Þróun keppniseiginleika hjá íslenskum hrossum: Erfðaframfarir og áhrif sköpulags á keppnisárangur íslenskra hrossa

Keppni er stór þáttur í hestamennsku. Haustið 2025 var lokið við innleiðingu keppniseiginleika í kynbótamatsútreikninga fyrir íslenska hestinn. Markmið þessa verkefnis var að reikna árlegar erfðaframfarir fyrir fjóra keppniseiginleika. Eiginleikarnir eru töltgreinar, fjórgangsgreinar, fimmgangsgreinar og skeiðgreinar. Einnig var könnuð svipfarsfylgni skrokkmála og byggingahlutfalla við keppnisárangur, ásamt því að meta áhrif skrokkmála á frammistöðu í keppni. Byggingarhlutföllin voru reiknuð úr skrokkmálum eftir formúlum. Í verkefninu voru notuð gögn úr gagnagrunni WorldFengs sem fólu í sér upplýsingar um kynbótamat fyrir keppniseiginleikana ásamt svipfarsmælingum fyrir keppnisárangur og stök skrokkmál úr kynbótadómum. Gagnasafnið náði til hrossa fæddra á Íslandi á árunum 2000-2024. Línuleg aðhvarfsgreining var framkvæmd til að reikna árlegar erfðaframfarir í keppniseiginleikunum fjórum. Einnig var svipfarsfylgni milli skrokkmála og keppnisárangurs reiknuð og loks voru áhrif skrokkmála á keppnisárangur metin með alhæfðu línulegu líkani (e. GLM, Generalised linear model). Öll tölfræðileg úrvinnsla var framkvæmd í tölfræðiforritinu R. Niðurstöður sýndu að erfðaframförin var jákvæð og marktæk fyrir alla keppniseiginleika. Erfðaframförin var 0,62 stig fyrir tölt og fimmgangsgreinar, 0,60 stig fyrir fjórgangsgreinar og 0,30 stig stig fyrir skeiðgreinar. Niðurstaðan er í samræmi við fyrri niðurstöður sem mældu erfðaframfarir fyrir eiginleika í kynbótadómi. Af stöku skrokkmálunum höfðu aukin hæð á herðar, hæð á bak og hæð á lend marktækustu svipfarsfylgnina við góðan árangur þvert á keppnisgreinar, þó fylgnin hafi verið veik(0,08-0,21). Flest önnur skrokkmál höfðu litla sem enga svipfarsfylgni við keppnisárangur að undanþegnum skrokkmálum sem tengjast breidd afturhluta en þau sýndu fylgni við skeiðgreinar (0,11-0,20). Af byggingahlutföllunum höfðu framhæð, fótahæð og baklína hæstu svipfarsfylgni við keppnisárangur, þó fylgnin hafi verið veik. Aukin fótahæð hafði marktæka fylgni við góðan árangur í nær öllum greinum (0,08-0,20) á meðan aukin framhæð og jafnvægisgóð baklína höfðu eingöngu marktæka fylgni við góðan árangur í hringvallargreinar (-0,08 – 0,21). Niðurstöður GLM líkansins voru í samræmi við fylgnigreiningu, þar sem sömu sköpulagsþættir reyndust tengjast árangri í sömu keppnisgreinum. Niðurstöður benda til þess að bygging þeirra hrossa sem ná góðum árangri í skeiði sé frábrugðin þeirri byggingu sem hentar í öðrum greinum. Stærð hross virðist einnig skipta máli. Lykilorð: Íslenski hesturinn, Kynbótamat, Erfðaframfarir, Skrokkmál, Keppnisárangur.

Author dc:creator

• Magnús Þór Guðmundsson 2000-

Contributors dc:contributor

• Landbúnaðarháskóli Íslands

• Búvísindi
• Íslenski hesturinn
• Kynbótamat
• Erfðaframfarir
• Skrokkmál
• Keppnisárangur

Language dc:language.iso

is

Handle dc:identifier.uri

https://hdl.handle.net/1946/53675

OAI identifier oai:identifier

oai:skemman.is:1946/53675