{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5360934"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5360934","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Τα ρωσικά λεξιλογικά δάνεια στη νέα ελληνική: Ανάλυση προτύπων ενσωμάτωσης και συμφραζομένων χρήσης με βάση σώματα κειμένων.","abstract":"Η παρούσα εργασία διερευνά τον λεξιλογικό δανεισμό από τη ρωσική στη νέα ελληνική γλώσσα, εστιάζοντας στη συστηματική καταγραφή, ανάλυση και ερμηνεία των ρωσικών δανείων που έχουν ενσωματωθεί στο ελληνικό λεξιλόγιο. Ανταποκρινόμενη στην ανάγκη για μελέτες που να εστιάζουν σε λιγότερο χαρτογραφημένες μορφές γλωσσικής επιρροής, η έρευνα υιοθετεί θεωρητικά μοντέλα από τη γλωσσολογία της επαφής, τη θεωρία του δανεισμού (Haspelmath & Tadmor, 2009· Matras, 2009· Winford, 2003) και τις κοινωνιογλωσσικές προσεγγίσεις στην προσαρμογή και χρήση δανείων. Με σημείο εκκίνησης τις ιστορικοπολιτισμικές σχέσεις Ελλάδας–Ρωσίας από τον 18ο αιώνα έως σήμερα, και μέσω της αναλυτικής επισκόπησης των κοινωνικών συνθηκών υπό τις οποίες τα δάνεια διείσδυσαν στο ελληνικό λεξιλόγιο, επιχειρείται η σύνδεση γλωσσικής επιρροής με ιστορικές συγκυρίες (όπως η ρωσική συμμετοχή στον ελληνικό αγώνα ανεξαρτησίας, η μετανάστευση, η σοβιετική παρουσία στον δημόσιο λόγο και η μετασοβιετική παλιννόστηση). Η μεθοδολογική βάση της έρευνας περιλαμβάνει τη χρήση Σωμάτων Κειμένων, στα οποία εντοπίστηκαν λέξεις ρωσικής προέλευσης. Η καταγραφή και ανάλυση συνδύασε ποσοτικές και ποιοτικές παραμέτρους: κατηγοριοποίηση κατά θεματικό πεδίο (π.χ. πολιτική, στρατιωτική ορολογία, μαγειρική, λογοτεχνία), γλωσσική προσαρμογή (φωνολογική, μορφολογική), σημασιολογική εξέλιξη και συχνότητα εμφάνισης. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη διάκριση ανάμεσα σε άμεσα και έμμεσα δάνεια (μέσω τρίτων γλωσσών), καθώς και στη λειτουργική ενσωμάτωσή τους στον σύγχρονο λόγο. Τα ευρήματα καταδεικνύουν ότι παρότι τα ρωσικά δάνεια είναι λιγότερο ορατά συγκριτικά με άλλα γλωσσικά στρώματα (τουρκικά, λατινικά, ιταλικά), εντοπίζονται σε σημασιολογικά φορτισμένα συμφραζόμενα και συχνά φέρουν ιδεολογική ή πολιτισμική φόρτιση. Η κοινωνιογλωσσική τους αποδοχή ποικίλλει, με ορισμένα δάνεια να έχουν πλήρως ενσωματωθεί, ενώ άλλα διατηρούν το στίγμα της ξενικότητας. Η εργασία αναδεικνύει επίσης την πολυπλοκότητα του φαινομένου του λεξιλογικού δανεισμού, αντικρούοντας την αντίληψη της απλής «εισαγωγής λέξεων» και προτείνοντας ένα πολυπαραγοντικό μοντέλο κατανόησης των γλωσσικών επιρροών. Συνολικά, η μελέτη ενισχύει τη θεωρητική συζήτηση γύρω από τη δανεισιμότητα, προτείνει ένα μοντέλο ταξινόμησης των δανείων με βάση το ιστορικο-πολιτισμικό τους πλαίσιο και συνεισφέρει εμπειρικά στη χαρτογράφηση των ρωσικών επιδράσεων στο σύγχρονο ελληνικό λεξιλόγιο. Η έρευνα υποστηρίζει ότι τα ρωσικά δάνεια μπορούν να λειτουργήσουν ως γλωσσικοί δείκτες ιστορικής επαφής και πολιτισμικής όσμωσης, φωτίζοντας τις διαστάσεις, τους δρόμους, τις ιδιαιτερότητες και τις διακυμάνσεις της αλληλεπίδρασης μεταξύ των δύο γλωσσικών κοινοτήτων και των πολιτισμών τους.","abstract_html":"Η παρούσα εργασία διερευνά τον λεξιλογικό δανεισμό από τη ρωσική στη νέα ελληνική γλώσσα, εστιάζοντας στη συστηματική καταγραφή, ανάλυση και ερμηνεία των ρωσικών δανείων που έχουν ενσωματωθεί στο ελληνικό λεξιλόγιο. Ανταποκρινόμενη στην ανάγκη για μελέτες που να εστιάζουν σε λιγότερο χαρτογραφημένες μορφές γλωσσικής επιρροής, η έρευνα υιοθετεί θεωρητικά μοντέλα από τη γλωσσολογία της επαφής, τη θεωρία του δανεισμού (Haspelmath & Tadmor, 2009· Matras, 2009· Winford, 2003) και τις κοινωνιογλωσσικές προσεγγίσεις στην προσαρμογή και χρήση δανείων. Με σημείο εκκίνησης τις ιστορικοπολιτισμικές σχέσεις Ελλάδας–Ρωσίας από τον 18ο αιώνα έως σήμερα, και μέσω της αναλυτικής επισκόπησης των κοινωνικών συνθηκών υπό τις οποίες τα δάνεια διείσδυσαν στο ελληνικό λεξιλόγιο, επιχειρείται η σύνδεση γλωσσικής επιρροής με ιστορικές συγκυρίες (όπως η ρωσική συμμετοχή στον ελληνικό αγώνα ανεξαρτησίας, η μετανάστευση, η σοβιετική παρουσία στον δημόσιο λόγο και η μετασοβιετική παλιννόστηση). Η μεθοδολογική βάση της έρευνας περιλαμβάνει τη χρήση Σωμάτων Κειμένων, στα οποία εντοπίστηκαν λέξεις ρωσικής προέλευσης. Η καταγραφή και ανάλυση συνδύασε ποσοτικές και ποιοτικές παραμέτρους: κατηγοριοποίηση κατά θεματικό πεδίο (π.χ. πολιτική, στρατιωτική ορολογία, μαγειρική, λογοτεχνία), γλωσσική προσαρμογή (φωνολογική, μορφολογική), σημασιολογική εξέλιξη και συχνότητα εμφάνισης. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη διάκριση ανάμεσα σε άμεσα και έμμεσα δάνεια (μέσω τρίτων γλωσσών), καθώς και στη λειτουργική ενσωμάτωσή τους στον σύγχρονο λόγο. Τα ευρήματα καταδεικνύουν ότι παρότι τα ρωσικά δάνεια είναι λιγότερο ορατά συγκριτικά με άλλα γλωσσικά στρώματα (τουρκικά, λατινικά, ιταλικά), εντοπίζονται σε σημασιολογικά φορτισμένα συμφραζόμενα και συχνά φέρουν ιδεολογική ή πολιτισμική φόρτιση. Η κοινωνιογλωσσική τους αποδοχή ποικίλλει, με ορισμένα δάνεια να έχουν πλήρως ενσωματωθεί, ενώ άλλα διατηρούν το στίγμα της ξενικότητας. Η εργασία αναδεικνύει επίσης την πολυπλοκότητα του φαινομένου του λεξιλογικού δανεισμού, αντικρούοντας την αντίληψη της απλής «εισαγωγής λέξεων» και προτείνοντας ένα πολυπαραγοντικό μοντέλο κατανόησης των γλωσσικών επιρροών. Συνολικά, η μελέτη ενισχύει τη θεωρητική συζήτηση γύρω από τη δανεισιμότητα, προτείνει ένα μοντέλο ταξινόμησης των δανείων με βάση το ιστορικο-πολιτισμικό τους πλαίσιο και συνεισφέρει εμπειρικά στη χαρτογράφηση των ρωσικών επιδράσεων στο σύγχρονο ελληνικό λεξιλόγιο. Η έρευνα υποστηρίζει ότι τα ρωσικά δάνεια μπορούν να λειτουργήσουν ως γλωσσικοί δείκτες ιστορικής επαφής και πολιτισμικής όσμωσης, φωτίζοντας τις διαστάσεις, τους δρόμους, τις ιδιαιτερότητες και τις διακυμάνσεις της αλληλεπίδρασης μεταξύ των δύο γλωσσικών κοινοτήτων και των πολιτισμών τους.","abstract_has_math":false,"creators":["ΡΑΠΑΝΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ-ΓΕΩΡΓΙΟΣ","RAPANOS CHRISTOS-GEORGIOS"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-07-24T01:01:53Z","subjects":["Γλώσσα – Λογοτεχνία","Language – Literature"],"languages":["Ελληνικά","Ρωσικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5360934"],"render_values":[{"text":"uoadl:5360934","href":null,"code":true}]}]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5360934","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["ΡΑΠΑΝΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ-ΓΕΩΡΓΙΟΣ","RAPANOS CHRISTOS-GEORGIOS"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Γλώσσα – Λογοτεχνία","Language – Literature"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Ρωσικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5360934","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5360934"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η παρούσα εργασία διερευνά τον λεξιλογικό δανεισμό από τη ρωσική στη νέα ελληνική γλώσσα, εστιάζοντας στη συστηματική καταγραφή, ανάλυση και ερμηνεία των ρωσικών δανείων που έχουν ενσωματωθεί στο ελληνικό λεξιλόγιο. Ανταποκρινόμενη στην ανάγκη για μελέτες που να εστιάζουν σε λιγότερο χαρτογραφημένες μορφές γλωσσικής επιρροής, η έρευνα υιοθετεί θεωρητικά μοντέλα από τη γλωσσολογία της επαφής, τη θεωρία του δανεισμού (Haspelmath & Tadmor, 2009· Matras, 2009· Winford, 2003) και τις κοινωνιογλωσσικές προσεγγίσεις στην προσαρμογή και χρήση δανείων. Με σημείο εκκίνησης τις ιστορικοπολιτισμικές σχέσεις Ελλάδας–Ρωσίας από τον 18ο αιώνα έως σήμερα, και μέσω της αναλυτικής επισκόπησης των κοινωνικών συνθηκών υπό τις οποίες τα δάνεια διείσδυσαν στο ελληνικό λεξιλόγιο, επιχειρείται η σύνδεση γλωσσικής επιρροής με ιστορικές συγκυρίες (όπως η ρωσική συμμετοχή στον ελληνικό αγώνα ανεξαρτησίας, η μετανάστευση, η σοβιετική παρουσία στον δημόσιο λόγο και η μετασοβιετική παλιννόστηση). Η μεθοδολογική βάση της έρευνας περιλαμβάνει τη χρήση Σωμάτων Κειμένων, στα οποία εντοπίστηκαν λέξεις ρωσικής προέλευσης. Η καταγραφή και ανάλυση συνδύασε ποσοτικές και ποιοτικές παραμέτρους: κατηγοριοποίηση κατά θεματικό πεδίο (π.χ. πολιτική, στρατιωτική ορολογία, μαγειρική, λογοτεχνία), γλωσσική προσαρμογή (φωνολογική, μορφολογική), σημασιολογική εξέλιξη και συχνότητα εμφάνισης. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη διάκριση ανάμεσα σε άμεσα και έμμεσα δάνεια (μέσω τρίτων γλωσσών), καθώς και στη λειτουργική ενσωμάτωσή τους στον σύγχρονο λόγο. Τα ευρήματα καταδεικνύουν ότι παρότι τα ρωσικά δάνεια είναι λιγότερο ορατά συγκριτικά με άλλα γλωσσικά στρώματα (τουρκικά, λατινικά, ιταλικά), εντοπίζονται σε σημασιολογικά φορτισμένα συμφραζόμενα και συχνά φέρουν ιδεολογική ή πολιτισμική φόρτιση. Η κοινωνιογλωσσική τους αποδοχή ποικίλλει, με ορισμένα δάνεια να έχουν πλήρως ενσωματωθεί, ενώ άλλα διατηρούν το στίγμα της ξενικότητας. Η εργασία αναδεικνύει επίσης την πολυπλοκότητα του φαινομένου του λεξιλογικού δανεισμού, αντικρούοντας την αντίληψη της απλής «εισαγωγής λέξεων» και προτείνοντας ένα πολυπαραγοντικό μοντέλο κατανόησης των γλωσσικών επιρροών. Συνολικά, η μελέτη ενισχύει τη θεωρητική συζήτηση γύρω από τη δανεισιμότητα, προτείνει ένα μοντέλο ταξινόμησης των δανείων με βάση το ιστορικο-πολιτισμικό τους πλαίσιο και συνεισφέρει εμπειρικά στη χαρτογράφηση των ρωσικών επιδράσεων στο σύγχρονο ελληνικό λεξιλόγιο. Η έρευνα υποστηρίζει ότι τα ρωσικά δάνεια μπορούν να λειτουργήσουν ως γλωσσικοί δείκτες ιστορικής επαφής και πολιτισμικής όσμωσης, φωτίζοντας τις διαστάσεις, τους δρόμους, τις ιδιαιτερότητες και τις διακυμάνσεις της αλληλεπίδρασης μεταξύ των δύο γλωσσικών κοινοτήτων και των πολιτισμών τους.","This thesis investigates lexical borrowing from Russian into Modern Greek, aiming at a systematic identification, analysis, and interpretation of Russian-origin loanwords integrated into the Greek lexicon. Addressing a gap in Greek contact linguistics regarding lesser-studied sources of lexical influence, the research draws on theoretical models from contact linguistics, borrowing typology (Haspelmath & Tadmor, 2009; Matras, 2009; Winford, 2003), and sociolinguistic approaches to adaptation and usage. Beginning with an overview of Greek–Russian sociohistorical relations from the 18th century to the present, the study examines how historical circumstances—such as Russian involvement in the Greek War of Independence, political and cultural exchange, migration flows, and post-Soviet repatriation—enabled the entrance and semantic distribution of Russian loanwords in Greek. The methodology is based on corpus analysis, employing the Hellenic National Corpus , to detect, record, and contextualize Russian-derived lexemes. The analysis combines both quantitative and qualitative criteria, including thematic classification (e.g., politics, military, gastronomy, literature), linguistic adaptation (phonological, morphological), semantic shifts, and frequency of use. Special attention is given to the distinction between direct and indirect borrowings (via intermediary languages) and their degree of integration into everyday usage. Findings suggest that although Russian loanwords are less numerous compared to other donor languages (e.g., Turkish, Latin, Italian), they appear in ideologically and culturally marked contexts and often carry sociopolitical connotations. Their sociolinguistic acceptance varies: some are fully assimilated, while others retain foreign features. The study argues for a multidimensional model of lexical borrowing, challenging simplistic notions of “word transfer” and highlighting the role of sociopolitical dynamics in linguistic change. Overall, the thesis contributes to the theoretical discourse on borrowability, proposes a context-sensitive classification of Russian loanwords, and offers empirical data that shed light on the Russian-Greek linguistic interface. Russian loanwords are shown to function as linguistic markers of contact, identity, and cultural transfer."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Τα ρωσικά λεξιλογικά δάνεια στη νέα ελληνική: Ανάλυση προτύπων ενσωμάτωσης και συμφραζομένων χρήσης με βάση σώματα κειμένων."]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["ΡΑΠΑΝΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ-ΓΕΩΡΓΙΟΣ","RAPANOS CHRISTOS-GEORGIOS"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Η παρούσα εργασία διερευνά τον λεξιλογικό δανεισμό από τη ρωσική στη νέα ελληνική γλώσσα, εστιάζοντας στη συστηματική καταγραφή, ανάλυση και ερμηνεία των ρωσικών δανείων που έχουν ενσωματωθεί στο ελληνικό λεξιλόγιο. Ανταποκρινόμενη στην ανάγκη για μελέτες που να εστιάζουν σε λιγότερο χαρτογραφημένες μορφές γλωσσικής επιρροής, η έρευνα υιοθετεί θεωρητικά μοντέλα από τη γλωσσολογία της επαφής, τη θεωρία του δανεισμού (Haspelmath & Tadmor, 2009· Matras, 2009· Winford, 2003) και τις κοινωνιογλωσσικές προσεγγίσεις στην προσαρμογή και χρήση δανείων. Με σημείο εκκίνησης τις ιστορικοπολιτισμικές σχέσεις Ελλάδας–Ρωσίας από τον 18ο αιώνα έως σήμερα, και μέσω της αναλυτικής επισκόπησης των κοινωνικών συνθηκών υπό τις οποίες τα δάνεια διείσδυσαν στο ελληνικό λεξιλόγιο, επιχειρείται η σύνδεση γλωσσικής επιρροής με ιστορικές συγκυρίες (όπως η ρωσική συμμετοχή στον ελληνικό αγώνα ανεξαρτησίας, η μετανάστευση, η σοβιετική παρουσία στον δημόσιο λόγο και η μετασοβιετική παλιννόστηση). Η μεθοδολογική βάση της έρευνας περιλαμβάνει τη χρήση Σωμάτων Κειμένων, στα οποία εντοπίστηκαν λέξεις ρωσικής προέλευσης. Η καταγραφή και ανάλυση συνδύασε ποσοτικές και ποιοτικές παραμέτρους: κατηγοριοποίηση κατά θεματικό πεδίο (π.χ. πολιτική, στρατιωτική ορολογία, μαγειρική, λογοτεχνία), γλωσσική προσαρμογή (φωνολογική, μορφολογική), σημασιολογική εξέλιξη και συχνότητα εμφάνισης. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη διάκριση ανάμεσα σε άμεσα και έμμεσα δάνεια (μέσω τρίτων γλωσσών), καθώς και στη λειτουργική ενσωμάτωσή τους στον σύγχρονο λόγο. Τα ευρήματα καταδεικνύουν ότι παρότι τα ρωσικά δάνεια είναι λιγότερο ορατά συγκριτικά με άλλα γλωσσικά στρώματα (τουρκικά, λατινικά, ιταλικά), εντοπίζονται σε σημασιολογικά φορτισμένα συμφραζόμενα και συχνά φέρουν ιδεολογική ή πολιτισμική φόρτιση. Η κοινωνιογλωσσική τους αποδοχή ποικίλλει, με ορισμένα δάνεια να έχουν πλήρως ενσωματωθεί, ενώ άλλα διατηρούν το στίγμα της ξενικότητας. Η εργασία αναδεικνύει επίσης την πολυπλοκότητα του φαινομένου του λεξιλογικού δανεισμού, αντικρούοντας την αντίληψη της απλής «εισαγωγής λέξεων» και προτείνοντας ένα πολυπαραγοντικό μοντέλο κατανόησης των γλωσσικών επιρροών. Συνολικά, η μελέτη ενισχύει τη θεωρητική συζήτηση γύρω από τη δανεισιμότητα, προτείνει ένα μοντέλο ταξινόμησης των δανείων με βάση το ιστορικο-πολιτισμικό τους πλαίσιο και συνεισφέρει εμπειρικά στη χαρτογράφηση των ρωσικών επιδράσεων στο σύγχρονο ελληνικό λεξιλόγιο. Η έρευνα υποστηρίζει ότι τα ρωσικά δάνεια μπορούν να λειτουργήσουν ως γλωσσικοί δείκτες ιστορικής επαφής και πολιτισμικής όσμωσης, φωτίζοντας τις διαστάσεις, τους δρόμους, τις ιδιαιτερότητες και τις διακυμάνσεις της αλληλεπίδρασης μεταξύ των δύο γλωσσικών κοινοτήτων και των πολιτισμών τους.","This thesis investigates lexical borrowing from Russian into Modern Greek, aiming at a systematic identification, analysis, and interpretation of Russian-origin loanwords integrated into the Greek lexicon. Addressing a gap in Greek contact linguistics regarding lesser-studied sources of lexical influence, the research draws on theoretical models from contact linguistics, borrowing typology (Haspelmath & Tadmor, 2009; Matras, 2009; Winford, 2003), and sociolinguistic approaches to adaptation and usage. Beginning with an overview of Greek–Russian sociohistorical relations from the 18th century to the present, the study examines how historical circumstances—such as Russian involvement in the Greek War of Independence, political and cultural exchange, migration flows, and post-Soviet repatriation—enabled the entrance and semantic distribution of Russian loanwords in Greek. The methodology is based on corpus analysis, employing the Hellenic National Corpus , to detect, record, and contextualize Russian-derived lexemes. The analysis combines both quantitative and qualitative criteria, including thematic classification (e.g., politics, military, gastronomy, literature), linguistic adaptation (phonological, morphological), semantic shifts, and frequency of use. Special attention is given to the distinction between direct and indirect borrowings (via intermediary languages) and their degree of integration into everyday usage. Findings suggest that although Russian loanwords are less numerous compared to other donor languages (e.g., Turkish, Latin, Italian), they appear in ideologically and culturally marked contexts and often carry sociopolitical connotations. Their sociolinguistic acceptance varies: some are fully assimilated, while others retain foreign features. The study argues for a multidimensional model of lexical borrowing, challenging simplistic notions of “word transfer” and highlighting the role of sociopolitical dynamics in linguistic change. Overall, the thesis contributes to the theoretical discourse on borrowability, proposes a context-sensitive classification of Russian loanwords, and offers empirical data that shed light on the Russian-Greek linguistic interface. Russian loanwords are shown to function as linguistic markers of contact, identity, and cultural transfer."],"dc:identifier":["uoadl:5360934","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5360934"],"dc:language":["Ελληνικά","Ρωσικά","Greek"],"dc:subject":["Γλώσσα – Λογοτεχνία","Language – Literature"],"dc:title":["Τα ρωσικά λεξιλογικά δάνεια στη νέα ελληνική: Ανάλυση προτύπων ενσωμάτωσης και συμφραζομένων χρήσης με βάση σώματα κειμένων."],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-07-24T01:01:53Z"}