{"id":{"repo_id":"ag-u-iceland","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/50571"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/ag-u-iceland/oai:skemman.is:1946/50571","repository":{"repo_id":"ag-u-iceland","name":"Agricultural University of Iceland","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Hlutverk grasbíta í frædreifingu á hálendi Austurlands","abstract":"Frædreifing með aðstoð dýra er mikilvægt ferli innan vistkerfa. Algengt er að aldinætur dreifi fræjum. Einnig er þekkt að grasbítar dreifi fræjum þegar þeir borða plöntur og innbyrða fræ þeirra í leiðinni en ekki er ljóst hversu útbreidd sú aðferð við frædreifingu er. Frædreifing með grasbítum getur reynst vera skilvirk aðferð við að ferja fræ langar leiðir og um leið gera plöntum kleift að nema land á nýjum svæðum. Markmið rannsóknarinnar er að veita betri innsýn í frædreifingu grasbíta með því að kanna hlutverk grasbíta í frædreifingu á hálendi Austurlands. Algengustu grasbítategundir á rannsóknarsvæðinu eru heiðagæs, hreindýr og sauðfé. Í þessu verkefni voru notuð saursýni frá fyrrnefndum grasbítum sem safnað var fyrir annað verkefni og þau ræktuð í ræktunarklefa sem líkir eftir íslensku sumri. Engin fræ spíruðu og því var ákveðið að byggja verkefnið á niðurstöðum úr sambærilegum rannsóknum ásamt gögnum um saurfjölda á rannsóknarsvæðinu. Niðurstöður úr verkefninu benda til þess að heiðagæs, ásamt sauðfé, spila mikilvægt hlutverk í frædreifingu og að hlutverk hreindýra sé lítils háttar. Samanlagt geta grasbítategundirnar þrjár mögulega dreift um 34 mismunandi plöntutegundum og 308.294 fræjum eða 48,9 fræ/m2 um hálendi Austurlands. Þessar niðurstöður styðja við aðrar rannsóknir sem hafa sýnt fram á mikilvægi grasbíta í frædreifingu sem er ógnað af loftslagsbreytingum og búsvæðaeyðingu.","abstract_html":"Frædreifing með aðstoð dýra er mikilvægt ferli innan vistkerfa. Algengt er að aldinætur dreifi fræjum. Einnig er þekkt að grasbítar dreifi fræjum þegar þeir borða plöntur og innbyrða fræ þeirra í leiðinni en ekki er ljóst hversu útbreidd sú aðferð við frædreifingu er. Frædreifing með grasbítum getur reynst vera skilvirk aðferð við að ferja fræ langar leiðir og um leið gera plöntum kleift að nema land á nýjum svæðum. Markmið rannsóknarinnar er að veita betri innsýn í frædreifingu grasbíta með því að kanna hlutverk grasbíta í frædreifingu á hálendi Austurlands. Algengustu grasbítategundir á rannsóknarsvæðinu eru heiðagæs, hreindýr og sauðfé. Í þessu verkefni voru notuð saursýni frá fyrrnefndum grasbítum sem safnað var fyrir annað verkefni og þau ræktuð í ræktunarklefa sem líkir eftir íslensku sumri. Engin fræ spíruðu og því var ákveðið að byggja verkefnið á niðurstöðum úr sambærilegum rannsóknum ásamt gögnum um saurfjölda á rannsóknarsvæðinu. Niðurstöður úr verkefninu benda til þess að heiðagæs, ásamt sauðfé, spila mikilvægt hlutverk í frædreifingu og að hlutverk hreindýra sé lítils háttar. Samanlagt geta grasbítategundirnar þrjár mögulega dreift um 34 mismunandi plöntutegundum og 308.294 fræjum eða 48,9 fræ/m2 um hálendi Austurlands. Þessar niðurstöður styðja við aðrar rannsóknir sem hafa sýnt fram á mikilvægi grasbíta í frædreifingu sem er ógnað af loftslagsbreytingum og búsvæðaeyðingu.","abstract_has_math":false,"creators":["Rannveig María Björnsdóttir 1996-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Landbúnaðarháskóli Íslands"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025-06-11T10:59:23Z","date_published":"2025-06-11T10:59:23Z","updated_at":"2026-07-27T18:41:21Z","subjects":["Náttúru- og umhverfisfræði","Frædreifing","Innvortis frædreifing","Grasbítar","Hálendi Austurlands","Endozoochory"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://hdl.handle.net/1946/50571","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Landbúnaðarháskóli Íslands"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Rannveig María Björnsdóttir 1996-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2025-06-11T10:59:21Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2025-06-11T10:59:21Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2025-06-11T10:59:23Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Náttúru- og umhverfisfræði","Frædreifing","Innvortis frædreifing","Grasbítar","Hálendi Austurlands","Endozoochory"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["https://hdl.handle.net/1946/50571"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Frædreifing með aðstoð dýra er mikilvægt ferli innan vistkerfa. Algengt er að aldinætur dreifi fræjum. Einnig er þekkt að grasbítar dreifi fræjum þegar þeir borða plöntur og innbyrða fræ þeirra í leiðinni en ekki er ljóst hversu útbreidd sú aðferð við frædreifingu er. Frædreifing með grasbítum getur reynst vera skilvirk aðferð við að ferja fræ langar leiðir og um leið gera plöntum kleift að nema land á nýjum svæðum. Markmið rannsóknarinnar er að veita betri innsýn í frædreifingu grasbíta með því að kanna hlutverk grasbíta í frædreifingu á hálendi Austurlands. Algengustu grasbítategundir á rannsóknarsvæðinu eru heiðagæs, hreindýr og sauðfé. Í þessu verkefni voru notuð saursýni frá fyrrnefndum grasbítum sem safnað var fyrir annað verkefni og þau ræktuð í ræktunarklefa sem líkir eftir íslensku sumri. Engin fræ spíruðu og því var ákveðið að byggja verkefnið á niðurstöðum úr sambærilegum rannsóknum ásamt gögnum um saurfjölda á rannsóknarsvæðinu. Niðurstöður úr verkefninu benda til þess að heiðagæs, ásamt sauðfé, spila mikilvægt hlutverk í frædreifingu og að hlutverk hreindýra sé lítils háttar. Samanlagt geta grasbítategundirnar þrjár mögulega dreift um 34 mismunandi plöntutegundum og 308.294 fræjum eða 48,9 fræ/m2 um hálendi Austurlands. Þessar niðurstöður styðja við aðrar rannsóknir sem hafa sýnt fram á mikilvægi grasbíta í frædreifingu sem er ógnað af loftslagsbreytingum og búsvæðaeyðingu."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Hlutverk grasbíta í frædreifingu á hálendi Austurlands","Role of herbivores in seed dispersal across the Icelandic Eastern Highlands"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Landbúnaðarháskóli Íslands"],"dc:creator":["Rannveig María Björnsdóttir 1996-"],"dc:date.accessioned":["2025-06-11T10:59:21Z"],"dc:date.available":["2025-06-11T10:59:21Z"],"dc:date.issued":["2025-06-11T10:59:23Z"],"dc:description.abstract":["Frædreifing með aðstoð dýra er mikilvægt ferli innan vistkerfa. Algengt er að aldinætur dreifi fræjum. Einnig er þekkt að grasbítar dreifi fræjum þegar þeir borða plöntur og innbyrða fræ þeirra í leiðinni en ekki er ljóst hversu útbreidd sú aðferð við frædreifingu er. Frædreifing með grasbítum getur reynst vera skilvirk aðferð við að ferja fræ langar leiðir og um leið gera plöntum kleift að nema land á nýjum svæðum. Markmið rannsóknarinnar er að veita betri innsýn í frædreifingu grasbíta með því að kanna hlutverk grasbíta í frædreifingu á hálendi Austurlands. Algengustu grasbítategundir á rannsóknarsvæðinu eru heiðagæs, hreindýr og sauðfé. Í þessu verkefni voru notuð saursýni frá fyrrnefndum grasbítum sem safnað var fyrir annað verkefni og þau ræktuð í ræktunarklefa sem líkir eftir íslensku sumri. Engin fræ spíruðu og því var ákveðið að byggja verkefnið á niðurstöðum úr sambærilegum rannsóknum ásamt gögnum um saurfjölda á rannsóknarsvæðinu. Niðurstöður úr verkefninu benda til þess að heiðagæs, ásamt sauðfé, spila mikilvægt hlutverk í frædreifingu og að hlutverk hreindýra sé lítils háttar. Samanlagt geta grasbítategundirnar þrjár mögulega dreift um 34 mismunandi plöntutegundum og 308.294 fræjum eða 48,9 fræ/m2 um hálendi Austurlands. Þessar niðurstöður styðja við aðrar rannsóknir sem hafa sýnt fram á mikilvægi grasbíta í frædreifingu sem er ógnað af loftslagsbreytingum og búsvæðaeyðingu."],"dc:identifier.uri":["https://hdl.handle.net/1946/50571"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Náttúru- og umhverfisfræði","Frædreifing","Innvortis frædreifing","Grasbítar","Hálendi Austurlands","Endozoochory"],"dc:title":["Hlutverk grasbíta í frædreifingu á hálendi Austurlands","Role of herbivores in seed dispersal across the Icelandic Eastern Highlands"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T18:41:21Z"}