{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5362799"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5362799","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Δασικές Πυρκαγιές και Κλιματική Κρίση: Περίπτωση μελέτης της πυρκαγιάς στο Μάτι 2018 Ανατολική Αττική","abstract":"Ένα δυναμικό περιβάλλον με διαρκώς αυξανόμενες θερμοκρασιακές τιμές, ξηρά δάση και μεταβαλλόμενες μετεωρολογικές συνθήκες δημιουργεί συνθήκες που ευνοούν την έναρξη και την ταχεία εξάπλωση πυρκαγιών με σοβαρές, πρωτόγνωρες επιπτώσεις. Το βασικό ερώτημα που τίθεται αφορά εάν παραμένει επαρκώς ορατός χρόνος δράσης σε επίπεδο κοινωνικής και πολιτικής αντίστασης στην κλιματική κρίση, η οποία λειτουργεί ως επιταχυντής κινδύνων ακραίων πυρκαγιών. Μέρος της οικολογίας των δασών και των αντίστοιχων οικοσυστημάτων αποτελεί η συμβολή των δασικών πυρκαγιών στην δυναμική της ανανέωσης των οικοσυστημάτων, αλλά και στην απερήμωση περιοχών όταν οι πυρκαγιές επαναλαμβάνονται σε κοντινά χρονικά διαστήματα. Οι πυρκαγιές ακολουθούν τους νόμους της φύσης·, ενώ, παρά την πρόοδο σε αντιπυρικά μέτρα, δεν μπορούν να εξαλειφθούν πλήρως. Επιπλέον, οι πυρκαγιές ασκούν αρνητικές επιδράσεις στην ανθρώπινη υγεία και ψυχική ευεξία λόγω των εικόνων καταστροφής και της διακοπής των δραστηριοτήτων· οι πληγείσες περιοχές συχνά τίθενται σε διαδικασίες αποδιάρθρωσης. Από την άλλη πλευρά, υπό ορισμένες συνθήκες μπορούν να συμβάλουν στην ανανέωση του δάσους και στην αύξηση της βιοποικιλότητάς του, εφόσον η συχνότητα εμφάνισής τους είναι χαμηλή ή μεσοπρόθεσμη. Ωστόσο, οι δασικές πυρκαγιές εντάσσονται στην κατηγορία των φυσικών φαινομένων – φυσικών καταστροφών. Ενώ είναι αδύνατον να εξαιρεθούν πλήρως, ο σχεδιασμός πρόληψης, ο προκατασταλτικός χαρακτήρας των μέτρων και η άμεση λήψη σχετικών δράσεων κρίνεται απολύτως αναγκαία. Σε περίπτωση εκδήλωσης πυρκαγιάς, ο στόχος είναι η πλήρης εκτόνωση μέσα από τα μέτρα πρόληψης και το κατάλληλο επίπεδο επέμβασης, χωρίς να υπερβεί τους οριακούς μηχανισμούς καταστολής. Η ορθολογική διαχείριση της πρόληψης αποτελεί τον κεντρικό στόχο της αντιπυρικής προστασίας, ο οποίος επιδιώκεται μέσω της συστηματικής μελέτης και ανάλυσης των αίτιων που προκαλούν τη δασική πυρκαγιά. Οι πυρκαγιές μπορεί να προκληθούν τόσο από φυσικά αίτια όσο και από ανθρώπινη δραστηριότητα, με τη χώρα μας να εμφανίζει κυρίως κίνδυνο λόγω αμέλειας και ανθρώπινης δραστηριότητας, ενώ ο από πρόθεση εμπρησμός αποτελεί σημαντικό συντελεστή. Σε εθνικό επίπεδο, σύμφωνα με τη Διεύθυνση Πληροφορικής του Αρχηγείου Πυροσβεστικού Σώματος, το έτος 2023 καταγράφηκαν 8.257 αγροτοδασικές πυρκαγιές στη χώρα, οι οποίες κατέκαψαν συνολικά 1.769.664,3 στρέμματα. Τα στοιχεία αυτά τονίζουν την κρισιμότητα της εφαρμογής συντονισμένων στρατηγικών πρόληψης, παρακολούθησης και άμεσης καταστολής σε επίπεδο πολιτικής διαχείρισης δασών. Σε σχέση με τη Μεσόγειο, οι δασικές πυρκαγιές έχουν αυξηθεί ως προς συχνότητα, έκταση και ένταση, υπογραμμίζοντας την ιδιαίτερη ευαισθησία των δασικών οικοσυστημάτων στην κλιματική κρίση. Η κλιματική αλλαγή λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής κινδύνου, δημιουργώντας ακραίες μετεωρολογικές συνθήκες που ευνοούν την έναρξη και τη γρήγορη εξάπλωση πυρκαγιών (Flannigan et al., 2009; Barbero et al., 2015). Η τραγική περίπτωση της φονικής πυρκαγιάς στο Μάτι της Ανατολικής Αττικής στις 23 Ιουλίου 2018, όπου έχασαν τη ζωή τους 104 άνθρωποι, αποτελεί ένα σαφές παράδειγμα της εξέλιξης—αλληλεπίδρασης μεταξύ ακραίων κλιματικών φαινομένων (θυελλώδεις άνεμοι) και ανθρωπογενούς παραγόντων (αναρχική δόμηση, ελλιπής πολεοδομικός σχεδιασμός). Η μελέτη της καταστροφής επισημαίνει την ανάγκη για ριζικές αλλαγές στην αντιμετώπιση κρίσεων και στον πολεοδομικό σχεδιασμό για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των κοινωνιών και των περιβαλλοντικών συστημάτων απέναντι σε μελλοντικές πυρκαγιές. Συμπερασματικά, η συνώνυμη αλληλουχία κλιματικής αλλαγής, πυρκαγιών και πολιτείας αναδεικνύει την επιτακτικότητα ενός ολοκληρωμένου πλαισίου όπου:  ο έγκαιρος και συστηματικός προγραμματισμός πρόληψης και καταστολής είναι κρίσιμος,  η αποφυγή και ο περιορισμός των ανθρώπινων παραγόντων κινδύνου παραμένει κεντρική προτεραιότητα,  οι πολεοδομικοί και κυρίως δασικοί σχεδιασμοί ενσωματώνουν κλιματικά δεδομένα, βιώσιμες πρακτικές διαχείρισης και την προστασία των ευπαθών οικοσυστημάτων,  οι στρατηγικές αντιμετώπισης βασίζονται σε δεδομένα και μελέτες αιτιώδους σχέσης, προκειμένου να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα σε μελλοντικά επεισόδια πυρκαγιών, με γνώμονα τη δημόσια υγεία και την περιβαλλοντική ποιότητα.","abstract_html":"Ένα δυναμικό περιβάλλον με διαρκώς αυξανόμενες θερμοκρασιακές τιμές, ξηρά δάση και μεταβαλλόμενες μετεωρολογικές συνθήκες δημιουργεί συνθήκες που ευνοούν την έναρξη και την ταχεία εξάπλωση πυρκαγιών με σοβαρές, πρωτόγνωρες επιπτώσεις. Το βασικό ερώτημα που τίθεται αφορά εάν παραμένει επαρκώς ορατός χρόνος δράσης σε επίπεδο κοινωνικής και πολιτικής αντίστασης στην κλιματική κρίση, η οποία λειτουργεί ως επιταχυντής κινδύνων ακραίων πυρκαγιών. Μέρος της οικολογίας των δασών και των αντίστοιχων οικοσυστημάτων αποτελεί η συμβολή των δασικών πυρκαγιών στην δυναμική της ανανέωσης των οικοσυστημάτων, αλλά και στην απερήμωση περιοχών όταν οι πυρκαγιές επαναλαμβάνονται σε κοντινά χρονικά διαστήματα. Οι πυρκαγιές ακολουθούν τους νόμους της φύσης·, ενώ, παρά την πρόοδο σε αντιπυρικά μέτρα, δεν μπορούν να εξαλειφθούν πλήρως. Επιπλέον, οι πυρκαγιές ασκούν αρνητικές επιδράσεις στην ανθρώπινη υγεία και ψυχική ευεξία λόγω των εικόνων καταστροφής και της διακοπής των δραστηριοτήτων· οι πληγείσες περιοχές συχνά τίθενται σε διαδικασίες αποδιάρθρωσης. Από την άλλη πλευρά, υπό ορισμένες συνθήκες μπορούν να συμβάλουν στην ανανέωση του δάσους και στην αύξηση της βιοποικιλότητάς του, εφόσον η συχνότητα εμφάνισής τους είναι χαμηλή ή μεσοπρόθεσμη. Ωστόσο, οι δασικές πυρκαγιές εντάσσονται στην κατηγορία των φυσικών φαινομένων – φυσικών καταστροφών. Ενώ είναι αδύνατον να εξαιρεθούν πλήρως, ο σχεδιασμός πρόληψης, ο προκατασταλτικός χαρακτήρας των μέτρων και η άμεση λήψη σχετικών δράσεων κρίνεται απολύτως αναγκαία. Σε περίπτωση εκδήλωσης πυρκαγιάς, ο στόχος είναι η πλήρης εκτόνωση μέσα από τα μέτρα πρόληψης και το κατάλληλο επίπεδο επέμβασης, χωρίς να υπερβεί τους οριακούς μηχανισμούς καταστολής. Η ορθολογική διαχείριση της πρόληψης αποτελεί τον κεντρικό στόχο της αντιπυρικής προστασίας, ο οποίος επιδιώκεται μέσω της συστηματικής μελέτης και ανάλυσης των αίτιων που προκαλούν τη δασική πυρκαγιά. Οι πυρκαγιές μπορεί να προκληθούν τόσο από φυσικά αίτια όσο και από ανθρώπινη δραστηριότητα, με τη χώρα μας να εμφανίζει κυρίως κίνδυνο λόγω αμέλειας και ανθρώπινης δραστηριότητας, ενώ ο από πρόθεση εμπρησμός αποτελεί σημαντικό συντελεστή. Σε εθνικό επίπεδο, σύμφωνα με τη Διεύθυνση Πληροφορικής του Αρχηγείου Πυροσβεστικού Σώματος, το έτος 2023 καταγράφηκαν 8.257 αγροτοδασικές πυρκαγιές στη χώρα, οι οποίες κατέκαψαν συνολικά 1.769.664,3 στρέμματα. Τα στοιχεία αυτά τονίζουν την κρισιμότητα της εφαρμογής συντονισμένων στρατηγικών πρόληψης, παρακολούθησης και άμεσης καταστολής σε επίπεδο πολιτικής διαχείρισης δασών. Σε σχέση με τη Μεσόγειο, οι δασικές πυρκαγιές έχουν αυξηθεί ως προς συχνότητα, έκταση και ένταση, υπογραμμίζοντας την ιδιαίτερη ευαισθησία των δασικών οικοσυστημάτων στην κλιματική κρίση. Η κλιματική αλλαγή λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής κινδύνου, δημιουργώντας ακραίες μετεωρολογικές συνθήκες που ευνοούν την έναρξη και τη γρήγορη εξάπλωση πυρκαγιών (Flannigan et al., 2009; Barbero et al., 2015). Η τραγική περίπτωση της φονικής πυρκαγιάς στο Μάτι της Ανατολικής Αττικής στις 23 Ιουλίου 2018, όπου έχασαν τη ζωή τους 104 άνθρωποι, αποτελεί ένα σαφές παράδειγμα της εξέλιξης—αλληλεπίδρασης μεταξύ ακραίων κλιματικών φαινομένων (θυελλώδεις άνεμοι) και ανθρωπογενούς παραγόντων (αναρχική δόμηση, ελλιπής πολεοδομικός σχεδιασμός). Η μελέτη της καταστροφής επισημαίνει την ανάγκη για ριζικές αλλαγές στην αντιμετώπιση κρίσεων και στον πολεοδομικό σχεδιασμό για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των κοινωνιών και των περιβαλλοντικών συστημάτων απέναντι σε μελλοντικές πυρκαγιές. Συμπερασματικά, η συνώνυμη αλληλουχία κλιματικής αλλαγής, πυρκαγιών και πολιτείας αναδεικνύει την επιτακτικότητα ενός ολοκληρωμένου πλαισίου όπου:  ο έγκαιρος και συστηματικός προγραμματισμός πρόληψης και καταστολής είναι κρίσιμος,  η αποφυγή και ο περιορισμός των ανθρώπινων παραγόντων κινδύνου παραμένει κεντρική προτεραιότητα,  οι πολεοδομικοί και κυρίως δασικοί σχεδιασμοί ενσωματώνουν κλιματικά δεδομένα, βιώσιμες πρακτικές διαχείρισης και την προστασία των ευπαθών οικοσυστημάτων,  οι στρατηγικές αντιμετώπισης βασίζονται σε δεδομένα και μελέτες αιτιώδους σχέσης, προκειμένου να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα σε μελλοντικά επεισόδια πυρκαγιών, με γνώμονα τη δημόσια υγεία και την περιβαλλοντική ποιότητα.","abstract_has_math":false,"creators":["Ρεβύθης Κωνσταντίνος","Revythis Konstantinos"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-07-24T01:02:00Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5362799"],"render_values":[{"text":"uoadl:5362799","href":null,"code":true}]}]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5362799","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Ρεβύθης Κωνσταντίνος","Revythis Konstantinos"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5362799","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5362799"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Ένα δυναμικό περιβάλλον με διαρκώς αυξανόμενες θερμοκρασιακές τιμές, ξηρά δάση και μεταβαλλόμενες μετεωρολογικές συνθήκες δημιουργεί συνθήκες που ευνοούν την έναρξη και την ταχεία εξάπλωση πυρκαγιών με σοβαρές, πρωτόγνωρες επιπτώσεις. Το βασικό ερώτημα που τίθεται αφορά εάν παραμένει επαρκώς ορατός χρόνος δράσης σε επίπεδο κοινωνικής και πολιτικής αντίστασης στην κλιματική κρίση, η οποία λειτουργεί ως επιταχυντής κινδύνων ακραίων πυρκαγιών. Μέρος της οικολογίας των δασών και των αντίστοιχων οικοσυστημάτων αποτελεί η συμβολή των δασικών πυρκαγιών στην δυναμική της ανανέωσης των οικοσυστημάτων, αλλά και στην απερήμωση περιοχών όταν οι πυρκαγιές επαναλαμβάνονται σε κοντινά χρονικά διαστήματα. Οι πυρκαγιές ακολουθούν τους νόμους της φύσης·, ενώ, παρά την πρόοδο σε αντιπυρικά μέτρα, δεν μπορούν να εξαλειφθούν πλήρως. Επιπλέον, οι πυρκαγιές ασκούν αρνητικές επιδράσεις στην ανθρώπινη υγεία και ψυχική ευεξία λόγω των εικόνων καταστροφής και της διακοπής των δραστηριοτήτων· οι πληγείσες περιοχές συχνά τίθενται σε διαδικασίες αποδιάρθρωσης. Από την άλλη πλευρά, υπό ορισμένες συνθήκες μπορούν να συμβάλουν στην ανανέωση του δάσους και στην αύξηση της βιοποικιλότητάς του, εφόσον η συχνότητα εμφάνισής τους είναι χαμηλή ή μεσοπρόθεσμη. Ωστόσο, οι δασικές πυρκαγιές εντάσσονται στην κατηγορία των φυσικών φαινομένων – φυσικών καταστροφών. Ενώ είναι αδύνατον να εξαιρεθούν πλήρως, ο σχεδιασμός πρόληψης, ο προκατασταλτικός χαρακτήρας των μέτρων και η άμεση λήψη σχετικών δράσεων κρίνεται απολύτως αναγκαία. Σε περίπτωση εκδήλωσης πυρκαγιάς, ο στόχος είναι η πλήρης εκτόνωση μέσα από τα μέτρα πρόληψης και το κατάλληλο επίπεδο επέμβασης, χωρίς να υπερβεί τους οριακούς μηχανισμούς καταστολής. Η ορθολογική διαχείριση της πρόληψης αποτελεί τον κεντρικό στόχο της αντιπυρικής προστασίας, ο οποίος επιδιώκεται μέσω της συστηματικής μελέτης και ανάλυσης των αίτιων που προκαλούν τη δασική πυρκαγιά. Οι πυρκαγιές μπορεί να προκληθούν τόσο από φυσικά αίτια όσο και από ανθρώπινη δραστηριότητα, με τη χώρα μας να εμφανίζει κυρίως κίνδυνο λόγω αμέλειας και ανθρώπινης δραστηριότητας, ενώ ο από πρόθεση εμπρησμός αποτελεί σημαντικό συντελεστή. Σε εθνικό επίπεδο, σύμφωνα με τη Διεύθυνση Πληροφορικής του Αρχηγείου Πυροσβεστικού Σώματος, το έτος 2023 καταγράφηκαν 8.257 αγροτοδασικές πυρκαγιές στη χώρα, οι οποίες κατέκαψαν συνολικά 1.769.664,3 στρέμματα. Τα στοιχεία αυτά τονίζουν την κρισιμότητα της εφαρμογής συντονισμένων στρατηγικών πρόληψης, παρακολούθησης και άμεσης καταστολής σε επίπεδο πολιτικής διαχείρισης δασών. Σε σχέση με τη Μεσόγειο, οι δασικές πυρκαγιές έχουν αυξηθεί ως προς συχνότητα, έκταση και ένταση, υπογραμμίζοντας την ιδιαίτερη ευαισθησία των δασικών οικοσυστημάτων στην κλιματική κρίση. Η κλιματική αλλαγή λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής κινδύνου, δημιουργώντας ακραίες μετεωρολογικές συνθήκες που ευνοούν την έναρξη και τη γρήγορη εξάπλωση πυρκαγιών (Flannigan et al., 2009; Barbero et al., 2015). Η τραγική περίπτωση της φονικής πυρκαγιάς στο Μάτι της Ανατολικής Αττικής στις 23 Ιουλίου 2018, όπου έχασαν τη ζωή τους 104 άνθρωποι, αποτελεί ένα σαφές παράδειγμα της εξέλιξης—αλληλεπίδρασης μεταξύ ακραίων κλιματικών φαινομένων (θυελλώδεις άνεμοι) και ανθρωπογενούς παραγόντων (αναρχική δόμηση, ελλιπής πολεοδομικός σχεδιασμός). Η μελέτη της καταστροφής επισημαίνει την ανάγκη για ριζικές αλλαγές στην αντιμετώπιση κρίσεων και στον πολεοδομικό σχεδιασμό για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των κοινωνιών και των περιβαλλοντικών συστημάτων απέναντι σε μελλοντικές πυρκαγιές. Συμπερασματικά, η συνώνυμη αλληλουχία κλιματικής αλλαγής, πυρκαγιών και πολιτείας αναδεικνύει την επιτακτικότητα ενός ολοκληρωμένου πλαισίου όπου:  ο έγκαιρος και συστηματικός προγραμματισμός πρόληψης και καταστολής είναι κρίσιμος,  η αποφυγή και ο περιορισμός των ανθρώπινων παραγόντων κινδύνου παραμένει κεντρική προτεραιότητα,  οι πολεοδομικοί και κυρίως δασικοί σχεδιασμοί ενσωματώνουν κλιματικά δεδομένα, βιώσιμες πρακτικές διαχείρισης και την προστασία των ευπαθών οικοσυστημάτων,  οι στρατηγικές αντιμετώπισης βασίζονται σε δεδομένα και μελέτες αιτιώδους σχέσης, προκειμένου να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα σε μελλοντικά επεισόδια πυρκαγιών, με γνώμονα τη δημόσια υγεία και την περιβαλλοντική ποιότητα.","A dynamic environment in which temperatures are continually rising, forests are drying, and meteorological conditions are changing creates conditions that favor the initiation and rapid spread of wildfires with severe, unprecedented impacts. The central question concerns whether there remains a sufficiently visible time for action at social and policy levels in the face of climate change, which acts as an accelerant of extreme wildfire risk. Part of the ecology of forests and their respective ecosystems is the contribution of wildfires to the regeneration dynamics of ecosystems, but also to the desertification of areas when fires recur in close temporal proximity. Wildfires follow the laws of nature; despite progress in preventive measures, they cannot be entirely eliminated. Fires adversely affect human health and psychological well-being due to images of destruction and the interruption of activities, as affected areas subsequently undergo disintegration. Nevertheless, under certain conditions they can contribute to forest regeneration and to increased biodiversity, provided their frequency is low or medium term. Wildfires fall within the category of natural phenomena – natural disasters. While it is impossible to eliminate them completely, preventive planning, the preventive character of measures, and prompt action are deemed essential. When a fire occurs, the objective is to manage it through preventive measures and appropriate intervention without exceeding the limits of suppression mechanisms. The rational management of prevention constitutes the central objective of wildfire protection, pursued through systematic study and analysis of the causes underlying wildfires. Fires may be caused by natural factors or by human activity, with our country experiencing risk mainly due to negligence and human activity, while arson remains a significant factor. At the national level, according to the Information Technology Directorate of the Hellenic Fire Service, the year 2023 recorded 8,257 agricultural and forest fires in the country, consuming a total of 1,769,664.3 stremmas. These figures underscore the imperative for coordinated strategies of prevention, monitoring, and immediate suppression at the policy level of forest management. Regarding the Mediterranean region, wildfires have increased in frequency, extent, and intensity, emphasizing the particular vulnerability of forest ecosystems to climate change. Climate change functions as a risk multiplier, generating extreme meteorological conditions that promote the onset and rapid spread of fires. The tragic case of the deadly fire in Mati, Eastern Attica, on July 23, 2018, which claimed 104 lives, provides a stark example of the complex interaction between extreme climatic events (hurricane-force winds) and anthropogenic factors (unplanned construction and lack of planning). The study of the disaster underscores the need for radical changes in crisis management and in urban planning to enhance the resilience of societies and environmental systems against future wildfires. In conclusion, the interplay of climate change, wildfires, and governance highlights the urgency of a comprehensive framework in which:  timely and systematic planning for prevention and suppression is critical,  avoidance and reduction of human risk factors remain central priorities,  urban and especially forest planning incorporate climate data, sustainable management practices, and protection of vulnerable ecosystems,  response strategies are grounded in data and causal-analysis to bolster resilience to future wildfire events, with public health and environmental quality as guiding considerations."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Δασικές Πυρκαγιές και Κλιματική Κρίση: Περίπτωση μελέτης της πυρκαγιάς στο Μάτι 2018 Ανατολική Αττική"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Ρεβύθης Κωνσταντίνος","Revythis Konstantinos"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Ένα δυναμικό περιβάλλον με διαρκώς αυξανόμενες θερμοκρασιακές τιμές, ξηρά δάση και μεταβαλλόμενες μετεωρολογικές συνθήκες δημιουργεί συνθήκες που ευνοούν την έναρξη και την ταχεία εξάπλωση πυρκαγιών με σοβαρές, πρωτόγνωρες επιπτώσεις. Το βασικό ερώτημα που τίθεται αφορά εάν παραμένει επαρκώς ορατός χρόνος δράσης σε επίπεδο κοινωνικής και πολιτικής αντίστασης στην κλιματική κρίση, η οποία λειτουργεί ως επιταχυντής κινδύνων ακραίων πυρκαγιών. Μέρος της οικολογίας των δασών και των αντίστοιχων οικοσυστημάτων αποτελεί η συμβολή των δασικών πυρκαγιών στην δυναμική της ανανέωσης των οικοσυστημάτων, αλλά και στην απερήμωση περιοχών όταν οι πυρκαγιές επαναλαμβάνονται σε κοντινά χρονικά διαστήματα. Οι πυρκαγιές ακολουθούν τους νόμους της φύσης·, ενώ, παρά την πρόοδο σε αντιπυρικά μέτρα, δεν μπορούν να εξαλειφθούν πλήρως. Επιπλέον, οι πυρκαγιές ασκούν αρνητικές επιδράσεις στην ανθρώπινη υγεία και ψυχική ευεξία λόγω των εικόνων καταστροφής και της διακοπής των δραστηριοτήτων· οι πληγείσες περιοχές συχνά τίθενται σε διαδικασίες αποδιάρθρωσης. Από την άλλη πλευρά, υπό ορισμένες συνθήκες μπορούν να συμβάλουν στην ανανέωση του δάσους και στην αύξηση της βιοποικιλότητάς του, εφόσον η συχνότητα εμφάνισής τους είναι χαμηλή ή μεσοπρόθεσμη. Ωστόσο, οι δασικές πυρκαγιές εντάσσονται στην κατηγορία των φυσικών φαινομένων – φυσικών καταστροφών. Ενώ είναι αδύνατον να εξαιρεθούν πλήρως, ο σχεδιασμός πρόληψης, ο προκατασταλτικός χαρακτήρας των μέτρων και η άμεση λήψη σχετικών δράσεων κρίνεται απολύτως αναγκαία. Σε περίπτωση εκδήλωσης πυρκαγιάς, ο στόχος είναι η πλήρης εκτόνωση μέσα από τα μέτρα πρόληψης και το κατάλληλο επίπεδο επέμβασης, χωρίς να υπερβεί τους οριακούς μηχανισμούς καταστολής. Η ορθολογική διαχείριση της πρόληψης αποτελεί τον κεντρικό στόχο της αντιπυρικής προστασίας, ο οποίος επιδιώκεται μέσω της συστηματικής μελέτης και ανάλυσης των αίτιων που προκαλούν τη δασική πυρκαγιά. Οι πυρκαγιές μπορεί να προκληθούν τόσο από φυσικά αίτια όσο και από ανθρώπινη δραστηριότητα, με τη χώρα μας να εμφανίζει κυρίως κίνδυνο λόγω αμέλειας και ανθρώπινης δραστηριότητας, ενώ ο από πρόθεση εμπρησμός αποτελεί σημαντικό συντελεστή. Σε εθνικό επίπεδο, σύμφωνα με τη Διεύθυνση Πληροφορικής του Αρχηγείου Πυροσβεστικού Σώματος, το έτος 2023 καταγράφηκαν 8.257 αγροτοδασικές πυρκαγιές στη χώρα, οι οποίες κατέκαψαν συνολικά 1.769.664,3 στρέμματα. Τα στοιχεία αυτά τονίζουν την κρισιμότητα της εφαρμογής συντονισμένων στρατηγικών πρόληψης, παρακολούθησης και άμεσης καταστολής σε επίπεδο πολιτικής διαχείρισης δασών. Σε σχέση με τη Μεσόγειο, οι δασικές πυρκαγιές έχουν αυξηθεί ως προς συχνότητα, έκταση και ένταση, υπογραμμίζοντας την ιδιαίτερη ευαισθησία των δασικών οικοσυστημάτων στην κλιματική κρίση. Η κλιματική αλλαγή λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής κινδύνου, δημιουργώντας ακραίες μετεωρολογικές συνθήκες που ευνοούν την έναρξη και τη γρήγορη εξάπλωση πυρκαγιών (Flannigan et al., 2009; Barbero et al., 2015). Η τραγική περίπτωση της φονικής πυρκαγιάς στο Μάτι της Ανατολικής Αττικής στις 23 Ιουλίου 2018, όπου έχασαν τη ζωή τους 104 άνθρωποι, αποτελεί ένα σαφές παράδειγμα της εξέλιξης—αλληλεπίδρασης μεταξύ ακραίων κλιματικών φαινομένων (θυελλώδεις άνεμοι) και ανθρωπογενούς παραγόντων (αναρχική δόμηση, ελλιπής πολεοδομικός σχεδιασμός). Η μελέτη της καταστροφής επισημαίνει την ανάγκη για ριζικές αλλαγές στην αντιμετώπιση κρίσεων και στον πολεοδομικό σχεδιασμό για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των κοινωνιών και των περιβαλλοντικών συστημάτων απέναντι σε μελλοντικές πυρκαγιές. Συμπερασματικά, η συνώνυμη αλληλουχία κλιματικής αλλαγής, πυρκαγιών και πολιτείας αναδεικνύει την επιτακτικότητα ενός ολοκληρωμένου πλαισίου όπου:  ο έγκαιρος και συστηματικός προγραμματισμός πρόληψης και καταστολής είναι κρίσιμος,  η αποφυγή και ο περιορισμός των ανθρώπινων παραγόντων κινδύνου παραμένει κεντρική προτεραιότητα,  οι πολεοδομικοί και κυρίως δασικοί σχεδιασμοί ενσωματώνουν κλιματικά δεδομένα, βιώσιμες πρακτικές διαχείρισης και την προστασία των ευπαθών οικοσυστημάτων,  οι στρατηγικές αντιμετώπισης βασίζονται σε δεδομένα και μελέτες αιτιώδους σχέσης, προκειμένου να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα σε μελλοντικά επεισόδια πυρκαγιών, με γνώμονα τη δημόσια υγεία και την περιβαλλοντική ποιότητα.","A dynamic environment in which temperatures are continually rising, forests are drying, and meteorological conditions are changing creates conditions that favor the initiation and rapid spread of wildfires with severe, unprecedented impacts. The central question concerns whether there remains a sufficiently visible time for action at social and policy levels in the face of climate change, which acts as an accelerant of extreme wildfire risk. Part of the ecology of forests and their respective ecosystems is the contribution of wildfires to the regeneration dynamics of ecosystems, but also to the desertification of areas when fires recur in close temporal proximity. Wildfires follow the laws of nature; despite progress in preventive measures, they cannot be entirely eliminated. Fires adversely affect human health and psychological well-being due to images of destruction and the interruption of activities, as affected areas subsequently undergo disintegration. Nevertheless, under certain conditions they can contribute to forest regeneration and to increased biodiversity, provided their frequency is low or medium term. Wildfires fall within the category of natural phenomena – natural disasters. While it is impossible to eliminate them completely, preventive planning, the preventive character of measures, and prompt action are deemed essential. When a fire occurs, the objective is to manage it through preventive measures and appropriate intervention without exceeding the limits of suppression mechanisms. The rational management of prevention constitutes the central objective of wildfire protection, pursued through systematic study and analysis of the causes underlying wildfires. Fires may be caused by natural factors or by human activity, with our country experiencing risk mainly due to negligence and human activity, while arson remains a significant factor. At the national level, according to the Information Technology Directorate of the Hellenic Fire Service, the year 2023 recorded 8,257 agricultural and forest fires in the country, consuming a total of 1,769,664.3 stremmas. These figures underscore the imperative for coordinated strategies of prevention, monitoring, and immediate suppression at the policy level of forest management. Regarding the Mediterranean region, wildfires have increased in frequency, extent, and intensity, emphasizing the particular vulnerability of forest ecosystems to climate change. Climate change functions as a risk multiplier, generating extreme meteorological conditions that promote the onset and rapid spread of fires. The tragic case of the deadly fire in Mati, Eastern Attica, on July 23, 2018, which claimed 104 lives, provides a stark example of the complex interaction between extreme climatic events (hurricane-force winds) and anthropogenic factors (unplanned construction and lack of planning). The study of the disaster underscores the need for radical changes in crisis management and in urban planning to enhance the resilience of societies and environmental systems against future wildfires. In conclusion, the interplay of climate change, wildfires, and governance highlights the urgency of a comprehensive framework in which:  timely and systematic planning for prevention and suppression is critical,  avoidance and reduction of human risk factors remain central priorities,  urban and especially forest planning incorporate climate data, sustainable management practices, and protection of vulnerable ecosystems,  response strategies are grounded in data and causal-analysis to bolster resilience to future wildfire events, with public health and environmental quality as guiding considerations."],"dc:identifier":["uoadl:5362799","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5362799"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Δασικές Πυρκαγιές και Κλιματική Κρίση: Περίπτωση μελέτης της πυρκαγιάς στο Μάτι 2018 Ανατολική Αττική"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-07-24T01:02:00Z"}