Czy pojęcia abstrakcyjne są jak pióra dinozaurów? Obiektyfikacja jako narzędzie poznawcze w świetle badań nad gestem i językiem osób mówiących po polsku oraz angielsku
Praca poświęcona jest analizie powiązań między doświadczeniem, językiem a strukturą konceptualną poprzez badanie gestów oraz wypowiedzi osób niewidomych. Przeprowadzona analiza opiera się na założeniach nauk kognitywnych, w szczególności teorii ucieleśnionego poznania. Jeżeli ewolucja systemu nerwowego dostosowała go do kontrolowania czynności fizycznych raczej niż abstrakcyjnego myślenia oznacza to, że struktury konceptualne osadzone są w doświadczeniu fizycznym poprzez układ ruchowo-zmysłowy. Jeżeli przyjąć założenia Teorii Metafory Konceptualnej (CMT), związek między umysłem a ciałem badać można poprzez analizę językoznawczą wypowiedzi. Teoria ta zakłada, że struktura pojęciowa człowieka oparta jest na metaforze: pojęcia abstrakcyjne rozumiane są w odniesieniu do pojęć konkretnych. CMT została w ostatnich latach poddana krytyce metodologicznej, szczególnie ze względu na niemożność falsyfikacji, oraz niewielką sprawdzalność hipotez. Autorka pracy proponuje ulepszenie CMT poprzez wprowadzenie ograniczeń dla mapowań metaforycznych oraz przedmetaforycznych ram konceptualnych. W ten sposób wiarygodność oraz użyteczność teorii zostaje zwiększona, co z kolei umożliwia jej szersze wykorzystanie w ramach badań kognitywnych (m.in. w modelowaniu numerycznym, projektowaniu sieci neuronowych, psychologii itd.). This thesis explores the relation between experience, language and conceptual structure in the framework of embodied cognition. Assuming that the nervous systems evolved for the adaptive control of action rather than abstract thought, conceptual structure is grounded in an experiential foundation: the sensory-motor system. To explore the mind-body relationship researchers study metaphors produced in language and other modalities. Conceptual Metaphor Theory proposes that human conceptual system is metaphorical, as abstract notions are conceptualised in terms of concrete phenomena. CMT has been criticised for its methodological faults: lack of falsifiability and predictive power. The author believes that these issues can be addressed by introducing constraints on metaphorical mapping and postulating the existence of premetaphoric conceptual structure. As a result, the accessibility and plausibility of CMT for other branches of science increases. The author seeks to reach these goals by proposing a hierarchical model of metaphor. The proposed changes include integrating the solutions from the image schema and Objectification Theory into a CMT-based framework. Proposed changes are supported with empirical evidence from two studies on the understanding of abstract and concrete concepts in language, and in gesture of blind and seeing children.
teoria obiektyfikacji, objectification theory, metafora konceptualna, conceptual metaphor, niewidomi, blindness, gest, gesture
Networked Digital Library of Theses and Dissertations