Między romantyzmem a biedermeierem. Przemiany świadomości literackiej w Polsce i w Niemczech w XIX wieku
type: CreativeWork
description: Osią rozważań jest wskazanie paralelizmu sytuacji ruchu narodowego, a także procesu historycznoliterackiego w Polsce i w Niemczech w 1. połowie XIX w. Oba społeczeństwa (przy wszystkich różnicach) znajdowały się jeszcze w przedindustrialnej fazie rozwoju. W obu społeczeństwach dominowały jeszcze reguły porządku stanowego, a literatura musiała określić się wobec skrajnego dylematu: albo wprzęgnąć się w zadania rewolucyjnej emancypacji społecznej, negującej tradycyjne role literatury i ideały estetyczne oraz wieszczącej zwrot w stronę nowych gatunków literatury agitacyjnej i żurnalistycznej, albo też – to przeciwstawny wariant - wystąpić w imię ideałów społeczeństwa stanowego oraz klasycznej triady piękna, miłości i dobra w sferze ideałów estetycznych. Dramatyzm tej alternatywy staje się w pełni zrozumiały na tle gwałtownych przemian rynku literackiego, umasowienia odbiorcy, ekspansji form dziennikarskich i pojawiających się w okresie rewolucji lipcowej haseł „końca epoki sztuki”. Zagadnienia te rozważam m.in. na przykładach z zakresu krytyki literackiej (rozprawa Mochnackiego „O rewolucji w Niemczech”, tekst Juliana Klaczki o Heinem), w analizach powieści Kraszewskiego i studium Kraszewskiego o Hipolicie Cegielskim. Ważną inspiracją całego wywodu jest monografia Friedricha Senglego „Biedermeierzeit” i niemiecka tradycja badań nad biedermeierem literackim. The main axis of the considerations are the illustration of the parallelisms of the Polish and German national movements and the literary and historical process in both countries in the first half of the 19th century. Despite all the differences both Polish and German societes were in the preindustrial phase. The rules of estate-based societes were still dominating in both countries, and the literature had to define itself facing the extreme dilemma; namely: enroll in a revolutionary social emancipation which negates a traditional role of literature and aesthetic ideals or support the turn towards new agitational an…
abstract: Osią rozważań jest wskazanie paralelizmu sytuacji ruchu narodowego, a także procesu historycznoliterackiego w Polsce i w Niemczech w 1. połowie XIX w. Oba społeczeństwa (przy wszystkich różnicach) znajdowały się jeszcze w przedindustrialnej fazie rozwoju. W obu społeczeństwach dominowały jeszcze reguły porządku stanowego, a literatura musiała określić się wobec skrajnego dylematu: albo wprzęgnąć się w zadania rewolucyjnej emancypacji społecznej, negującej tradycyjne role literatury i ideały estetyczne oraz wieszczącej zwrot w stronę nowych gatunków literatury agitacyjnej i żurnalistycznej, albo też – to przeciwstawny wariant - wystąpić w imię ideałów społeczeństwa stanowego oraz klasycznej triady piękna, miłości i dobra w sferze ideałów estetycznych. Dramatyzm tej alternatywy staje się w pełni zrozumiały na tle gwałtownych przemian rynku literackiego, umasowienia odbiorcy, ekspansji form dziennikarskich i pojawiających się w okresie rewolucji lipcowej haseł „końca epoki sztuki”. Zagadnienia te rozważam m.in. na przykładach z zakresu krytyki literackiej (rozprawa Mochnackiego „O rewolucji w Niemczech”, tekst Juliana Klaczki o Heinem), w analizach powieści Kraszewskiego i studium Kraszewskiego o Hipolicie Cegielskim. Ważną inspiracją całego wywodu jest monografia Friedricha Senglego „Biedermeierzeit” i niemiecka tradycja badań nad biedermeierem literackim. The main axis of the considerations are the illustration of the parallelisms of the Polish and German national movements and the literary and historical process in both countries in the first half of the 19th century. Despite all the differences both Polish and German societes were in the preindustrial phase. The rules of estate-based societes were still dominating in both countries, and the literature had to define itself facing the extreme dilemma; namely: enroll in a revolutionary social emancipation which negates a traditional role of literature and aesthetic ideals or support the turn towards new agitational an…
author: Kubiak, Jacek
keywords: Biedermeier, romantyzm, prąd literacki, rynek literacki, romanticism, literary movement, literary market
date published: 2015-05-19
date modified: 2026-07-27T18:44:59Z
provider: Poznan
publisher: Networked Digital Library of Theses and Dissertations
type: WebPage
source organization: Poznan