Starorusini i moskalofile w Galicji (Małopolsce) Wschodniej 1900-1939. Dzieje polityczne

Rusofilstwo galicyjskie było społeczno-politycznym kierunkiem głoszącym jedność wszystkich ruskich plemion – Rosjan, Białorusinów i Rusinów (Ukraińców). Rusofile zaprzeczali w ten sposób istnieniu odrębnego narodu ukraińskiego. W pierwszych dekadach epoki konstytucyjnej monarchii habsburskiej rusofile zdominowali życie polityczne Rusinów w Galicji Wschodniej. Swoją pozycję orientacja wszechruska utraciła pod koniec XIX w. na rzecz stronnictw reprezentujących ukraińską opcję narodową. W 1900 r. rusofile utworzyli Russką-Narodną Partię, która w 1909 r. rozpadła się na dwa zwalczające się stronnictwa – starorusinów i moskalofilów. Starorusini głosili lojalność względem monarchii austro-węgierskiej. Natomiast moskalofile prowadzili rusyfikację ludności ruskiej i dążyli do politycznego zjednoczenia z Rosją. Wojna przyniosła straty całemu obozowi rusofilskiemu, który ucierpiał w wyniku austriackich represji. W niepodległej Polsce starorusini i moskalofile ponownie zjednoczyli się w jednej partii, która nawiązała ścisłą współpracę z mniejszością rosyjska w Polsce. W 1928 r. starorusini dokonali secesji i utworzyli własne stronnictwo – Ruską Agrarną Partię, lojalną względem rządu polskiego. Jednakże większe wpływy zachowała partia moskalofilów Russka Selańska Organizacja. Kres rusofilstwu galicyjskiemu przyniosła II wojna światowa. Galician Russophile was a movement proclaming unity of all Rusyn groups: Russians, Byelorussians, Rusyns (Ukrainians). This way Russophiles denied the separate existence of ukrainian nation. In the first decades of Habsburg constitutional monarchy Russophiles prevailed the political life of Rusyns in Eastern Galicia. At the end of XIX century this dominant position seemed to weaken giving the way to ukrainian national option. In 1900 Russophiles created a force called Russka – Narodna Partia, which in 1900 broke into two warring groups – Old Rusyns and Moscophiles. Old Rusyns proclaimed loyality to austro-hungarian monarchy while Moscophiles were conducting russification of Rusyn population and strove for political unification with Russia. The war brought losses to the whole russophile movement which suffered from austrian repressions. In independent Poland Old Rusyns and Moscophiles reunited in one party closely cooperating with russian minority in Poland. In 1928 Old Rusyns seceded and created own organization – Rus Agrarian Party loyal to polish government. However it was Moscophiles who held a stronger political influence. The final end of Galician Russophile movement was brought by the second world war.

Author

• Wyrembelski, Sławomir

• starorusini
• Old Rusyns
• moskalofile
• Moscophiles
• Galicja Wschodnia
• Eastern Galicia

Identifier

hdl:10593/16049

OAI identifier oai:identifier

oai:repozytorium.amu.edu.pl:10593/16049