{"id":{"repo_id":"ag-u-iceland","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/53729"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/ag-u-iceland/oai:skemman.is:1946/53729","repository":{"repo_id":"ag-u-iceland","name":"Agricultural University of Iceland","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Nýting gróðurs til kolefnisbindingar á veghelgunarsvæðum. Tilviksrannsókn á veghelgunarsvæði við Arnarnesveg í Kópavogi","abstract":"Samgönguinnviðir taka yfir stór og samfelld svæði í borgarlandi, en í skipulagsgerð er sjaldan litið á þessi svæði sem möguleika til kolefnisbindingar. Þessi ritgerð fjallar um hvernig staðbundnar aðstæður, regluverk og skipulagsákvarðanir móta möguleika til kolefnisbindingar innan veghelgunarsvæða. Rannsóknin beinist að völdu veghelgunarsvæði meðfram Arnarnesvegi í Kópavogi, þar sem stofnvegur í umsjón Vegagerðarinnar liggur í nálægð við íbúðabyggð. Ritgerðin byggir á eigindlegri tilviksrannsókn. Beitt er heimildavinnu, rýni á lögum, reglum og skipulagsgögnum, vettvangsathugunum, kortlagningu landþekju, þversniðsgreiningu og samanburði sviðsmynda. Möguleikar til kolefnisbindingar eru metnir með samanburðarmiðuðu mati, fremur en útreikningi á magni kolefnis. Greiningin byggir á gróðurgerð, jarðvegsástandi, rótarrými, röskun og viðhaldi. Til að greina ólíkar aðstæður innan veghelgunarsvæðisins er svæðinu skipt í þrjú greiningarsvæði: þjöppunarsvæði, röskunaráhættusvæði og mögulegt uppsöfnunarsvæði kolefnis. Niðurstöðurnar sýna að lögboðin veghelgunarsvæði fela ekki endilega í sér vistfræðileg tækifæri. Möguleikar til kolefnisbindingar eru ójafnir innan svæðisins og ráðast af samspili öryggiskrafna, jarðvegsröskunar, gróðuruppbyggingar, umhirðu og samþykkis Vegagerðarinnar. Á rannsóknarsvæðinu við Arnarnesveg er veghelgunarsvæðið að mestu þakið slegnu grasi, með takmarkaðri trjáþekju og án runna. Þetta gefur lága möguleika til kolefnisbindingar, þrátt fyrir að stór hluti svæðisins liggi utan ströngustu öryggiskrafna. Samanburður sviðsmynda sýnir að breytingar á gróðri geta aukið vistfræðilega virkni svæðisins, en sterkari langtímamöguleikar til kolefnisbindingar krefjast einnig jarðvegsbóta, skýrari skipulagsákvæða og breytts viðhalds. Meginhindrunin er því ekki aðeins skortur á rými, heldur að kolefnisbinding er ekki skilgreind sem hlutverk veghelgunarsvæðisins í skipulagi þess. Ritgerðin sýnir að veghelgunarsvæði geta stutt við loftslagsmarkmið ef þau eru greind sem sérstök skipulagssvæði þar sem öryggi, gróður, jarðvegur og viðhald eru samþætt.","abstract_html":"Samgönguinnviðir taka yfir stór og samfelld svæði í borgarlandi, en í skipulagsgerð er sjaldan litið á þessi svæði sem möguleika til kolefnisbindingar. Þessi ritgerð fjallar um hvernig staðbundnar aðstæður, regluverk og skipulagsákvarðanir móta möguleika til kolefnisbindingar innan veghelgunarsvæða. Rannsóknin beinist að völdu veghelgunarsvæði meðfram Arnarnesvegi í Kópavogi, þar sem stofnvegur í umsjón Vegagerðarinnar liggur í nálægð við íbúðabyggð. Ritgerðin byggir á eigindlegri tilviksrannsókn. Beitt er heimildavinnu, rýni á lögum, reglum og skipulagsgögnum, vettvangsathugunum, kortlagningu landþekju, þversniðsgreiningu og samanburði sviðsmynda. Möguleikar til kolefnisbindingar eru metnir með samanburðarmiðuðu mati, fremur en útreikningi á magni kolefnis. Greiningin byggir á gróðurgerð, jarðvegsástandi, rótarrými, röskun og viðhaldi. Til að greina ólíkar aðstæður innan veghelgunarsvæðisins er svæðinu skipt í þrjú greiningarsvæði: þjöppunarsvæði, röskunaráhættusvæði og mögulegt uppsöfnunarsvæði kolefnis. Niðurstöðurnar sýna að lögboðin veghelgunarsvæði fela ekki endilega í sér vistfræðileg tækifæri. Möguleikar til kolefnisbindingar eru ójafnir innan svæðisins og ráðast af samspili öryggiskrafna, jarðvegsröskunar, gróðuruppbyggingar, umhirðu og samþykkis Vegagerðarinnar. Á rannsóknarsvæðinu við Arnarnesveg er veghelgunarsvæðið að mestu þakið slegnu grasi, með takmarkaðri trjáþekju og án runna. Þetta gefur lága möguleika til kolefnisbindingar, þrátt fyrir að stór hluti svæðisins liggi utan ströngustu öryggiskrafna. Samanburður sviðsmynda sýnir að breytingar á gróðri geta aukið vistfræðilega virkni svæðisins, en sterkari langtímamöguleikar til kolefnisbindingar krefjast einnig jarðvegsbóta, skýrari skipulagsákvæða og breytts viðhalds. Meginhindrunin er því ekki aðeins skortur á rými, heldur að kolefnisbinding er ekki skilgreind sem hlutverk veghelgunarsvæðisins í skipulagi þess. Ritgerðin sýnir að veghelgunarsvæði geta stutt við loftslagsmarkmið ef þau eru greind sem sérstök skipulagssvæði þar sem öryggi, gróður, jarðvegur og viðhald eru samþætt.","abstract_has_math":false,"creators":["Magdalena Maria Mokrzan 1986-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Landbúnaðarháskóli Íslands"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026-06-10T14:21:29Z","date_published":"2026-06-10T14:21:29Z","updated_at":"2026-07-27T18:39:44Z","subjects":["Skipulagsfræði","Kolefnisbinding","Samgönguinnviðir","Veghelgunarsvæði","Gróðurfar","Tilviksrannsóknir","Arnarnesvegur"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://hdl.handle.net/1946/53729","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Landbúnaðarháskóli Íslands"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Magdalena Maria Mokrzan 1986-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2026-06-10T14:21:25Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2026-06-10T14:21:25Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2026-06-10T14:21:29Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Skipulagsfræði","Kolefnisbinding","Samgönguinnviðir","Veghelgunarsvæði","Gróðurfar","Tilviksrannsóknir","Arnarnesvegur"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["https://hdl.handle.net/1946/53729"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Samgönguinnviðir taka yfir stór og samfelld svæði í borgarlandi, en í skipulagsgerð er sjaldan litið á þessi svæði sem möguleika til kolefnisbindingar. Þessi ritgerð fjallar um hvernig staðbundnar aðstæður, regluverk og skipulagsákvarðanir móta möguleika til kolefnisbindingar innan veghelgunarsvæða. Rannsóknin beinist að völdu veghelgunarsvæði meðfram Arnarnesvegi í Kópavogi, þar sem stofnvegur í umsjón Vegagerðarinnar liggur í nálægð við íbúðabyggð. Ritgerðin byggir á eigindlegri tilviksrannsókn. Beitt er heimildavinnu, rýni á lögum, reglum og skipulagsgögnum, vettvangsathugunum, kortlagningu landþekju, þversniðsgreiningu og samanburði sviðsmynda. Möguleikar til kolefnisbindingar eru metnir með samanburðarmiðuðu mati, fremur en útreikningi á magni kolefnis. Greiningin byggir á gróðurgerð, jarðvegsástandi, rótarrými, röskun og viðhaldi. Til að greina ólíkar aðstæður innan veghelgunarsvæðisins er svæðinu skipt í þrjú greiningarsvæði: þjöppunarsvæði, röskunaráhættusvæði og mögulegt uppsöfnunarsvæði kolefnis. Niðurstöðurnar sýna að lögboðin veghelgunarsvæði fela ekki endilega í sér vistfræðileg tækifæri. Möguleikar til kolefnisbindingar eru ójafnir innan svæðisins og ráðast af samspili öryggiskrafna, jarðvegsröskunar, gróðuruppbyggingar, umhirðu og samþykkis Vegagerðarinnar. Á rannsóknarsvæðinu við Arnarnesveg er veghelgunarsvæðið að mestu þakið slegnu grasi, með takmarkaðri trjáþekju og án runna. Þetta gefur lága möguleika til kolefnisbindingar, þrátt fyrir að stór hluti svæðisins liggi utan ströngustu öryggiskrafna. Samanburður sviðsmynda sýnir að breytingar á gróðri geta aukið vistfræðilega virkni svæðisins, en sterkari langtímamöguleikar til kolefnisbindingar krefjast einnig jarðvegsbóta, skýrari skipulagsákvæða og breytts viðhalds. Meginhindrunin er því ekki aðeins skortur á rými, heldur að kolefnisbinding er ekki skilgreind sem hlutverk veghelgunarsvæðisins í skipulagi þess. Ritgerðin sýnir að veghelgunarsvæði geta stutt við loftslagsmarkmið ef þau eru greind sem sérstök skipulagssvæði þar sem öryggi, gróður, jarðvegur og viðhald eru samþætt.","Transport infrastructure occupies large and continuous areas of urban land, yet spatial planning rarely considers these areas as opportunities for carbon sequestration. This thesis examines how local conditions, regulatory frameworks and planning decisions shape the potential for carbon sequestration within road protection zones. The study focuses on a selected road protection zone along Arnarnesvegur in Kópavogur, where a primary road managed by the Icelandic Road and Coastal Administration is located close to residential development. The thesis is based on a qualitative case study. It uses narrative literature review, analysis of laws, regulations and planning documents, field observations, land-cover mapping, cross-section analysis and scenario comparison. Carbon sequestration potential is assessed through comparative evaluation rather than calculations of carbon quantity. The analysis is based on vegetation type, soil condition, rooting space, disturbance and maintenance. The internal variation of the road protection zone is interpreted through three analytical zones: the compaction zone, the disturbance risk zone and the potential carbon accumulation zone. The findings show that legally defined road protection zones do not necessarily represent ecological opportunities. Carbon sequestration potential is uneven within the area and depends on the interaction between safety requirements, soil disturbance, vegetation structure, maintenance and approval from the Icelandic Road and Coastal Administration. In the study area along Arnarnesvegur, the road protection zone is mostly covered by mown grass, with limited tree cover and no shrub layer. This results in low carbon sequestration potential, even though a large part of the area lies outside the strictest safety requirements. The scenario comparison shows that changes in vegetation can increase the ecological function of the area, but stronger long-term potential for carbon sequestration also requires soil improvement, clearer planning provisions and changed maintenance practices. The main barrier is therefore not only a lack of space, but the fact that carbon sequestration is not defined as a function of the road protection zone in its planning framework. The thesis shows that road protection zones can support climate goals if they are analysed as specific planning areas where safety, vegetation, soil and maintenance are integrated."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Nýting gróðurs til kolefnisbindingar á veghelgunarsvæðum. Tilviksrannsókn á veghelgunarsvæði við Arnarnesveg í Kópavogi","Carbon Sequestration through Vegetation in Road Protection Zones: A Case Study of the Road Protection Zone along Arnarnesvegur in Kópavogur"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Landbúnaðarháskóli Íslands"],"dc:creator":["Magdalena Maria Mokrzan 1986-"],"dc:date.accessioned":["2026-06-10T14:21:25Z"],"dc:date.available":["2026-06-10T14:21:25Z"],"dc:date.issued":["2026-06-10T14:21:29Z"],"dc:description.abstract":["Samgönguinnviðir taka yfir stór og samfelld svæði í borgarlandi, en í skipulagsgerð er sjaldan litið á þessi svæði sem möguleika til kolefnisbindingar. Þessi ritgerð fjallar um hvernig staðbundnar aðstæður, regluverk og skipulagsákvarðanir móta möguleika til kolefnisbindingar innan veghelgunarsvæða. Rannsóknin beinist að völdu veghelgunarsvæði meðfram Arnarnesvegi í Kópavogi, þar sem stofnvegur í umsjón Vegagerðarinnar liggur í nálægð við íbúðabyggð. Ritgerðin byggir á eigindlegri tilviksrannsókn. Beitt er heimildavinnu, rýni á lögum, reglum og skipulagsgögnum, vettvangsathugunum, kortlagningu landþekju, þversniðsgreiningu og samanburði sviðsmynda. Möguleikar til kolefnisbindingar eru metnir með samanburðarmiðuðu mati, fremur en útreikningi á magni kolefnis. Greiningin byggir á gróðurgerð, jarðvegsástandi, rótarrými, röskun og viðhaldi. Til að greina ólíkar aðstæður innan veghelgunarsvæðisins er svæðinu skipt í þrjú greiningarsvæði: þjöppunarsvæði, röskunaráhættusvæði og mögulegt uppsöfnunarsvæði kolefnis. Niðurstöðurnar sýna að lögboðin veghelgunarsvæði fela ekki endilega í sér vistfræðileg tækifæri. Möguleikar til kolefnisbindingar eru ójafnir innan svæðisins og ráðast af samspili öryggiskrafna, jarðvegsröskunar, gróðuruppbyggingar, umhirðu og samþykkis Vegagerðarinnar. Á rannsóknarsvæðinu við Arnarnesveg er veghelgunarsvæðið að mestu þakið slegnu grasi, með takmarkaðri trjáþekju og án runna. Þetta gefur lága möguleika til kolefnisbindingar, þrátt fyrir að stór hluti svæðisins liggi utan ströngustu öryggiskrafna. Samanburður sviðsmynda sýnir að breytingar á gróðri geta aukið vistfræðilega virkni svæðisins, en sterkari langtímamöguleikar til kolefnisbindingar krefjast einnig jarðvegsbóta, skýrari skipulagsákvæða og breytts viðhalds. Meginhindrunin er því ekki aðeins skortur á rými, heldur að kolefnisbinding er ekki skilgreind sem hlutverk veghelgunarsvæðisins í skipulagi þess. Ritgerðin sýnir að veghelgunarsvæði geta stutt við loftslagsmarkmið ef þau eru greind sem sérstök skipulagssvæði þar sem öryggi, gróður, jarðvegur og viðhald eru samþætt.","Transport infrastructure occupies large and continuous areas of urban land, yet spatial planning rarely considers these areas as opportunities for carbon sequestration. This thesis examines how local conditions, regulatory frameworks and planning decisions shape the potential for carbon sequestration within road protection zones. The study focuses on a selected road protection zone along Arnarnesvegur in Kópavogur, where a primary road managed by the Icelandic Road and Coastal Administration is located close to residential development. The thesis is based on a qualitative case study. It uses narrative literature review, analysis of laws, regulations and planning documents, field observations, land-cover mapping, cross-section analysis and scenario comparison. Carbon sequestration potential is assessed through comparative evaluation rather than calculations of carbon quantity. The analysis is based on vegetation type, soil condition, rooting space, disturbance and maintenance. The internal variation of the road protection zone is interpreted through three analytical zones: the compaction zone, the disturbance risk zone and the potential carbon accumulation zone. The findings show that legally defined road protection zones do not necessarily represent ecological opportunities. Carbon sequestration potential is uneven within the area and depends on the interaction between safety requirements, soil disturbance, vegetation structure, maintenance and approval from the Icelandic Road and Coastal Administration. In the study area along Arnarnesvegur, the road protection zone is mostly covered by mown grass, with limited tree cover and no shrub layer. This results in low carbon sequestration potential, even though a large part of the area lies outside the strictest safety requirements. The scenario comparison shows that changes in vegetation can increase the ecological function of the area, but stronger long-term potential for carbon sequestration also requires soil improvement, clearer planning provisions and changed maintenance practices. The main barrier is therefore not only a lack of space, but the fact that carbon sequestration is not defined as a function of the road protection zone in its planning framework. The thesis shows that road protection zones can support climate goals if they are analysed as specific planning areas where safety, vegetation, soil and maintenance are integrated."],"dc:identifier.uri":["https://hdl.handle.net/1946/53729"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Skipulagsfræði","Kolefnisbinding","Samgönguinnviðir","Veghelgunarsvæði","Gróðurfar","Tilviksrannsóknir","Arnarnesvegur"],"dc:title":["Nýting gróðurs til kolefnisbindingar á veghelgunarsvæðum. Tilviksrannsókn á veghelgunarsvæði við Arnarnesveg í Kópavogi","Carbon Sequestration through Vegetation in Road Protection Zones: A Case Study of the Road Protection Zone along Arnarnesvegur in Kópavogur"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T18:39:44Z"}