{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5326667"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5326667","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Καθήλωση ψυχικά πασχόντων σε δομές παροχής ψυχικής υγείας: Aξιολόγηση της Ελληνικής πρακτικής υπό το πρίσμα του Διεθνούς Δικαίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων","abstract":"Εισαγωγή: Το δικαίωμα στη υγεία περιλαμβάνει το δικαίωμα στην ψυχική υγεία. Τα άτομα ωστόσο αντιμετωπίζουν ακόμη και σήμερα σημαντικά εμπόδια στην απόλαυση του δικαιώματος αυτού, εξαιτίας μίας de facto ανισορροπίας δυναμικών εξουσίας αγώγιμης σε πρακτικές εξαναγκασμού, βίας και παραβίασης των δικαιωμάτων των ψυχικά πασχόντων στην αυτονομία, την ενημερωμένη συναίνεση και την προστασία από απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση και τα βασανιστήρια. Στην περίπτωση της Ελλάδας, ιδιαίτερος προβληματισμός εντοπίζεται στην πρακτική της καθήλωσης των ασθενών, παρά την ύπαρξη ενός ισχυρού νομοθετικού πλέγματος για την προστασία των δικαιωμάτων τους και τις αυστηρές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τη χρήση μέσων καθήλωσης Εντούτοις, τα δεδομένα των τελευταίων ετών παρέμειναν αποθαρρυντικά. Κατόπιν επισκόπησης της διαθέσιμης βιβλιογραφίας, ουδεμία σχετική έρευνα έχει λάβει χώρα στην Ελλάδα έως και σήμερα όσον αφορά το επίπεδο συμμόρφωσης των πρακτικών καθήλωσης με τις διεθνείς προδιαγραφές του δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως αυτές έχουν τεθεί. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να διερευνηθεί κατά πόσον η επιβολή του μέτρου του προστατευτικού κλινοστατισμού (καθήλωσης) των ασθενών σε μία δομή παροχής ψυχιατρικής περίθαλψης στην Αθήνα, και συγκεκριμένα στην Β’ Ψυχιατρική Κλινική του ΠΓΝΑ “Αττικόν” συμβαδίζει με τα δικαιώματα των ασθενών υπό το πρίσμα του δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων και να αξιολογηθεί η ποιότητα φροντίδας και παροχής υπηρεσιών ψυχικής υγείας προς τους ασθενείς, σύμφωνα με τα δικαιώματα που ορίζονται στις διεθνείς συμβάσεις, με τη χρήση του εργαλείου Quality Rights του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ). Μέθοδος: Για τους σκοπούς της έρευνας ως εργαλείο συλλογής δεδομένων χρησιμοποιήθηκε το εργαλείο QualityRights Toolkit του Π.Ο.Υ.. Η αξιολόγηση της δομής βασίστηκε σε συνεντεύξεις με το προσωπικό (νοσηλευτές και ιατρούς) και τους ασθενείς, σε παρατήρηση των χώρων και σε επισκόπηση αρχειακού υλικού και ιατρικών φακέλων. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο του 2025. Για την αξιολόγηση της δομής εξετάστηκαν οι λόγοι επιβολής της καθήλωσης ή άλλων περιοριστικών μέτρων, το είδος της (μηχανική, χημική ή συνδυασμός), η συχνότητά της, η διάρκειά της, η χρήση άλλων πρακτικών αποκλιμάκωσης πριν την επιβολή του μέτρου, κατά πόσον έλαβε χώρα τακτικός έλεγχος και επαναξιολόγηση του ασθενούς προτού αποφασιστεί η παράταση του μέτρου και από ποιον, εάν ο ασθενής οδηγείτο σε ένα ασφαλές μέρος που εξασφάλιζε το δικαίωμα του στην ιδιωτικότητα, όπως επίσης κατά πόσον υπήρχε μέριμνα για την προσωπική φροντίδα και περιποίηση του ασθενούς κατά την καθήλωση του, ιδιαιτέρως εφόσον αυτή ήτο παρατεταμένη για μακρό χρονικό διάστημα. Εξετάστηκε επίσης η επιμέλεια τήρησης αρχείου και ο βαθμός στον οποίο διασφαλίζεται έτσι η διαφάνεια και συνεπώς η διασφάλιση της δυνατότητας απόδοσης ευθύνης ή αναζήτησης του αρμοδίου προσώπου σε περίπτωση που ο ασθενής ή τα οικεία του πρόσωπα επιθυμούν να διαμαρτυρηθούν για την επιβολή του μέτρου. Η προαναφερθείσα αξιολόγηση έγινε υπό το πρίσμα του διεθνούς δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ήτοι, από τις υφιστάμενες συμβάσεις και κατευθυντήριες οδηγίες και τη νομολογία συναφών διεθνών δικαιοδοτικών οργάνων. Αποτελέσματα: Παρά την ύπαρξη ενός ισχυρού διεθνούς και εθνικού νομοθετικού πλαισίου, σημειώνονται ισχυρά κενά στην καθημερινή πρακτική όσον αφορά στην ρεαλιστική συστηματική χρήση τεχνικών αποκλιμάκωσης και στην παροχή επαρκούς ενημέρωσης των ασθενών ως προς τα δικαιώματά τους και στην παροχή πρακτικής δυνατότητας προς την ενάσκηση αυτών. Οι τεχνικές αποκλιμάκωσης και η ορθή τήρηση των διεθνών προδιαγραφών σε περιπτώσεις καθηλώσεων προσκρούουν στην συστημική υποστελέχωση των δομών και στην έλλειψη συνεχούς εκπαίδευσης στο νοσηλευτικό προσωπικό. Σημειώθηκε μεγάλη διαφορά στην αντιμετώπιση των εκούσιων ασθενών σε σχέση με τους ακούσιους, στους οποίους και σημειώνονται τα μεγαλύτερα ποσοστά καθήλωσης. Επικρατεί η αντίληψη ότι η ακούσιοι ασθενείς δεν έχουν τη δυνατότητα να αντιταχθούν στη νοσηλεία ή τη θεραπεία, παρά το ότι δεν στερούνται δικαιοπρακτικής ικανότητας. Υπάρχει ανάγκη για ευρύτερη και συστηματική συνεργασία των ψυχιατρικών κλινικών που νοσηλεύουν άτομα παρά την θέληση τους με ανεξάρτητους εποπτικούς φορείς και στην ανάπτυξη στρατηγικών διευκόλυνσης της πρόσβασης των ασθενών σε διαδικασίες υποβολής παραπόνων. Συζήτηση / Συμπεράσματα: Το εργαλείο QualityRights μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο βοήθημα στην αξιολόγηση δομών παροχής υπηρεσιών ψυχικής υγείας και στην ανάπτυξη καλών πρακτικών και πολιτικών ενδυνάμωσης των ασθενών και προάσπισης των δικαιωμάτων τους. Για τη μέγιστη αξιοποίησή του, απαιτείται περαιτέρω επεξεργασία του για την εναρμόνισή του με την ελληνική γλώσσα και κουλτούρα, ενώ κατά τη χρήση των εργαλείων και την ανάπτυξη πολιτικών θα πρέπει να εξασφαλιστεί η ενεργός και ουσιαστική συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων μερών, με έμφαση στην ενδυνάμωση της φωνής των ασθενών.","abstract_html":"Εισαγωγή: Το δικαίωμα στη υγεία περιλαμβάνει το δικαίωμα στην ψυχική υγεία. Τα άτομα ωστόσο αντιμετωπίζουν ακόμη και σήμερα σημαντικά εμπόδια στην απόλαυση του δικαιώματος αυτού, εξαιτίας μίας de facto ανισορροπίας δυναμικών εξουσίας αγώγιμης σε πρακτικές εξαναγκασμού, βίας και παραβίασης των δικαιωμάτων των ψυχικά πασχόντων στην αυτονομία, την ενημερωμένη συναίνεση και την προστασία από απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση και τα βασανιστήρια. Στην περίπτωση της Ελλάδας, ιδιαίτερος προβληματισμός εντοπίζεται στην πρακτική της καθήλωσης των ασθενών, παρά την ύπαρξη ενός ισχυρού νομοθετικού πλέγματος για την προστασία των δικαιωμάτων τους και τις αυστηρές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τη χρήση μέσων καθήλωσης Εντούτοις, τα δεδομένα των τελευταίων ετών παρέμειναν αποθαρρυντικά. Κατόπιν επισκόπησης της διαθέσιμης βιβλιογραφίας, ουδεμία σχετική έρευνα έχει λάβει χώρα στην Ελλάδα έως και σήμερα όσον αφορά το επίπεδο συμμόρφωσης των πρακτικών καθήλωσης με τις διεθνείς προδιαγραφές του δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως αυτές έχουν τεθεί. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να διερευνηθεί κατά πόσον η επιβολή του μέτρου του προστατευτικού κλινοστατισμού (καθήλωσης) των ασθενών σε μία δομή παροχής ψυχιατρικής περίθαλψης στην Αθήνα, και συγκεκριμένα στην Β’ Ψυχιατρική Κλινική του ΠΓΝΑ “Αττικόν” συμβαδίζει με τα δικαιώματα των ασθενών υπό το πρίσμα του δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων και να αξιολογηθεί η ποιότητα φροντίδας και παροχής υπηρεσιών ψυχικής υγείας προς τους ασθενείς, σύμφωνα με τα δικαιώματα που ορίζονται στις διεθνείς συμβάσεις, με τη χρήση του εργαλείου Quality Rights του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ). Μέθοδος: Για τους σκοπούς της έρευνας ως εργαλείο συλλογής δεδομένων χρησιμοποιήθηκε το εργαλείο QualityRights Toolkit του Π.Ο.Υ.. Η αξιολόγηση της δομής βασίστηκε σε συνεντεύξεις με το προσωπικό (νοσηλευτές και ιατρούς) και τους ασθενείς, σε παρατήρηση των χώρων και σε επισκόπηση αρχειακού υλικού και ιατρικών φακέλων. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο του 2025. Για την αξιολόγηση της δομής εξετάστηκαν οι λόγοι επιβολής της καθήλωσης ή άλλων περιοριστικών μέτρων, το είδος της (μηχανική, χημική ή συνδυασμός), η συχνότητά της, η διάρκειά της, η χρήση άλλων πρακτικών αποκλιμάκωσης πριν την επιβολή του μέτρου, κατά πόσον έλαβε χώρα τακτικός έλεγχος και επαναξιολόγηση του ασθενούς προτού αποφασιστεί η παράταση του μέτρου και από ποιον, εάν ο ασθενής οδηγείτο σε ένα ασφαλές μέρος που εξασφάλιζε το δικαίωμα του στην ιδιωτικότητα, όπως επίσης κατά πόσον υπήρχε μέριμνα για την προσωπική φροντίδα και περιποίηση του ασθενούς κατά την καθήλωση του, ιδιαιτέρως εφόσον αυτή ήτο παρατεταμένη για μακρό χρονικό διάστημα. Εξετάστηκε επίσης η επιμέλεια τήρησης αρχείου και ο βαθμός στον οποίο διασφαλίζεται έτσι η διαφάνεια και συνεπώς η διασφάλιση της δυνατότητας απόδοσης ευθύνης ή αναζήτησης του αρμοδίου προσώπου σε περίπτωση που ο ασθενής ή τα οικεία του πρόσωπα επιθυμούν να διαμαρτυρηθούν για την επιβολή του μέτρου. Η προαναφερθείσα αξιολόγηση έγινε υπό το πρίσμα του διεθνούς δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ήτοι, από τις υφιστάμενες συμβάσεις και κατευθυντήριες οδηγίες και τη νομολογία συναφών διεθνών δικαιοδοτικών οργάνων. Αποτελέσματα: Παρά την ύπαρξη ενός ισχυρού διεθνούς και εθνικού νομοθετικού πλαισίου, σημειώνονται ισχυρά κενά στην καθημερινή πρακτική όσον αφορά στην ρεαλιστική συστηματική χρήση τεχνικών αποκλιμάκωσης και στην παροχή επαρκούς ενημέρωσης των ασθενών ως προς τα δικαιώματά τους και στην παροχή πρακτικής δυνατότητας προς την ενάσκηση αυτών. Οι τεχνικές αποκλιμάκωσης και η ορθή τήρηση των διεθνών προδιαγραφών σε περιπτώσεις καθηλώσεων προσκρούουν στην συστημική υποστελέχωση των δομών και στην έλλειψη συνεχούς εκπαίδευσης στο νοσηλευτικό προσωπικό. Σημειώθηκε μεγάλη διαφορά στην αντιμετώπιση των εκούσιων ασθενών σε σχέση με τους ακούσιους, στους οποίους και σημειώνονται τα μεγαλύτερα ποσοστά καθήλωσης. Επικρατεί η αντίληψη ότι η ακούσιοι ασθενείς δεν έχουν τη δυνατότητα να αντιταχθούν στη νοσηλεία ή τη θεραπεία, παρά το ότι δεν στερούνται δικαιοπρακτικής ικανότητας. Υπάρχει ανάγκη για ευρύτερη και συστηματική συνεργασία των ψυχιατρικών κλινικών που νοσηλεύουν άτομα παρά την θέληση τους με ανεξάρτητους εποπτικούς φορείς και στην ανάπτυξη στρατηγικών διευκόλυνσης της πρόσβασης των ασθενών σε διαδικασίες υποβολής παραπόνων. Συζήτηση / Συμπεράσματα: Το εργαλείο QualityRights μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο βοήθημα στην αξιολόγηση δομών παροχής υπηρεσιών ψυχικής υγείας και στην ανάπτυξη καλών πρακτικών και πολιτικών ενδυνάμωσης των ασθενών και προάσπισης των δικαιωμάτων τους. Για τη μέγιστη αξιοποίησή του, απαιτείται περαιτέρω επεξεργασία του για την εναρμόνισή του με την ελληνική γλώσσα και κουλτούρα, ενώ κατά τη χρήση των εργαλείων και την ανάπτυξη πολιτικών θα πρέπει να εξασφαλιστεί η ενεργός και ουσιαστική συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων μερών, με έμφαση στην ενδυνάμωση της φωνής των ασθενών.","abstract_has_math":false,"creators":["Παπαδήμα Σοφία","Papadima Sofia"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-07-24T01:01:42Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5326667"],"render_values":[{"text":"uoadl:5326667","href":null,"code":true}]}]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5326667","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Παπαδήμα Σοφία","Papadima Sofia"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5326667","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5326667"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Εισαγωγή: Το δικαίωμα στη υγεία περιλαμβάνει το δικαίωμα στην ψυχική υγεία. Τα άτομα ωστόσο αντιμετωπίζουν ακόμη και σήμερα σημαντικά εμπόδια στην απόλαυση του δικαιώματος αυτού, εξαιτίας μίας de facto ανισορροπίας δυναμικών εξουσίας αγώγιμης σε πρακτικές εξαναγκασμού, βίας και παραβίασης των δικαιωμάτων των ψυχικά πασχόντων στην αυτονομία, την ενημερωμένη συναίνεση και την προστασία από απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση και τα βασανιστήρια. Στην περίπτωση της Ελλάδας, ιδιαίτερος προβληματισμός εντοπίζεται στην πρακτική της καθήλωσης των ασθενών, παρά την ύπαρξη ενός ισχυρού νομοθετικού πλέγματος για την προστασία των δικαιωμάτων τους και τις αυστηρές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τη χρήση μέσων καθήλωσης Εντούτοις, τα δεδομένα των τελευταίων ετών παρέμειναν αποθαρρυντικά. Κατόπιν επισκόπησης της διαθέσιμης βιβλιογραφίας, ουδεμία σχετική έρευνα έχει λάβει χώρα στην Ελλάδα έως και σήμερα όσον αφορά το επίπεδο συμμόρφωσης των πρακτικών καθήλωσης με τις διεθνείς προδιαγραφές του δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως αυτές έχουν τεθεί. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να διερευνηθεί κατά πόσον η επιβολή του μέτρου του προστατευτικού κλινοστατισμού (καθήλωσης) των ασθενών σε μία δομή παροχής ψυχιατρικής περίθαλψης στην Αθήνα, και συγκεκριμένα στην Β’ Ψυχιατρική Κλινική του ΠΓΝΑ “Αττικόν” συμβαδίζει με τα δικαιώματα των ασθενών υπό το πρίσμα του δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων και να αξιολογηθεί η ποιότητα φροντίδας και παροχής υπηρεσιών ψυχικής υγείας προς τους ασθενείς, σύμφωνα με τα δικαιώματα που ορίζονται στις διεθνείς συμβάσεις, με τη χρήση του εργαλείου Quality Rights του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ). Μέθοδος: Για τους σκοπούς της έρευνας ως εργαλείο συλλογής δεδομένων χρησιμοποιήθηκε το εργαλείο QualityRights Toolkit του Π.Ο.Υ.. Η αξιολόγηση της δομής βασίστηκε σε συνεντεύξεις με το προσωπικό (νοσηλευτές και ιατρούς) και τους ασθενείς, σε παρατήρηση των χώρων και σε επισκόπηση αρχειακού υλικού και ιατρικών φακέλων. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο του 2025. Για την αξιολόγηση της δομής εξετάστηκαν οι λόγοι επιβολής της καθήλωσης ή άλλων περιοριστικών μέτρων, το είδος της (μηχανική, χημική ή συνδυασμός), η συχνότητά της, η διάρκειά της, η χρήση άλλων πρακτικών αποκλιμάκωσης πριν την επιβολή του μέτρου, κατά πόσον έλαβε χώρα τακτικός έλεγχος και επαναξιολόγηση του ασθενούς προτού αποφασιστεί η παράταση του μέτρου και από ποιον, εάν ο ασθενής οδηγείτο σε ένα ασφαλές μέρος που εξασφάλιζε το δικαίωμα του στην ιδιωτικότητα, όπως επίσης κατά πόσον υπήρχε μέριμνα για την προσωπική φροντίδα και περιποίηση του ασθενούς κατά την καθήλωση του, ιδιαιτέρως εφόσον αυτή ήτο παρατεταμένη για μακρό χρονικό διάστημα. Εξετάστηκε επίσης η επιμέλεια τήρησης αρχείου και ο βαθμός στον οποίο διασφαλίζεται έτσι η διαφάνεια και συνεπώς η διασφάλιση της δυνατότητας απόδοσης ευθύνης ή αναζήτησης του αρμοδίου προσώπου σε περίπτωση που ο ασθενής ή τα οικεία του πρόσωπα επιθυμούν να διαμαρτυρηθούν για την επιβολή του μέτρου. Η προαναφερθείσα αξιολόγηση έγινε υπό το πρίσμα του διεθνούς δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ήτοι, από τις υφιστάμενες συμβάσεις και κατευθυντήριες οδηγίες και τη νομολογία συναφών διεθνών δικαιοδοτικών οργάνων. Αποτελέσματα: Παρά την ύπαρξη ενός ισχυρού διεθνούς και εθνικού νομοθετικού πλαισίου, σημειώνονται ισχυρά κενά στην καθημερινή πρακτική όσον αφορά στην ρεαλιστική συστηματική χρήση τεχνικών αποκλιμάκωσης και στην παροχή επαρκούς ενημέρωσης των ασθενών ως προς τα δικαιώματά τους και στην παροχή πρακτικής δυνατότητας προς την ενάσκηση αυτών. Οι τεχνικές αποκλιμάκωσης και η ορθή τήρηση των διεθνών προδιαγραφών σε περιπτώσεις καθηλώσεων προσκρούουν στην συστημική υποστελέχωση των δομών και στην έλλειψη συνεχούς εκπαίδευσης στο νοσηλευτικό προσωπικό. Σημειώθηκε μεγάλη διαφορά στην αντιμετώπιση των εκούσιων ασθενών σε σχέση με τους ακούσιους, στους οποίους και σημειώνονται τα μεγαλύτερα ποσοστά καθήλωσης. Επικρατεί η αντίληψη ότι η ακούσιοι ασθενείς δεν έχουν τη δυνατότητα να αντιταχθούν στη νοσηλεία ή τη θεραπεία, παρά το ότι δεν στερούνται δικαιοπρακτικής ικανότητας. Υπάρχει ανάγκη για ευρύτερη και συστηματική συνεργασία των ψυχιατρικών κλινικών που νοσηλεύουν άτομα παρά την θέληση τους με ανεξάρτητους εποπτικούς φορείς και στην ανάπτυξη στρατηγικών διευκόλυνσης της πρόσβασης των ασθενών σε διαδικασίες υποβολής παραπόνων. Συζήτηση / Συμπεράσματα: Το εργαλείο QualityRights μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο βοήθημα στην αξιολόγηση δομών παροχής υπηρεσιών ψυχικής υγείας και στην ανάπτυξη καλών πρακτικών και πολιτικών ενδυνάμωσης των ασθενών και προάσπισης των δικαιωμάτων τους. Για τη μέγιστη αξιοποίησή του, απαιτείται περαιτέρω επεξεργασία του για την εναρμόνισή του με την ελληνική γλώσσα και κουλτούρα, ενώ κατά τη χρήση των εργαλείων και την ανάπτυξη πολιτικών θα πρέπει να εξασφαλιστεί η ενεργός και ουσιαστική συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων μερών, με έμφαση στην ενδυνάμωση της φωνής των ασθενών.","Introduction: The right to health includes the right to mental health. However, even today, individuals face significant barriers to enjoying this right due to a de facto imbalance of power dynamics that leads to practices of coercion, violence, and violations of the rights of persons with mental illness to autonomy, informed consent, and protection from inhuman and degrading treatment and torture. In the case of Greece, particular concern is raised by the practice of restraining patients, despite the existence of a strong legislative framework for the protection of their rights and strict guidelines on the use of restraints. However, the data from recent years remain discouraging. After reviewing the available literature, no relevant research has been conducted in Greece to date on the level of compliance of restraint practices with international human rights law standards, as these have been established. Purpose: The purpose of this study is to investigate whether the imposition of protective bed rest (restraint) on patients in a psychiatric care facility in Athens, specifically the Second Psychiatric Clinic of Attikon Hospital, is consistent with patients' rights under human rights law, and to evaluate the quality of care and mental health services provided to patients, in accordance with the rights set out in international conventions, using the World Health Organization (WHO) Quality Rights tool. Method: For the purposes of the study, the WHO QualityRights Toolkit was used as a data collection tool. The assessment of the structure was based on interviews with staff (nurses and doctors) and patients, observation of the premises, and review of archival material and medical records. The research was conducted in July and August 2025. To evaluate the structure, the reasons for imposing restraint or other restrictive measures were examined, as well as the type (mechanical, chemical, or combination), its frequency, its duration, the use of other de-escalation practices before the measure was imposed, whether regular monitoring and reassessment of the patient took place before the decision to extend the measure was made and by whom, whether the patient was taken to a safe place that ensured their right to privacy, as well as whether provision was made for the personal care and attention of the patient during restraint, particularly if it was prolonged for a long period of time. The diligence with which records were kept and the extent to which this ensured transparency and, consequently, the possibility of assigning responsibility or identifying the person in charge in the event that the patient or his relatives wished to complain about the imposition of the measure were also examined. against the imposition of the measure. The above assessment was made in the light of international human rights law, i.e., existing conventions and guidelines. Results: Despite the existence of a strong international and national legislative framework, there are significant gaps in daily practice with regard to the realistic systematic use of de-escalation techniques and the provision of adequate information to patients about their rights and the practical means of exercising them. De-escalation techniques and proper compliance with international standards in cases of restraint are hampered by systemic understaffing and a lack of continuous training for nursing staff. There was a significant difference in the treatment of voluntary patients compared to involuntary patients, who have the highest rates of restraint. The prevailing view is that involuntary patients are unable to resist hospitalization or treatment, even though they are not legally incompetent. There is a need for broader and more systematic cooperation between psychiatric clinics that treat individuals against their will and independent supervisory bodies, and for the development of strategies to facilitate patient access to complaint procedures. Discussion/Conclusions: The QualityRights tool can be a valuable aid in evaluating mental health service delivery structures and developing good practices and policies for empowering patients and protecting their rights. To get the most out of it, it needs to be further developed to make it fit with the Greek language and culture, while the use of the tools and the development of policies should ensure the active and meaningful participation of all stakeholders, with an emphasis on empowering the voice of patients."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Καθήλωση ψυχικά πασχόντων σε δομές παροχής ψυχικής υγείας: Aξιολόγηση της Ελληνικής πρακτικής υπό το πρίσμα του Διεθνούς Δικαίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Παπαδήμα Σοφία","Papadima Sofia"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Εισαγωγή: Το δικαίωμα στη υγεία περιλαμβάνει το δικαίωμα στην ψυχική υγεία. Τα άτομα ωστόσο αντιμετωπίζουν ακόμη και σήμερα σημαντικά εμπόδια στην απόλαυση του δικαιώματος αυτού, εξαιτίας μίας de facto ανισορροπίας δυναμικών εξουσίας αγώγιμης σε πρακτικές εξαναγκασμού, βίας και παραβίασης των δικαιωμάτων των ψυχικά πασχόντων στην αυτονομία, την ενημερωμένη συναίνεση και την προστασία από απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση και τα βασανιστήρια. Στην περίπτωση της Ελλάδας, ιδιαίτερος προβληματισμός εντοπίζεται στην πρακτική της καθήλωσης των ασθενών, παρά την ύπαρξη ενός ισχυρού νομοθετικού πλέγματος για την προστασία των δικαιωμάτων τους και τις αυστηρές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τη χρήση μέσων καθήλωσης Εντούτοις, τα δεδομένα των τελευταίων ετών παρέμειναν αποθαρρυντικά. Κατόπιν επισκόπησης της διαθέσιμης βιβλιογραφίας, ουδεμία σχετική έρευνα έχει λάβει χώρα στην Ελλάδα έως και σήμερα όσον αφορά το επίπεδο συμμόρφωσης των πρακτικών καθήλωσης με τις διεθνείς προδιαγραφές του δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως αυτές έχουν τεθεί. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να διερευνηθεί κατά πόσον η επιβολή του μέτρου του προστατευτικού κλινοστατισμού (καθήλωσης) των ασθενών σε μία δομή παροχής ψυχιατρικής περίθαλψης στην Αθήνα, και συγκεκριμένα στην Β’ Ψυχιατρική Κλινική του ΠΓΝΑ “Αττικόν” συμβαδίζει με τα δικαιώματα των ασθενών υπό το πρίσμα του δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων και να αξιολογηθεί η ποιότητα φροντίδας και παροχής υπηρεσιών ψυχικής υγείας προς τους ασθενείς, σύμφωνα με τα δικαιώματα που ορίζονται στις διεθνείς συμβάσεις, με τη χρήση του εργαλείου Quality Rights του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ). Μέθοδος: Για τους σκοπούς της έρευνας ως εργαλείο συλλογής δεδομένων χρησιμοποιήθηκε το εργαλείο QualityRights Toolkit του Π.Ο.Υ.. Η αξιολόγηση της δομής βασίστηκε σε συνεντεύξεις με το προσωπικό (νοσηλευτές και ιατρούς) και τους ασθενείς, σε παρατήρηση των χώρων και σε επισκόπηση αρχειακού υλικού και ιατρικών φακέλων. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο του 2025. Για την αξιολόγηση της δομής εξετάστηκαν οι λόγοι επιβολής της καθήλωσης ή άλλων περιοριστικών μέτρων, το είδος της (μηχανική, χημική ή συνδυασμός), η συχνότητά της, η διάρκειά της, η χρήση άλλων πρακτικών αποκλιμάκωσης πριν την επιβολή του μέτρου, κατά πόσον έλαβε χώρα τακτικός έλεγχος και επαναξιολόγηση του ασθενούς προτού αποφασιστεί η παράταση του μέτρου και από ποιον, εάν ο ασθενής οδηγείτο σε ένα ασφαλές μέρος που εξασφάλιζε το δικαίωμα του στην ιδιωτικότητα, όπως επίσης κατά πόσον υπήρχε μέριμνα για την προσωπική φροντίδα και περιποίηση του ασθενούς κατά την καθήλωση του, ιδιαιτέρως εφόσον αυτή ήτο παρατεταμένη για μακρό χρονικό διάστημα. Εξετάστηκε επίσης η επιμέλεια τήρησης αρχείου και ο βαθμός στον οποίο διασφαλίζεται έτσι η διαφάνεια και συνεπώς η διασφάλιση της δυνατότητας απόδοσης ευθύνης ή αναζήτησης του αρμοδίου προσώπου σε περίπτωση που ο ασθενής ή τα οικεία του πρόσωπα επιθυμούν να διαμαρτυρηθούν για την επιβολή του μέτρου. Η προαναφερθείσα αξιολόγηση έγινε υπό το πρίσμα του διεθνούς δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ήτοι, από τις υφιστάμενες συμβάσεις και κατευθυντήριες οδηγίες και τη νομολογία συναφών διεθνών δικαιοδοτικών οργάνων. Αποτελέσματα: Παρά την ύπαρξη ενός ισχυρού διεθνούς και εθνικού νομοθετικού πλαισίου, σημειώνονται ισχυρά κενά στην καθημερινή πρακτική όσον αφορά στην ρεαλιστική συστηματική χρήση τεχνικών αποκλιμάκωσης και στην παροχή επαρκούς ενημέρωσης των ασθενών ως προς τα δικαιώματά τους και στην παροχή πρακτικής δυνατότητας προς την ενάσκηση αυτών. Οι τεχνικές αποκλιμάκωσης και η ορθή τήρηση των διεθνών προδιαγραφών σε περιπτώσεις καθηλώσεων προσκρούουν στην συστημική υποστελέχωση των δομών και στην έλλειψη συνεχούς εκπαίδευσης στο νοσηλευτικό προσωπικό. Σημειώθηκε μεγάλη διαφορά στην αντιμετώπιση των εκούσιων ασθενών σε σχέση με τους ακούσιους, στους οποίους και σημειώνονται τα μεγαλύτερα ποσοστά καθήλωσης. Επικρατεί η αντίληψη ότι η ακούσιοι ασθενείς δεν έχουν τη δυνατότητα να αντιταχθούν στη νοσηλεία ή τη θεραπεία, παρά το ότι δεν στερούνται δικαιοπρακτικής ικανότητας. Υπάρχει ανάγκη για ευρύτερη και συστηματική συνεργασία των ψυχιατρικών κλινικών που νοσηλεύουν άτομα παρά την θέληση τους με ανεξάρτητους εποπτικούς φορείς και στην ανάπτυξη στρατηγικών διευκόλυνσης της πρόσβασης των ασθενών σε διαδικασίες υποβολής παραπόνων. Συζήτηση / Συμπεράσματα: Το εργαλείο QualityRights μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο βοήθημα στην αξιολόγηση δομών παροχής υπηρεσιών ψυχικής υγείας και στην ανάπτυξη καλών πρακτικών και πολιτικών ενδυνάμωσης των ασθενών και προάσπισης των δικαιωμάτων τους. Για τη μέγιστη αξιοποίησή του, απαιτείται περαιτέρω επεξεργασία του για την εναρμόνισή του με την ελληνική γλώσσα και κουλτούρα, ενώ κατά τη χρήση των εργαλείων και την ανάπτυξη πολιτικών θα πρέπει να εξασφαλιστεί η ενεργός και ουσιαστική συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων μερών, με έμφαση στην ενδυνάμωση της φωνής των ασθενών.","Introduction: The right to health includes the right to mental health. However, even today, individuals face significant barriers to enjoying this right due to a de facto imbalance of power dynamics that leads to practices of coercion, violence, and violations of the rights of persons with mental illness to autonomy, informed consent, and protection from inhuman and degrading treatment and torture. In the case of Greece, particular concern is raised by the practice of restraining patients, despite the existence of a strong legislative framework for the protection of their rights and strict guidelines on the use of restraints. However, the data from recent years remain discouraging. After reviewing the available literature, no relevant research has been conducted in Greece to date on the level of compliance of restraint practices with international human rights law standards, as these have been established. Purpose: The purpose of this study is to investigate whether the imposition of protective bed rest (restraint) on patients in a psychiatric care facility in Athens, specifically the Second Psychiatric Clinic of Attikon Hospital, is consistent with patients' rights under human rights law, and to evaluate the quality of care and mental health services provided to patients, in accordance with the rights set out in international conventions, using the World Health Organization (WHO) Quality Rights tool. Method: For the purposes of the study, the WHO QualityRights Toolkit was used as a data collection tool. The assessment of the structure was based on interviews with staff (nurses and doctors) and patients, observation of the premises, and review of archival material and medical records. The research was conducted in July and August 2025. To evaluate the structure, the reasons for imposing restraint or other restrictive measures were examined, as well as the type (mechanical, chemical, or combination), its frequency, its duration, the use of other de-escalation practices before the measure was imposed, whether regular monitoring and reassessment of the patient took place before the decision to extend the measure was made and by whom, whether the patient was taken to a safe place that ensured their right to privacy, as well as whether provision was made for the personal care and attention of the patient during restraint, particularly if it was prolonged for a long period of time. The diligence with which records were kept and the extent to which this ensured transparency and, consequently, the possibility of assigning responsibility or identifying the person in charge in the event that the patient or his relatives wished to complain about the imposition of the measure were also examined. against the imposition of the measure. The above assessment was made in the light of international human rights law, i.e., existing conventions and guidelines. Results: Despite the existence of a strong international and national legislative framework, there are significant gaps in daily practice with regard to the realistic systematic use of de-escalation techniques and the provision of adequate information to patients about their rights and the practical means of exercising them. De-escalation techniques and proper compliance with international standards in cases of restraint are hampered by systemic understaffing and a lack of continuous training for nursing staff. There was a significant difference in the treatment of voluntary patients compared to involuntary patients, who have the highest rates of restraint. The prevailing view is that involuntary patients are unable to resist hospitalization or treatment, even though they are not legally incompetent. There is a need for broader and more systematic cooperation between psychiatric clinics that treat individuals against their will and independent supervisory bodies, and for the development of strategies to facilitate patient access to complaint procedures. Discussion/Conclusions: The QualityRights tool can be a valuable aid in evaluating mental health service delivery structures and developing good practices and policies for empowering patients and protecting their rights. To get the most out of it, it needs to be further developed to make it fit with the Greek language and culture, while the use of the tools and the development of policies should ensure the active and meaningful participation of all stakeholders, with an emphasis on empowering the voice of patients."],"dc:identifier":["uoadl:5326667","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5326667"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Καθήλωση ψυχικά πασχόντων σε δομές παροχής ψυχικής υγείας: Aξιολόγηση της Ελληνικής πρακτικής υπό το πρίσμα του Διεθνούς Δικαίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-07-24T01:01:42Z"}