{"id":{"repo_id":"ag-u-iceland","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/53668"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/ag-u-iceland/oai:skemman.is:1946/53668","repository":{"repo_id":"ag-u-iceland","name":"Agricultural University of Iceland","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Fylgni svipfars í íslensku byggi","abstract":"Gögn úr tilrauninni „Íslands þúsund bygg“, sem framkvæmd var á árunum 2024 og 2025, voru notuð til að meta svipfarsfylgni eiginleika í íslensku byggi, rúmþyngd, skriðtíma og hæð. Í tilrauninni voru 957 bygglínur prófaðar árið 2024 og 239 línur árið 2025. Bæði tvíraða og sexraða bygglínur voru til skoðunar. Blönduð línuleg líkön voru notuð við úrvinnslu gagna, þar sem dreifniþættir voru metnir með REML, og kynbótaspá Völu sem reiknað var 2023. Fylgni milli ára var metin með Pearson-fylgni og arfgengi í víðum skilningi reiknað út frá dreifniþáttum líkananna. Niðurstöður sýndu miðlungs fylgni milli ára fyrir hæð og skriðtíma. Fyrir hæð var fylgnin r = 0,47 hjá tvíraða byggi og r = 0,43 hjá sexraða byggi. Fyrir skriðtíma var fylgnin r = 0,43 hjá tvíraða byggi og r = 0,38 hjá sexraða byggi. Veik fylgni var hins vegar fyrir rúmþyngd, eða r = 0,14 hjá bæði tvíraða og sexraða byggi, sem bendir til þess að umhverfisáhrif hafi haft meiri áhrif á þann eiginleika. Arfgengi var breytilegt milli ára og raðgerða. Hæst mældist það fyrir skriðtíma hjá tvíraða byggi árið 2025 (H² = 0,96), en lægst fyrir rúmþyngd hjá sexraða byggi árið 2024 (H² = 0,40). Fylgni milli erfðamengiskynbótaspár og svipfars fyrir rúmþyngd var veik en þó marktæk hjá sexraða byggi, en ekki marktæk hjá tvíraða byggi. Niðurstöðurnar benda til þess að erfðamengiskynbótaspáin hafi takmarkað spágildi eitt og sér. Þó ber að hafa í huga að erfðamengiskynbótaspáin sem hér var til skoðunar var einungis fyrir rúmþyngd. Í heild sinni benda niðurstöðurnar til þess að umhverfisáhrif hafi veruleg áhrif á suma eiginleika og að nauðsynlegt sé að byggja úrval á gögnum frá fleiri en einu ári til þess að tryggja áreiðanlegt mat.","abstract_html":"Gögn úr tilrauninni „Íslands þúsund bygg“, sem framkvæmd var á árunum 2024 og 2025, voru notuð til að meta svipfarsfylgni eiginleika í íslensku byggi, rúmþyngd, skriðtíma og hæð. Í tilrauninni voru 957 bygglínur prófaðar árið 2024 og 239 línur árið 2025. Bæði tvíraða og sexraða bygglínur voru til skoðunar. Blönduð línuleg líkön voru notuð við úrvinnslu gagna, þar sem dreifniþættir voru metnir með REML, og kynbótaspá Völu sem reiknað var 2023. Fylgni milli ára var metin með Pearson-fylgni og arfgengi í víðum skilningi reiknað út frá dreifniþáttum líkananna. Niðurstöður sýndu miðlungs fylgni milli ára fyrir hæð og skriðtíma. Fyrir hæð var fylgnin r = 0,47 hjá tvíraða byggi og r = 0,43 hjá sexraða byggi. Fyrir skriðtíma var fylgnin r = 0,43 hjá tvíraða byggi og r = 0,38 hjá sexraða byggi. Veik fylgni var hins vegar fyrir rúmþyngd, eða r = 0,14 hjá bæði tvíraða og sexraða byggi, sem bendir til þess að umhverfisáhrif hafi haft meiri áhrif á þann eiginleika. Arfgengi var breytilegt milli ára og raðgerða. Hæst mældist það fyrir skriðtíma hjá tvíraða byggi árið 2025 (H² = 0,96), en lægst fyrir rúmþyngd hjá sexraða byggi árið 2024 (H² = 0,40). Fylgni milli erfðamengiskynbótaspár og svipfars fyrir rúmþyngd var veik en þó marktæk hjá sexraða byggi, en ekki marktæk hjá tvíraða byggi. Niðurstöðurnar benda til þess að erfðamengiskynbótaspáin hafi takmarkað spágildi eitt og sér. Þó ber að hafa í huga að erfðamengiskynbótaspáin sem hér var til skoðunar var einungis fyrir rúmþyngd. Í heild sinni benda niðurstöðurnar til þess að umhverfisáhrif hafi veruleg áhrif á suma eiginleika og að nauðsynlegt sé að byggja úrval á gögnum frá fleiri en einu ári til þess að tryggja áreiðanlegt mat.","abstract_has_math":false,"creators":["Elísa Björt Haralds Pálsdóttir 2002-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Landbúnaðarháskóli Íslands"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026-06-09T13:39:48Z","date_published":"2026-06-09T13:39:48Z","updated_at":"2026-07-27T18:40:16Z","subjects":["Búvísindi","Bygg","Kynbætur","Svipfar","Arfgengi"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://hdl.handle.net/1946/53668","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Landbúnaðarháskóli Íslands"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Elísa Björt Haralds Pálsdóttir 2002-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2026-06-09T13:39:44Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2026-06-09T13:39:44Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2026-06-09T13:39:48Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Búvísindi","Bygg","Kynbætur","Svipfar","Arfgengi"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["https://hdl.handle.net/1946/53668"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Gögn úr tilrauninni „Íslands þúsund bygg“, sem framkvæmd var á árunum 2024 og 2025, voru notuð til að meta svipfarsfylgni eiginleika í íslensku byggi, rúmþyngd, skriðtíma og hæð. Í tilrauninni voru 957 bygglínur prófaðar árið 2024 og 239 línur árið 2025. Bæði tvíraða og sexraða bygglínur voru til skoðunar. Blönduð línuleg líkön voru notuð við úrvinnslu gagna, þar sem dreifniþættir voru metnir með REML, og kynbótaspá Völu sem reiknað var 2023. Fylgni milli ára var metin með Pearson-fylgni og arfgengi í víðum skilningi reiknað út frá dreifniþáttum líkananna. Niðurstöður sýndu miðlungs fylgni milli ára fyrir hæð og skriðtíma. Fyrir hæð var fylgnin r = 0,47 hjá tvíraða byggi og r = 0,43 hjá sexraða byggi. Fyrir skriðtíma var fylgnin r = 0,43 hjá tvíraða byggi og r = 0,38 hjá sexraða byggi. Veik fylgni var hins vegar fyrir rúmþyngd, eða r = 0,14 hjá bæði tvíraða og sexraða byggi, sem bendir til þess að umhverfisáhrif hafi haft meiri áhrif á þann eiginleika. Arfgengi var breytilegt milli ára og raðgerða. Hæst mældist það fyrir skriðtíma hjá tvíraða byggi árið 2025 (H² = 0,96), en lægst fyrir rúmþyngd hjá sexraða byggi árið 2024 (H² = 0,40). Fylgni milli erfðamengiskynbótaspár og svipfars fyrir rúmþyngd var veik en þó marktæk hjá sexraða byggi, en ekki marktæk hjá tvíraða byggi. Niðurstöðurnar benda til þess að erfðamengiskynbótaspáin hafi takmarkað spágildi eitt og sér. Þó ber að hafa í huga að erfðamengiskynbótaspáin sem hér var til skoðunar var einungis fyrir rúmþyngd. Í heild sinni benda niðurstöðurnar til þess að umhverfisáhrif hafi veruleg áhrif á suma eiginleika og að nauðsynlegt sé að byggja úrval á gögnum frá fleiri en einu ári til þess að tryggja áreiðanlegt mat."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Fylgni svipfars í íslensku byggi"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Landbúnaðarháskóli Íslands"],"dc:creator":["Elísa Björt Haralds Pálsdóttir 2002-"],"dc:date.accessioned":["2026-06-09T13:39:44Z"],"dc:date.available":["2026-06-09T13:39:44Z"],"dc:date.issued":["2026-06-09T13:39:48Z"],"dc:description.abstract":["Gögn úr tilrauninni „Íslands þúsund bygg“, sem framkvæmd var á árunum 2024 og 2025, voru notuð til að meta svipfarsfylgni eiginleika í íslensku byggi, rúmþyngd, skriðtíma og hæð. Í tilrauninni voru 957 bygglínur prófaðar árið 2024 og 239 línur árið 2025. Bæði tvíraða og sexraða bygglínur voru til skoðunar. Blönduð línuleg líkön voru notuð við úrvinnslu gagna, þar sem dreifniþættir voru metnir með REML, og kynbótaspá Völu sem reiknað var 2023. Fylgni milli ára var metin með Pearson-fylgni og arfgengi í víðum skilningi reiknað út frá dreifniþáttum líkananna. Niðurstöður sýndu miðlungs fylgni milli ára fyrir hæð og skriðtíma. Fyrir hæð var fylgnin r = 0,47 hjá tvíraða byggi og r = 0,43 hjá sexraða byggi. Fyrir skriðtíma var fylgnin r = 0,43 hjá tvíraða byggi og r = 0,38 hjá sexraða byggi. Veik fylgni var hins vegar fyrir rúmþyngd, eða r = 0,14 hjá bæði tvíraða og sexraða byggi, sem bendir til þess að umhverfisáhrif hafi haft meiri áhrif á þann eiginleika. Arfgengi var breytilegt milli ára og raðgerða. Hæst mældist það fyrir skriðtíma hjá tvíraða byggi árið 2025 (H² = 0,96), en lægst fyrir rúmþyngd hjá sexraða byggi árið 2024 (H² = 0,40). Fylgni milli erfðamengiskynbótaspár og svipfars fyrir rúmþyngd var veik en þó marktæk hjá sexraða byggi, en ekki marktæk hjá tvíraða byggi. Niðurstöðurnar benda til þess að erfðamengiskynbótaspáin hafi takmarkað spágildi eitt og sér. Þó ber að hafa í huga að erfðamengiskynbótaspáin sem hér var til skoðunar var einungis fyrir rúmþyngd. Í heild sinni benda niðurstöðurnar til þess að umhverfisáhrif hafi veruleg áhrif á suma eiginleika og að nauðsynlegt sé að byggja úrval á gögnum frá fleiri en einu ári til þess að tryggja áreiðanlegt mat."],"dc:identifier.uri":["https://hdl.handle.net/1946/53668"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Búvísindi","Bygg","Kynbætur","Svipfar","Arfgengi"],"dc:title":["Fylgni svipfars í íslensku byggi"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T18:40:16Z"}