Back to results

Poznan

Początki instytucji budżetu państwa w Polsce (do 1831 roku)

Abstract

dc:description.abstract

Budżet państwa jest pojęciem prawnym, ekonomicznym i historycznym. Obecnie stanowi podstawową instytucję finansów publicznych, jednak pojawił się on dopiero w czasach nowożytnych. Jego korzeni należy szukać już w średniowiecznych zmianach ustrojowych. Po utracie przez monarchę prawa do nakładania podatków, kolejnym krokiem było odebranie mu przez parlament prawa do decydowania o wydatkach. Rozwój państwa zmuszał zresztą, aby planować gospodarka finansową. W Rzeczypospolitej szlacheckiej rozwój skarbowości spowodował powstanie w 1768 aktu, który nazywa się pierwszym polskim budżetem. Kolejne lata przyniosły dalsze próby budżetowe, które zostały przerwane przez rozbiory. Powrócono do nich dopiero w Księstwie Warszawskim. Państwo to przejęło liczne skarbowe rozwiązania pruskie i francuskie, jednak budżet ostatecznie nie powstał, a pojawił się dopiero w Królestwie Polskim. Ustanawiany corocznie, ulepszany, nie był jednak zatwierdzany przez parlament. Powstanie listopadowe i detronizacja Mikołaja I spowodowały przejęcie uprawnień monarchy przez Sejm. Próby uchwalenia przez powstańczy Sejm budżetu stanowią zwieńczenie rozwoju tej instytucji na ziemiach polskich. Budżet państwa mógł pojawić się dopiero po 1918 roku.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Author dc:creator
  • Pilarczyk, Piotr
Advisor dc:contributor.advisor
  • Krasowski, Krzysztof. Promotor

Subjects

dc:subject × 8

Rights

Language dc:language.iso
pl

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
hdl:10593/1023

Chain of custody

source
Harvested from
Poznan
Base URL
repozytorium.amu.edu.pl/server/oai/request
Last updated
2026-08-21
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Pilarczyk, Piotr. Początki instytucji budżetu państwa w Polsce (do 1831 roku). 2011. http://hdl.handle.net/10593/1023