndemic. From this perspective, the need for transformative changes in the global governance of food systems (global food governance) has become increasingly evident. Βeyond the education of future scientists, biological literacy emerges as a critical factor for understanding the biopolitical dimensions of nutrition, contributing to addressing social inequalities and environmental degradation while fostering active and socially responsible citizens. At the institutional level, the European Union responds to these challenges through initiatives such as the European Green Deal and the Farm to Fork strategy, which aim to facilitate the transition toward a fair, healthy, and sustainable food system. In parallel, the GreenComp sustainability competence framework promotes the development of sustainability-related knowledge, skills, and attitudes among citizens, highlighting the role of education as a key driver of this transition. Within science education, the socioscientific approach offers an appropriate pedagogical framework through which students and future scientists can develop critical thinking skills and the capacity to participate in informed public dialogue, in alignment with the United Nations Sustainable Development Goals (SDGs). Despite the growing importance of nutrition as a socioscientific issue, international literature reveals a lack of research instruments capable of capturing students’ attitudes toward the social, political, and ethical dimensions of nutrition. The present study, situated within the field of Biology Education, seeks to address this gap. The aim of the study is to map the attitudes and perceptions of first-year Biology students regarding nutrition as an SSI prior to the beginning of their formal university education. The research focuses on how students perceive nutrition in relation to issues such as public health, sustainability, social inequalities, technological intervention, and state regulation, recognizing that dietary choices are not solely individual decisions but are shaped within a broader social, political, and cultural context. To conduct the study, a novel research instrument based on the vignette methodology was developed. The vignettes present realistic situations and dilemmas, allowing attitudes to be explored within authentic social contexts. The data collected were analyzed using Exploratory Factor Analysis (EFA) in order to identify the latent dimensions that structure students’ thinking regarding the complex aspects of these issues. The contribution of the study is twofold. First, it operationalizes nutrition as an SSI through the development of an innovative research instrument that bridges socioscientific theory with the empirical measurement of attitudes. Second, it maps the “socioscientific maturity” of students regarding issues of nutrition, sustainability, and public policy. The findings are expected to inform the design of educational interventions as well as evidence-based policies promoting sustainable nutrition and health promotion. Overall, the study highlights the importance of biology education in understanding and addressing the complex nutritional challenges of the 21st century. Through a socioscientific approach, Biology can contribute to strengthening active citizenship and fostering scientifically literate and socially responsible citizens capable of engaging in public dialogue on issues of public health, sustainability, and social justice that shape our collective future."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Η συνεισφορά της εκπαίδευσης σε ζητήματα διατροφής στο πλαίσιο κοινωνικοεπιστημονικής προσέγγισης"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["ΧΑΝΙΩΤΟΥ ΖΩΗ","CHANIOTOU ZOI"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Στο πλαίσιο της σύγχρονης πραγματικότητας, η διατροφή αναγνωρίζεται ολοένα και περισσότερο ως ένα σύνθετο κοινωνικοεπιστημονικό ζήτημα (Socioscientific Issue – SSI). Υπερβαίνει τα όρια της ατομικής βιολογικής αναγκαιότητας και συνδέεται στενά με τη δημόσια υγεία, την περιβαλλοντική βιωσιμότητα και τις πολιτικές διακυβέρνησης. Στο πλαίσιο των σύγχρονων προσεγγίσεων της «Ενιαίας Υγείας» (One Health), η διατροφή αναδεικνύεται σε κεντρικό σημείο σύγκλισης κρίσιμων προκλήσεων του 21ου αιώνα, όπως η επισιτιστική ασφάλεια, η απώλεια βιοποικιλότητας, η κλιματική αλλαγή και η συστημική αλληλεπίδραση μεταξύ παχυσαρκίας, υποθρεψίας και κλιματικής αλλαγής, φαινόμενο που περιγράφεται στη διεθνή βιβλιογραφία ως «global syndemic». Υπό αυτό το πρίσμα, η ανάγκη για μετασχηματιστικές αλλαγές στη διεθνή διακυβέρνηση των συστημάτων τροφίμων (global food governance) καθίσταται πλέον αδιαμφισβήτητη. Η βιολογική παιδεία, πέρα από την εκπαίδευση των μελλοντικών επιστημόνων, αναδεικνύεται σε κρίσιμο παράγοντα για την αντίληψη των βιοπολιτικών διαστάσεων της διατροφής, συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση των κοινωνικών ανισοτήτων και της περιβαλλοντικής υποβάθμισης μέσω της διαμόρφωσης ενεργών και κοινωνικά υπεύθυνων πολιτών. Σε θεσμικό επίπεδο, η Ευρωπαϊκή Ένωση ανταποκρίνεται μέσω του Ευρωπαϊκού Πράσινου Συμφώνου (European Green Deal) και της στρατηγικής Farm to Fork, στοχεύοντας στη μετάβαση προς ένα δίκαιο και υγιεινό σύστημα τροφίμων. Παράλληλα, το πλαίσιο ικανοτήτων GreenComp προωθεί την καλλιέργεια δεξιοτήτων βιωσιμότητας στους πολίτες αναδεικνύοντας τον ρόλο της εκπαίδευσης ως βασικό μοχλό αυτής της μετάβασης. Η κοινωνικοεπιστημονική προσέγγιση στη Διδακτική των Φυσικών Επιστημών προσφέρει το κατάλληλο παιδαγωγικό πλαίσιο ώστε οι μαθητές και μελλοντικοί επιστήμονες να αναπτύξουν κριτική σκέψη και ικανότητα συμμετοχής στον δημόσιο διάλογο, ευθυγραμμιζόμενοι με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs) των Ηνωμένων Εθνών. Παρά τη σημασία του θέματος, η διεθνής βιβλιογραφία παρουσιάζει έλλειμμα ερευνητικών εργαλείων που να αποτυπώνουν τις στάσεις των φοιτητών απέναντι στις κοινωνικές, πολιτικές και ηθικές διαστάσεις της διατροφής. Η παρούσα μελέτη, εντασσόμενη στο πεδίο της Διδακτικής της Βιολογίας, επιδιώκει να συμβάλει στη γεφύρωση αυτού του κενού. Σκοπός της μελέτης είναι η χαρτογράφηση των στάσεων και των αντιλήψεων πρωτοετών φοιτητών και φοιτητριών Βιολογίας σχετικά με τη διατροφή ως SSI, πριν από την έναρξη της πανεπιστημιακής τους εκπαίδευσης. Η μελέτη εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο οι φοιτητές αντιλαμβάνονται τη διατροφή σε σχέση με ζητήματα δημόσιας υγείας, βιωσιμότητας, κοινωνικών ανισοτήτων, τεχνολογικής παρέμβασης και κρατικής ρύθμισης, αναγνωρίζοντας ότι οι διατροφικές επιλογές δεν αποτελούν αποκλειστικά ατομικές αποφάσεις αλλά διαμορφώνονται μέσα σε ένα ευρύτερο κοινωνικό, πολιτικό και πολιτισμικό πλαίσιο. Για την υλοποίηση της έρευνας αναπτύχθηκε ένα πρωτότυπο ερευνητικό εργαλείο βασισμένο στη μεθοδολογία των μικροσενάριων (vignettes). Τα μικροσενάρια παρουσιάζουν ρεαλιστικές καταστάσεις και διλήμματα, επιτρέποντας την αποτύπωση στάσεων σε αυθεντικά κοινωνικά συμφραζόμενα. Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν, αναλύθηκαν με διερευνητική παραγοντική ανάλυση (Exploratory Factor Analysis), με στόχο την ανάδειξη των λανθανουσών διαστάσεων που συγκροτούν τη σκέψη των φοιτητών απέναντι στις σύνθετες πτυχές των ζητημάτων. Η συμβολή της παρούσας έρευνας έγκειται αφενός στην εργαλειοποίηση της διατροφής ως SSI μέσω της ανάπτυξης ενός καινοτόμου ερευνητικού εργαλείου που γεφυρώνει τη θεωρία των κοινωνικοεπιστημονικών ζητημάτων με την εμπειρική μέτρηση στάσεων και αφετέρου στη χαρτογράφηση της «κοινωνικοεπιστημονικής ωριμότητας» των φοιτητών απέναντι σε ζητήματα διατροφής, βιωσιμότητας και δημόσιας πολιτικής. Τα ευρήματα φιλοδοξούν να αξιοποιηθούν για τον σχεδιασμό εκπαιδευτικών παρεμβάσεων και τη διαμόρφωση τεκμηριωμένων πολιτικών που προωθούν τη βιώσιμη διατροφή και την προαγωγή της υγείας. Συνολικά, η εργασία αναδεικνύει τη σημασία της Βιολογίας, για την κατανόηση και διαχείριση των σύνθετων διατροφικών προκλήσεων του 21ου αιώνα. Μέσα από την κοινωνικοεπιστημονική προσέγγιση, η Διδακτική της Βιολογίας μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της ενεργού πολιτειότητας και στη διαμόρφωση επιστημονικά εγγράμματων και κοινωνικά υπεύθυνων πολιτών, ικανών να συμμετέχουν στον δημόσιο διάλογο για ζητήματα δημόσιας υγείας, βιωσιμότητας και κοινωνικής δικαιοσύνης που διαμορφώνουν το συλλογικό μέλλον.","Within contemporary reality, nutrition is increasingly recognized as a complex socioscientific issue (SSI). It transcends the boundaries of individual biological necessity and is closely linked to public health, environmental sustainability, and global food governance policies. Within the framework of approaches such as One Health, nutrition emerges as a central point of convergence for major challenges of the 21st century, including food security, biodiversity loss, and the systemic interaction between obesity, undernutrition, and climate change—phenomena described in the international literature as a global syndemic. From this perspective, the need for transformative changes in the global governance of food systems (global food governance) has become increasingly evident. Βeyond the education of future scientists, biological literacy emerges as a critical factor for understanding the biopolitical dimensions of nutrition, contributing to addressing social inequalities and environmental degradation while fostering active and socially responsible citizens. At the institutional level, the European Union responds to these challenges through initiatives such as the European Green Deal and the Farm to Fork strategy, which aim to facilitate the transition toward a fair, healthy, and sustainable food system. In parallel, the GreenComp sustainability competence framework promotes the development of sustainability-related knowledge, skills, and attitudes among citizens, highlighting the role of education as a key driver of this transition. Within science education, the socioscientific approach offers an appropriate pedagogical framework through which students and future scientists can develop critical thinking skills and the capacity to participate in informed public dialogue, in alignment with the United Nations Sustainable Development Goals (SDGs). Despite the growing importance of nutrition as a socioscientific issue, international literature reveals a lack of research instruments capable of capturing students’ attitudes toward the social, political, and ethical dimensions of nutrition. The present study, situated within the field of Biology Education, seeks to address this gap. The aim of the study is to map the attitudes and perceptions of first-year Biology students regarding nutrition as an SSI prior to the beginning of their formal university education. The research focuses on how students perceive nutrition in relation to issues such as public health, sustainability, social inequalities, technological intervention, and state regulation, recognizing that dietary choices are not solely individual decisions but are shaped within a broader social, political, and cultural context. To conduct the study, a novel research instrument based on the vignette methodology was developed. The vignettes present realistic situations and dilemmas, allowing attitudes to be explored within authentic social contexts. The data collected were analyzed using Exploratory Factor Analysis (EFA) in order to identify the latent dimensions that structure students’ thinking regarding the complex aspects of these issues. The contribution of the study is twofold. First, it operationalizes nutrition as an SSI through the development of an innovative research instrument that bridges socioscientific theory with the empirical measurement of attitudes. Second, it maps the “socioscientific maturity” of students regarding issues of nutrition, sustainability, and public policy. The findings are expected to inform the design of educational interventions as well as evidence-based policies promoting sustainable nutrition and health promotion. Overall, the study highlights the importance of biology education in understanding and addressing the complex nutritional challenges of the 21st century. Through a socioscientific approach, Biology can contribute to strengthening active citizenship and fostering scientifically literate and socially responsible citizens capable of engaging in public dialogue on issues of public health, sustainability, and social justice that shape our collective future."],"dc:identifier":["uoadl:5372359","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5372359"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Η συνεισφορά της εκπαίδευσης σε ζητήματα διατροφής στο πλαίσιο κοινωνικοεπιστημονικής προσέγγισης"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-07-24T01:02:13Z"}