Kategoria Diatezy w Języku Suahili. Tranzytywność, Transmitywność, Kauzatywność
type: CreativeWork
description: Jako jedna z najbardziej złożonych kategorii językowych, diateza obejmuje obszary semantyki, składni i morfo-syntaktyki. Współdziałają w niej kategorie strony oraz przypadka. Rozprawa dotyczy znacznego fragmentu diatezy współczesnego języka suahili, jaki stanowią trzy główne systemy diatetyczne – tranzytywność, transmitywność oraz kauzatywność. W oparciu o koncepcję ogólnej teorii diatezy Jerzego Bańczerowskiego ustalono znaczenia diatetyczne, kategorie diatetyczne oraz kategorialne schematy semantyczne, zwane symptozjami. Tranzytywność opisano w świetle 3 symptozji, transmitywności i kauzatywności przypisano po zbiorze 13 symptozji. Wyodrębniono również typy symptozji. Następnie zbadano empiryczną realizację symptozji w zdaniach i syntagmach odzdaniowych języka suahili oraz wyznaczono dla nich konkazje, tj. kategorialne schematy morfosyntaktyczne, w liczbie 7 dla tranzytywności, 30 dla transmitywności i 15 dla kauzatywności. Wykazano, że w badanym języku operują wszystkie symptozje dla tranzytywności i transmitywności oraz 10 z 13 symptozji dla kauzatywności. W suahili realizowane są wszystkie typy symptozji oraz dodatkowo wyodrębniony, szczególny typ symptozji dla tranzytywności. Relacje pomiędzy symptozjami a konkazjami ustalone w drodze analizy materiału pozyskanego podczas badań terenowych w Tanzanii uznano jako prawa sformułowane w oparciu o proponowaną teorię diatezy języka suahili. W pracy dokonano przeglądu starożytnych i nowożytnych koncepcji lingwistycznych odnoszących się do strony, diatezy i przypadka oraz poświęcono rozdział opisowi języka suahili.As one of the most complex lingual categories, diathesis embraces areas of semantics, syntax, and morpho-syntax. The categories of voice and case interact within diathesis. The dissertation concerns a substantial fragment of diathesis of modern Swahili, namely the three main diathetic systems – transitivity, transmittivity and causativity. Based on Jerzy Bańczerowski’s concept of the general theory of diathes…
abstract: Jako jedna z najbardziej złożonych kategorii językowych, diateza obejmuje obszary semantyki, składni i morfo-syntaktyki. Współdziałają w niej kategorie strony oraz przypadka. Rozprawa dotyczy znacznego fragmentu diatezy współczesnego języka suahili, jaki stanowią trzy główne systemy diatetyczne – tranzytywność, transmitywność oraz kauzatywność. W oparciu o koncepcję ogólnej teorii diatezy Jerzego Bańczerowskiego ustalono znaczenia diatetyczne, kategorie diatetyczne oraz kategorialne schematy semantyczne, zwane symptozjami. Tranzytywność opisano w świetle 3 symptozji, transmitywności i kauzatywności przypisano po zbiorze 13 symptozji. Wyodrębniono również typy symptozji. Następnie zbadano empiryczną realizację symptozji w zdaniach i syntagmach odzdaniowych języka suahili oraz wyznaczono dla nich konkazje, tj. kategorialne schematy morfosyntaktyczne, w liczbie 7 dla tranzytywności, 30 dla transmitywności i 15 dla kauzatywności. Wykazano, że w badanym języku operują wszystkie symptozje dla tranzytywności i transmitywności oraz 10 z 13 symptozji dla kauzatywności. W suahili realizowane są wszystkie typy symptozji oraz dodatkowo wyodrębniony, szczególny typ symptozji dla tranzytywności. Relacje pomiędzy symptozjami a konkazjami ustalone w drodze analizy materiału pozyskanego podczas badań terenowych w Tanzanii uznano jako prawa sformułowane w oparciu o proponowaną teorię diatezy języka suahili. W pracy dokonano przeglądu starożytnych i nowożytnych koncepcji lingwistycznych odnoszących się do strony, diatezy i przypadka oraz poświęcono rozdział opisowi języka suahili.As one of the most complex lingual categories, diathesis embraces areas of semantics, syntax, and morpho-syntax. The categories of voice and case interact within diathesis. The dissertation concerns a substantial fragment of diathesis of modern Swahili, namely the three main diathetic systems – transitivity, transmittivity and causativity. Based on Jerzy Bańczerowski’s concept of the general theory of diathes…
author: Schönhof-Wilkans, Agnieszka
keywords: diateza, diathesis, tranzytywność, transitivity, transmitywność, transmittivity, kauzatywność, causativity
date published: 2015-05-28
date modified: 2026-07-27T18:45:01Z
provider: Poznan
publisher: Networked Digital Library of Theses and Dissertations
type: WebPage
source organization: Poznan