Prawne aspekty scalania i podziału nieruchomości
Tematem niniejszej pracy są prawne aspekty scalania i podziału nieruchomości przeznaczonych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego na cele inne niż rolne i leśne. Celem niniejszej pracy było wskazanie ewolucji scalania, określenie funkcji, elementów konstrukcyjnych, a szerzej kształtu prawnego instytucji scalania i podziału nieruchomości oraz próba udzielenia odpowiedzi na pytania, czy i w jakim stopniu regulacje prawne dotyczące tejże instytucji mogą być skutecznym instrumentem kształtowania przestrzeni na obszarze miast. W jakim stopniu zatem realizuje ona cele założone przez ustawodawcę oraz uwzględnia wyzwania związane ze zrównoważonym rozwojem. Niniejsza rozprawa została podzielona na osiem rozdziałów, w których autorka porusza wiele wątków problemowych. Rozdział pierwszy rozprawy obejmuje rozważania wstępne. Rozdział drugi poświęcony został kształtowaniu się regulacji prawnych w zakresie scalania gruntów oraz scalania i podziału nieruchomości. W celach porównawczych zestawiono instytucję scaleniowo-podziałową i scaleniową z perspektywy historycznej. W rozdziale trzecim z kolei wskazano na pewne aspekty scalania gruntów w wybranych państwach europejskich. Przeprowadzona w tym zakresie analiza przykładowo podanych podobnych regulacji prawnych, umożliwiła ich porównanie z obowiązującymi w tym zakresie regulacjami polskimi. Rozdział czwarty zawiera rozważania dotyczące scaleń i podziałów nieruchomości jako instrumentu kształtującego przestrzeń. W rozdziale tym przedstawiono podstawowe cele analizowanej instytucji, podkreślając jednocześnie jej powiązanie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Autorka porusza w tym miejscu również zagadnienia dotyczące scaleń i podziałów nieruchomości w aspekcie miejscowego planu rewitalizacji oraz zgodności analizowanej instytucji z Konstytucją. Nadto w tej części pracy wskazano na instytucję scaleniowo-podziałową jako instrument zrównoważonego rozwoju miast. W rozdziale piątym zamieszczono katalog poszczególnych etapów postępowania scaleniowo-podziałowego. Rozważania obejmują także aspekty geodezyjne oraz kwestie dotyczące finansowania postępowań scaleniowo-podziałowych. Dokonano również analizy uchwały scaleniowo-podziałowej, zwracając uwagę na kwestie własnościowe, ewidencyjne oraz dotyczące praw i obowiązków uczestników procedury. Rozdział szósty rozprawy dotyczy konsekwencji prawnych uchwały scaleniowo-podziałowej. Poruszono tutaj również kwestię dopłat, odszkodowań oraz opłat adiacenckich, związanych ze wzrostem wartości nieruchomości w procedurze scaleniowo-podziałowej. Rozdział siódmy stanowi egzemplifikację problemów praktycznych związanych z instytucją scaleniowo-podziałową. Autorka wskazała m.in. przykłady scaleń i podziałów nieruchomości oraz scaleń gruntów, których gminy podjęły się w różnym czasie, w różnych rejonach Polski. W tym celu wykorzystano przykłady z orzecznictwa, jak i praktyki wybranych gmin tj. Łomży i Lipnicy Wielkiej. Rozdział ósmy rozprawy stanowią rozważania końcowe, na które składa się podsumowanie, ocena analizowanej regulacji oraz określenie postulatów de lege ferenda. Przeprowadzone przez autorkę badania i analiza pozwoliła na sformułowanie wielu istotnych wniosków w podsumowaniu pracy. Geneza instytucji scaleniowo-podziałowej jak i instytucji scaleniowej oraz kształtowanie się regulacji prawnych potwierdziły, że scalania i podziały nieruchomości nawiązują swoją ideą do scalania gruntów. Konkludując, instytucja scaleniowo-podziałowa nie jest w obecnym kształcie prawnym skutecznym instrumentem kształtowania przestrzeni na obszarze miast (wsi). Problem w szczególności stanowi brak miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego na obszarach większości gmin, niezbędnych do wszczęcia postępowania. Czynnikiem, który z kolei wzbudza wśród uczestników analizowanej procedury najwięcej kontrowersji jest wycena nieruchomości. Poza tym należy zwrócić uwagę na skomplikowany charakter postępowania scaleniowo-podziałowego. Procedury odwoławcze dotyczące scaleń i podziałów potrafią przedłużać się ( trwać) latami. W opinii autorki istnieje konieczność wprowadzenia nowego modelu scaleń i podziałów nieruchomości. Działania te przyczynią się w dalszej perspektywie do większej popularności analizowanej instytucji, a w szczególności jej częstszego wykorzystywania przez gminy w praktyce i tym samym do realizacji zasad zrównoważonego rozwoju. The subject of this thesis is the legal aspects of consolidation and subdivision of real properties designated in local spatial development plans for purposes other than those related to agriculture and forestry. The purpose of this thesis was to show the evolution of consolidation, to determine the functions, structural elements and, more broadly, the legal form of the institution of consolidation and subdivision of real properties, and to make an attempt at answer the questions of whether and to what extent the legal regulations concerning this institution can be an effective instrument of shaping space in urban areas. To what extent, therefore, it fulfils the objectives set by the legislator and takes into account the challenges of sustainable development. This dissertation was divided into eight chapters, in which the author addresses many problem threads. Chapter One of the dissertation covers introductory considerations. Chapter Two is devoted to the formation of legal regulations on land consolidation as well as on consolidation and subdivision of real properties. For comparative purposes, the consolidation-subdivision institution and the consolidation institution were juxtaposed from a historical perspective. Next, Chapter Three shows a number of aspects of land consolidation in selected European countries. An analysis of similar example legal regulations carried out in this scope, enabled their comparison with the Polish regulations currently effective in this area. Chapter Four contains considerations on land consolidations and subdivisions of real properties as an instrument of shaping space. This chapter presents the basic objectives of the analysed institution, while, at the same time, emphasising its connection with the local spatial development plan. The author also addresses here issues concerning real property consolidations and subdivisions in the aspect of the local revitalisation plan and the compliance of the analysed institution with the Constitution. In addition, this part of the thesis shows the consolidation-subdivision institution as an instrument of sustainable urban development. In Chapter Five provides a catalogue of the various stages of the consolidation and subdivision proceedings. The considerations also include geodetic aspects and issues concerning the financing of consolidation and subdivision proceedings. There is also an analysis of the consolidation-subdivision resolution adopted by the commune council, where close attention is paid to the issues of ownership, identification as well as the issues concerning the rights and obligations of the participants in the procedure. Chapter Six of the dissertation deals with the legal consequences of the consolidation-subdivision resolution adopted by the commune council. It also addresses the issue of surcharges, compensation and betterment fees related to the increase in the value of real property in the consolidation-subdivision procedure. Chapter Seven constitutes an exemplification of practical problems related to the consolidation-subdivision institution. The author showed, inter alia, examples of real property consolidations and subdivisions as well as land consolidations which communes undertook at different times in different regions of Poland. For this purpose, examples from judicature and the practices of selected communes, i.e. Łomża and Lipnica Wielka, were used. Chapter Eight of the dissertation consists of final considerations, which include a summary, an evaluation of the analysed regulation and determination of de lege ferenda proposals. The research and analysis conducted by the author allowed to formulate many important conclusions in the summary of the thesis. The genesis of the consolidation-subdivision institution as well as the consolidation institution and the development of legal regulations confirmed that the consolidation and subdivision of real properties refer in their idea to land consolidation. In conclusion, the consolidation-subdivision institution in its current legal form is not an effective instrument of shaping space in urban (rural) areas. In particular, the problem lies the lack of local spatial development plans in the areas of most communes, which are necessary to initiate the proceedings. Whereas the factor that arouses the most controversy among the participants of the analysed procedure is the valuation of real property. In addition, close attention should be paid to the complicated nature of the consolidation-subdivision proceedings. Appeals procedures for consolidations and subdivisions can be extended (lasting) for years. In the opinion of the author, there is a need to introduce a new model of real property consolidations and subdivisions. In the long run, these actions will contribute to a greater popularity of the analysed institution, and, in particular, to its more frequent practical use by communes. This, in turn, will aid in the implementation of the principles of sustainable development.
scalania i podziały nieruchomości, scalania gruntów, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, zrównoważony rozwój, gospodarka nieruchomościami, real property consolidation and subdivision, land consolidation, local spatial development plan, sustainable development, real property management
Networked Digital Library of Theses and Dissertations