Από την κρίση στην ενοποίηση; Η επίδραση του πολέμου στην Ουκρανία στην Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Τα τελευταία χρόνια, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει βρεθεί αντιμέτωπη με μια αλληλουχία κρίσεων, από την κρίση δημόσιου χρέους το 2009 έως τον πόλεμο στην Ουκρανία το 2022, συνθέτοντας αυτό που συχνά περιγράφεται ως «πολυκρίση» και επαναφέροντας στο προσκήνιο το ερώτημα: κατά πόσο οι κρίσεις λειτουργούν ως καταλύτες προόδου και εμβάθυνσης της ενοποίησης ή, αντίθετα, ως παράγοντες στασιμότητας και αποσύνθεσης. Η συζήτηση για τη σχέση κρίσης και ενοποίησης δεν είναι νέα, καθώς ήδη από τη δεκαετία του 1970 ο J. Monnet είχε επισημάνει ότι η Ευρώπη «θα σφυρηλατηθεί μέσα από τις κρίσεις της». Η παρούσα εργασία εξετάζει τον αντίκτυπο του πολέμου στην Ουκρανία στη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, εστιάζοντας στην Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ). Το βασικό ερευνητικό ερώτημα αφορά το κατά πόσο ο πόλεμος, ως εξωτερική υπαρξιακή κρίση, οδήγησε σε θετική πολιτικοποίηση και παρείχε νέα ώθηση στην αμυντική ενοποίηση της ΕΕ. Θεωρητικά, η ανάλυση στηρίζεται στη βιβλιογραφία περί πολιτικοποίησης, μέρος της οποίας υποστηρίζει ότι οι συμμετρικές και ολιστικές κρίσεις δύνανται να ενισχύσουν τη συλλογική δράση, τη θεσμική εμβάθυνση και τη νομιμοποίηση της ευρωπαϊκής διακυβέρνησης. Μεθοδολογικά, η εργασία βασίζεται σε ποιοτική ανάλυση επίσημων εγγράφων της ΕΕ, θεσμικών κειμένων κρατών-μελών, δεδομένων κοινής γνώμης και επιλεγμένων μελετών περίπτωσης κρατών-μελών. Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο πόλεμος λειτούργησε ως καταλύτης θετικής πολιτικοποίησης, ενισχύοντας τον ρόλο των υπερεθνικών θεσμών, τη σύγκλιση μεταξύ των κρατών-μελών και τη δημόσια στήριξη προς την ΚΠΑΑ, ενώ παράλληλα αναζωογόνησε παλαιότερες ιδέες αμυντικής ενοποίησης. Συμπερασματικά, η εργασία υποστηρίζει ότι η κρίση του πολέμου στην Ουκρανία επιβεβαιώνει τη δυναμική της «ενοποίησης μέσω κρίσης» στον τομέα της άμυνας και ασφάλειας, παρά τους διαρκείς διακυβερνητικούς περιορισμούς που εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν την ευρωπαϊκή αμυντική πολιτική.

Authors dc:creator

• Παυλάκης Ιωάννης
• Pavlakis Ioannis

• Κοινωνικές, Πολιτικές και Οικονομικές επιστήμες
• Social, Political and Economic sciences

Language dc:language

Ελληνικά, Greek

Identifier

uoadl:5370790

OAI identifier oai:identifier

oai:lib.uoa.gr:uoadl:5370790