Adaptacja kamieniołomów dla potrzeb turystyki na przykładzie Kopalni Wapienia „Tarnów Opolski”
Wykorzystanie wyrobiska po okresie eksploatacji skał nie jest problemem nowym zarówno w Polsce jak i na świecie. Powiązane z tym działania koncentrują się główne na minimalizowaniu skutków eksploatacji surowców skalnych i próbie przywrócenia wyrobiska środowisku. Należy jednak mieć na uwadze, że liczba kamieniołomów wciąż się zwiększa, a corocznie wydawane są nowe pozwolenia na eksploatację. W efekcie powoduje to powstanie nowych terenów poeksploatacyjnych, których efektywną adaptację utrudnia brak uniwersalnych scenariuszy postępowania. Z tego też powodu w niniejszej dysertacji podjęto próbę opracowania schematu postępowania, uwzględniającego istniejące zasoby kamieniołomu, oraz zapotrzebowanie społeczne na adaptację w celu umożliwienia płynnego przejścia z fazy eksploatacji surowca do zagospodarowania obiektu. Zakres badawczy pracy koncentruje się na: - określeniu zapotrzebowania społecznego na kierunki adaptacji kamieniołomu, - weryfikację metody AHP (Analytic Hierarchy Process) oraz AHP/BOCR w przypadku wyboru kierunku adaptacji wyrobiska, - weryfikację scenariusza adaptacji wyrobiska. Aplikacja zaproponowanego scenariusza została przeprowadzona na przykładzie czynnego kamieniołomu w Tarnowie Opolskim. Wynikiem przeprowadzonych prac jest powstanie scenariusza postępowania w przypadku adaptacji obiektów po eksploatacji surowców skalnych na cele turystyczne umożliwiającego: - przewidywanie i planowanie możliwości adaptacji wyrobiska w zależności od momentu zakończenia eksploatacji, - wyznaczenie głównego kierunku adaptacji kamieniołomu, bazując na aktualnych lub perspektywicznych zasobach kamieniołomu, - wyznaczenie szczegółowych kierunków adaptacji kamieniołomu zgodnie z zapotrzebowaniem społecznym, - ocenę zaproponowanego sposobu adaptacji pod kątem korzyści, jakie może ono przynieść, a także kosztów, jakich będzie wymagała realizowana inwestycja. Zaprezentowany w pracy scenariusz, stwarza możliwości kompleksowego podejścia do problemu adaptacji kamieniołomu na cele turystyczne i może znaleźć szerokie grono odbiorców zarówno wśród samorządów lokalnych jak i zakładów górniczych. What to do with a disused quarry is an old problem both in Poland and elsewhere. Restoration focuses mainly on minimizing the impact of quarrying and attempts to restore the site to its natural state. However, it should be noted that the number of quarries is still growing and new quarrying permits are issued every year. As a result, new post-excavation areas are created and their restoration is made more difficult by the lack of universal action plans. Therefore, this dissertation attempts to develop one, considering both the present resources of the quarry and the social expectations, to ensure a smooth conversion from the excavation phase to the post-excavation use. The scope of research focuses on: - determining the social expectations as for the directions of quarry restoration, - verifying the AHP (Analytic Hierarchy Process) and AHP/BOCR methods if the direction of quarry restoration has been chosen, - verifying the quarry restoration scenario. The proposed scenario was applied to the active quarry in Tarnów Opolski. As a result, an action plan for converting post-excavation sites for tourist purposes was developed, allowing to: - project and plan the possibility to restore a quarry, depending on when the excavation ceases, - define the main direction of the restoration, based on the current or future resources of the quarry, - define detailed directions of the restoration in line with the social expectations, - assess the proposed manner of restoration in terms of the benefits and costs related to the investment. The scenario presented in the study allows for a comprehensive approach to the problem of adapting a quarry for the tourist purposes and may be found of interest both by local governments and mining companies.
kamieniołom, quarry, turystyka, tourism, adaptacja, adapting
Networked Digital Library of Theses and Dissertations