Rola artysty w społeczeństwie Majów późnego okresu klasycznego na podstawie analizy epigraficznej zachowanych sygnatur skrybów i rzeźbiarzy
Niniejsza dysertacja doktorska ma na celu ukazanie postaci artysty oraz jego funkcjonowania w społeczeństwie Majów późnego okresu klasycznego. Podstawowym źródłem informacji są zachowane sygnatury skrybów i rzeźbiarzy, które umieszczono na niektórych zabytkach. Tylko podpisy tych dwóch grup twórców zachowały się w korpusie tekstów glificznych. Zazwyczaj stosowano trzy rodzaje autografów: utz'ihb stosowane wyłącznie przez skrybów, yuxul zarezerwowane tylko dla rzeźbiarzy oraz chehe'n, które mogło być używane przez wszystkich twórców. Warto podkreślić, iż zjawisko sygnowania artefaktów przez majańskich artystów miało charaktej unikatowy w skali całego kontynentu amerykańskiego okresu prekolumbijskiego. Zebrany materiał źródłowy pozwolił dokładnie przeanalizować pojawiającą się tytulaturę w podpisach skrybów i rzeźbiarzy. Dzięki temu można było umieścić postać artysty w szerszym kontekście społeczno-politycznym późnego okresu klasycznego, określić pełnione przez niego funkcje czy sposoby jego postrzegania przez społeczeństwo majańskie. Istotnym elementem pracy doktorskiej było także wyjaśnienie przyczyn pojawienia oraz rozprzestrzeniania się tego fenomenu kulturowego na ziemiach dawnych Majów. Wyodrębniono zarówno czynniki w skali makro-, ale także mikrokulturowym, które miały lub mogły mieć wpływ na rozwój omawianego zjawiska. The point of this doctoral dissertation is to show an artist and how they functioned in the late classic period of Mayan society. The basic information source are the signatures of scribes and sculptors found on numerous historical treasures. Only the signatures belonging to these two groups were preserved in the glyphic text corpora. Usually, three types of autographs were used: utz’ihb, used solely by the scribes; yuxul, reserved for the sculptors; and chehe’n, which could be used by all creators. It is worth noting that the phenomenon of signed artefacts had a character unique for the whole continent in the pre-Colombian period. The source material gathered by the author allowed for an analysis of the titulary included in the signatures of scribes and sculptors. Thanks to this it was possible to place the artist in a broader political-economic context of the late classic period, to define the functions the artist had, as well as how they were perceived by the Mayan society. Another important part of the dissertation is the explanation why this cultural phenomenon came to be and how it spread on the Mayan-occupied areas. The factors taken into consideration are of macro- and micro-cultural characteristics.
kultura Majów, Maya Culture, późny okres klasyczny, Late Classic Period, sygnatury, signatures, skrybowie, scribes, rzeźbiarze, sculptors
Networked Digital Library of Theses and Dissertations