{"id":{"repo_id":"ag-u-iceland","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/41649"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/ag-u-iceland/oai:skemman.is:1946/41649","repository":{"repo_id":"ag-u-iceland","name":"Agricultural University of Iceland","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Útbreiðslusaga birkis við Merkihvol og Stóra-Klofa í Landsveit","abstract":"Jarðvegseyðing á Íslandi hefur verið mikil frá landnámi vegna óhóflegrar landnýtingar. Birkiskógar tóku að hörfa verulega vegna mikillar nýtingar af völdum manna og bústofns á öldunum eftir landnám og var útbreiðsla þeirra í lágmarki í byrjun 20. aldar. Endurheimt vistkerfa er nauðsynlegt skref til þess spyrna við gróðureyðingu og er endurheimt birkiskóga mikilvæg í því sambandi. Til þess að endurheimta þó ekki sé nema hluta þess skógar sem hefur tapast hefur verið ráðist í stór endurheimtarverkefni á borð við Hekluskógaverkefnið. Aðferðafræði þess verkefnis byggir mikið á því að græða upp örfoka land með birkieyjum eftir að skapast hafa a.m.k. lágmarks skilyrði fyrir landnám birkis. Í þessu verkefni var fjarkönnun með loftmyndum notuð til þess að skoða sjónrænar breytingar á þekju birkiskóga á tveim rannsóknarsvæðum frá 1960-2019. Rannsóknarsvæðin voru við Stóra-Klofa og Merkihvol í Landsveit. Flatarmál skógarþekjunar var mælt með klasagreiningu á misgömlum loftmyndum og mat lagt á útbreiðsluhraða skógarins yfir mismunandi tímabil. Helstu áhrifaþættir sem voru kannaðir voru veðurfar, Heklugos, búfjárbeit, landgræðsluaðgerðir og breytingar á gróðurfari. Rannsóknin sýndi að stærstu breytingar á skógarþekju áttu sér stað á árunum 2011-2019 þegar skógarþekja beggja svæðanna nánast tvöfaldaðist. Niðurstöðurnar benda til að bæði við Merkihvolsskóg og Stóra-Klofa átti áburðadreifing stóran þátt í að mynda heppileg skilyrði fyrir útbreiðslu birkiskóga og seinna meir hafi lúpína mögulega aukið vöxt eldri birkiplantna á svæðinu. Gögn frá nálægum veðurstöðvum sýna að frá 1960-2020 hækkaði meðalhiti frá júní til ágúst um tæpar 2°C að meðaltali, sem væntanlega hefur bætt vaxtarskilyrði birkis.","abstract_html":"Jarðvegseyðing á Íslandi hefur verið mikil frá landnámi vegna óhóflegrar landnýtingar. Birkiskógar tóku að hörfa verulega vegna mikillar nýtingar af völdum manna og bústofns á öldunum eftir landnám og var útbreiðsla þeirra í lágmarki í byrjun 20. aldar. Endurheimt vistkerfa er nauðsynlegt skref til þess spyrna við gróðureyðingu og er endurheimt birkiskóga mikilvæg í því sambandi. Til þess að endurheimta þó ekki sé nema hluta þess skógar sem hefur tapast hefur verið ráðist í stór endurheimtarverkefni á borð við Hekluskógaverkefnið. Aðferðafræði þess verkefnis byggir mikið á því að græða upp örfoka land með birkieyjum eftir að skapast hafa a.m.k. lágmarks skilyrði fyrir landnám birkis. Í þessu verkefni var fjarkönnun með loftmyndum notuð til þess að skoða sjónrænar breytingar á þekju birkiskóga á tveim rannsóknarsvæðum frá 1960-2019. Rannsóknarsvæðin voru við Stóra-Klofa og Merkihvol í Landsveit. Flatarmál skógarþekjunar var mælt með klasagreiningu á misgömlum loftmyndum og mat lagt á útbreiðsluhraða skógarins yfir mismunandi tímabil. Helstu áhrifaþættir sem voru kannaðir voru veðurfar, Heklugos, búfjárbeit, landgræðsluaðgerðir og breytingar á gróðurfari. Rannsóknin sýndi að stærstu breytingar á skógarþekju áttu sér stað á árunum 2011-2019 þegar skógarþekja beggja svæðanna nánast tvöfaldaðist. Niðurstöðurnar benda til að bæði við Merkihvolsskóg og Stóra-Klofa átti áburðadreifing stóran þátt í að mynda heppileg skilyrði fyrir útbreiðslu birkiskóga og seinna meir hafi lúpína mögulega aukið vöxt eldri birkiplantna á svæðinu. Gögn frá nálægum veðurstöðvum sýna að frá 1960-2020 hækkaði meðalhiti frá júní til ágúst um tæpar 2°C að meðaltali, sem væntanlega hefur bætt vaxtarskilyrði birkis.","abstract_has_math":false,"creators":["Ægir Freyr Hallgrímsson 1992-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Landbúnaðarháskóli Íslands"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2022,"date_issued":"2022-06-07T15:20:21Z","date_published":"2022-06-07T15:20:21Z","updated_at":"2026-07-27T18:40:16Z","subjects":["Skógfræði","Fjarkönnun","Loftmyndir","Klasagreining","Breytingar á gróðurþekju","Birkiskógar","Vistheimt","Endurheimt birkiskóga"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"http://hdl.handle.net/1946/41649","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Landbúnaðarháskóli Íslands"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Ægir Freyr Hallgrímsson 1992-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2022-06-07T15:20:20Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2022-06-07T15:20:20Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2022-06-07T15:20:21Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Skógfræði","Fjarkönnun","Loftmyndir","Klasagreining","Breytingar á gróðurþekju","Birkiskógar","Vistheimt","Endurheimt birkiskóga"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["http://hdl.handle.net/1946/41649"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Jarðvegseyðing á Íslandi hefur verið mikil frá landnámi vegna óhóflegrar landnýtingar. Birkiskógar tóku að hörfa verulega vegna mikillar nýtingar af völdum manna og bústofns á öldunum eftir landnám og var útbreiðsla þeirra í lágmarki í byrjun 20. aldar. Endurheimt vistkerfa er nauðsynlegt skref til þess spyrna við gróðureyðingu og er endurheimt birkiskóga mikilvæg í því sambandi. Til þess að endurheimta þó ekki sé nema hluta þess skógar sem hefur tapast hefur verið ráðist í stór endurheimtarverkefni á borð við Hekluskógaverkefnið. Aðferðafræði þess verkefnis byggir mikið á því að græða upp örfoka land með birkieyjum eftir að skapast hafa a.m.k. lágmarks skilyrði fyrir landnám birkis. Í þessu verkefni var fjarkönnun með loftmyndum notuð til þess að skoða sjónrænar breytingar á þekju birkiskóga á tveim rannsóknarsvæðum frá 1960-2019. Rannsóknarsvæðin voru við Stóra-Klofa og Merkihvol í Landsveit. Flatarmál skógarþekjunar var mælt með klasagreiningu á misgömlum loftmyndum og mat lagt á útbreiðsluhraða skógarins yfir mismunandi tímabil. Helstu áhrifaþættir sem voru kannaðir voru veðurfar, Heklugos, búfjárbeit, landgræðsluaðgerðir og breytingar á gróðurfari. Rannsóknin sýndi að stærstu breytingar á skógarþekju áttu sér stað á árunum 2011-2019 þegar skógarþekja beggja svæðanna nánast tvöfaldaðist. Niðurstöðurnar benda til að bæði við Merkihvolsskóg og Stóra-Klofa átti áburðadreifing stóran þátt í að mynda heppileg skilyrði fyrir útbreiðslu birkiskóga og seinna meir hafi lúpína mögulega aukið vöxt eldri birkiplantna á svæðinu. Gögn frá nálægum veðurstöðvum sýna að frá 1960-2020 hækkaði meðalhiti frá júní til ágúst um tæpar 2°C að meðaltali, sem væntanlega hefur bætt vaxtarskilyrði birkis."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Útbreiðslusaga birkis við Merkihvol og Stóra-Klofa í Landsveit","Distribution history of mountain birch near Merkihvol and Stóri-Klofi in Landsveit, Southern Iceland"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Landbúnaðarháskóli Íslands"],"dc:creator":["Ægir Freyr Hallgrímsson 1992-"],"dc:date.accessioned":["2022-06-07T15:20:20Z"],"dc:date.available":["2022-06-07T15:20:20Z"],"dc:date.issued":["2022-06-07T15:20:21Z"],"dc:description.abstract":["Jarðvegseyðing á Íslandi hefur verið mikil frá landnámi vegna óhóflegrar landnýtingar. Birkiskógar tóku að hörfa verulega vegna mikillar nýtingar af völdum manna og bústofns á öldunum eftir landnám og var útbreiðsla þeirra í lágmarki í byrjun 20. aldar. Endurheimt vistkerfa er nauðsynlegt skref til þess spyrna við gróðureyðingu og er endurheimt birkiskóga mikilvæg í því sambandi. Til þess að endurheimta þó ekki sé nema hluta þess skógar sem hefur tapast hefur verið ráðist í stór endurheimtarverkefni á borð við Hekluskógaverkefnið. Aðferðafræði þess verkefnis byggir mikið á því að græða upp örfoka land með birkieyjum eftir að skapast hafa a.m.k. lágmarks skilyrði fyrir landnám birkis. Í þessu verkefni var fjarkönnun með loftmyndum notuð til þess að skoða sjónrænar breytingar á þekju birkiskóga á tveim rannsóknarsvæðum frá 1960-2019. Rannsóknarsvæðin voru við Stóra-Klofa og Merkihvol í Landsveit. Flatarmál skógarþekjunar var mælt með klasagreiningu á misgömlum loftmyndum og mat lagt á útbreiðsluhraða skógarins yfir mismunandi tímabil. Helstu áhrifaþættir sem voru kannaðir voru veðurfar, Heklugos, búfjárbeit, landgræðsluaðgerðir og breytingar á gróðurfari. Rannsóknin sýndi að stærstu breytingar á skógarþekju áttu sér stað á árunum 2011-2019 þegar skógarþekja beggja svæðanna nánast tvöfaldaðist. Niðurstöðurnar benda til að bæði við Merkihvolsskóg og Stóra-Klofa átti áburðadreifing stóran þátt í að mynda heppileg skilyrði fyrir útbreiðslu birkiskóga og seinna meir hafi lúpína mögulega aukið vöxt eldri birkiplantna á svæðinu. Gögn frá nálægum veðurstöðvum sýna að frá 1960-2020 hækkaði meðalhiti frá júní til ágúst um tæpar 2°C að meðaltali, sem væntanlega hefur bætt vaxtarskilyrði birkis."],"dc:identifier.uri":["http://hdl.handle.net/1946/41649"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Skógfræði","Fjarkönnun","Loftmyndir","Klasagreining","Breytingar á gróðurþekju","Birkiskógar","Vistheimt","Endurheimt birkiskóga"],"dc:title":["Útbreiðslusaga birkis við Merkihvol og Stóra-Klofa í Landsveit","Distribution history of mountain birch near Merkihvol and Stóri-Klofi in Landsveit, Southern Iceland"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T18:40:16Z"}