{"id":{"repo_id":"ag-u-iceland","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/38803"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/ag-u-iceland/oai:skemman.is:1946/38803","repository":{"repo_id":"ag-u-iceland","name":"Agricultural University of Iceland","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Atferli og aðbúnaður fyrir lokaeldi grísa og velferðarstíur í svínahúsum","abstract":"Svín eru með þeim fyrstu húsdýrunum sem tamin voru af mönnum og hófst það í Austurlöndunum fyrir um 10 þúsund árum. Villt svín lifa nokkur saman í náttúrunni með stórt landsvæði undir sér. Þau róta allt að 7 tíma í jörðinni í leit að rótum og sveppum til að borða. Miklar kynbætur hafa orðið á svínum síðustu aldir og komu svínin til Íslands með landnámsmönnunum frá Noregi. Svínakjöt var lengi undirstaða fæðu landnámsmanna en sá stofn dó út á 16. eða 17. öld vegna minnkandi kornræktar hérlendis og kólnandi veðurfars. Síðan á 19. öld komu svín til landsins og hefur þeim fjölgað jafnt og þétt síðan. Svínarækt hefur aukist síðustu áratugina og eru um 3100 fullorðin svín á landinu í dag. Svínakjöt var ekki mikið borðað fyrr á öldum en hefur það breyst mikið. Í dag er svínakjötið næst neysluhæsta kjötið á Íslandi og vaxtarhraði grísa er mikill miðað við önnur dýr og gefur hver gylta af sér 2 tonn af kjöti. Þegar grísirnir fæðast eru þeir á spena til 4 vikna aldurs en þá verða þeir fráfærugrísir meðan þeir venjast að borða fóður. Þegar þeir hafa náð 25 kg lífþunga kallast þeir eldisgrísir þar til þeim er slátrað í kringum 90 kg. Velferðarstíur veita grísum aðgang að auðgunarefni eins og hálmi þannig að þeir geti sýnt sitt náttúrulega eðli. Hálmurinn er aukaafurð í kornrækt sem er oft notaður sem undirburður fyrir búfénað. Hann er talinn auka velferð gripanna og geti komið í veg fyrir halabit og árásargirni meðal stíufélaga. Til að átta sig á hvernig grísir hegða sér í velferðarstíum þarf að rýna vel í atferli svína og kynna sér reglugerðir um velferð svína. Byggingar og aðbúnaður þurfa því að vera með atferli og velferð grísanna í huga. Útisvæði fyrir grísina gefur þeim tækifæri á að fá frískt loft og þeir leitast til að skíta þar en ekki í legusvæðið sitt. Svín eru mjög snyrtileg dýr ef þau geta sýnt af sér sitt náttúrulega eðli. Byggingar sem eru með lítið pláss og of marga grísi í stíu geta aukið líkur á halabitum og vanlíðan hjá grísunum. Með því að hafa hálm fyrir grísina þá ná þeir að róta í jörðinni og við það eykst fóðurnýtingin, vaxtarhraðinn og velferð grísanna. Rætt var við fræðimenn á sviðum svínaræktar á Íslandi og einnig var haft samband við þýsk samtök til að leita upplýsinga í þessum geira. Þau gátu gefið innsýn inn í uppeldi grísa og hvernig svínarækt virkar. Eins og staðan er núna er erfitt að keppa við stærri aðila í svínarækt hérlendis en með lengri tíma þá gæti það gengið að vera með lokaeldi grísa eingöngu.","abstract_html":"Svín eru með þeim fyrstu húsdýrunum sem tamin voru af mönnum og hófst það í Austurlöndunum fyrir um 10 þúsund árum. Villt svín lifa nokkur saman í náttúrunni með stórt landsvæði undir sér. Þau róta allt að 7 tíma í jörðinni í leit að rótum og sveppum til að borða. Miklar kynbætur hafa orðið á svínum síðustu aldir og komu svínin til Íslands með landnámsmönnunum frá Noregi. Svínakjöt var lengi undirstaða fæðu landnámsmanna en sá stofn dó út á 16. eða 17. öld vegna minnkandi kornræktar hérlendis og kólnandi veðurfars. Síðan á 19. öld komu svín til landsins og hefur þeim fjölgað jafnt og þétt síðan. Svínarækt hefur aukist síðustu áratugina og eru um 3100 fullorðin svín á landinu í dag. Svínakjöt var ekki mikið borðað fyrr á öldum en hefur það breyst mikið. Í dag er svínakjötið næst neysluhæsta kjötið á Íslandi og vaxtarhraði grísa er mikill miðað við önnur dýr og gefur hver gylta af sér 2 tonn af kjöti. Þegar grísirnir fæðast eru þeir á spena til 4 vikna aldurs en þá verða þeir fráfærugrísir meðan þeir venjast að borða fóður. Þegar þeir hafa náð 25 kg lífþunga kallast þeir eldisgrísir þar til þeim er slátrað í kringum 90 kg. Velferðarstíur veita grísum aðgang að auðgunarefni eins og hálmi þannig að þeir geti sýnt sitt náttúrulega eðli. Hálmurinn er aukaafurð í kornrækt sem er oft notaður sem undirburður fyrir búfénað. Hann er talinn auka velferð gripanna og geti komið í veg fyrir halabit og árásargirni meðal stíufélaga. Til að átta sig á hvernig grísir hegða sér í velferðarstíum þarf að rýna vel í atferli svína og kynna sér reglugerðir um velferð svína. Byggingar og aðbúnaður þurfa því að vera með atferli og velferð grísanna í huga. Útisvæði fyrir grísina gefur þeim tækifæri á að fá frískt loft og þeir leitast til að skíta þar en ekki í legusvæðið sitt. Svín eru mjög snyrtileg dýr ef þau geta sýnt af sér sitt náttúrulega eðli. Byggingar sem eru með lítið pláss og of marga grísi í stíu geta aukið líkur á halabitum og vanlíðan hjá grísunum. Með því að hafa hálm fyrir grísina þá ná þeir að róta í jörðinni og við það eykst fóðurnýtingin, vaxtarhraðinn og velferð grísanna. Rætt var við fræðimenn á sviðum svínaræktar á Íslandi og einnig var haft samband við þýsk samtök til að leita upplýsinga í þessum geira. Þau gátu gefið innsýn inn í uppeldi grísa og hvernig svínarækt virkar. Eins og staðan er núna er erfitt að keppa við stærri aðila í svínarækt hérlendis en með lengri tíma þá gæti það gengið að vera með lokaeldi grísa eingöngu.","abstract_has_math":false,"creators":["Ásta Jórunn Smáradóttir 1999-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Landbúnaðarháskóli Íslands"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2021,"date_issued":"2021-06-09T09:20:19Z","date_published":"2021-06-09T09:20:19Z","updated_at":"2026-07-27T18:42:25Z","subjects":["Svín","Atferli","Dýravelferð","Velferðarstíur","Bútækni","Hálmur"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"http://hdl.handle.net/1946/38803","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Landbúnaðarháskóli Íslands"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Ásta Jórunn Smáradóttir 1999-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2021-06-09T09:20:19Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2021-06-09T09:20:19Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2021-06-09T09:20:19Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Svín","Atferli","Dýravelferð","Velferðarstíur","Bútækni","Hálmur"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["http://hdl.handle.net/1946/38803"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Svín eru með þeim fyrstu húsdýrunum sem tamin voru af mönnum og hófst það í Austurlöndunum fyrir um 10 þúsund árum. Villt svín lifa nokkur saman í náttúrunni með stórt landsvæði undir sér. Þau róta allt að 7 tíma í jörðinni í leit að rótum og sveppum til að borða. Miklar kynbætur hafa orðið á svínum síðustu aldir og komu svínin til Íslands með landnámsmönnunum frá Noregi. Svínakjöt var lengi undirstaða fæðu landnámsmanna en sá stofn dó út á 16. eða 17. öld vegna minnkandi kornræktar hérlendis og kólnandi veðurfars. Síðan á 19. öld komu svín til landsins og hefur þeim fjölgað jafnt og þétt síðan. Svínarækt hefur aukist síðustu áratugina og eru um 3100 fullorðin svín á landinu í dag. Svínakjöt var ekki mikið borðað fyrr á öldum en hefur það breyst mikið. Í dag er svínakjötið næst neysluhæsta kjötið á Íslandi og vaxtarhraði grísa er mikill miðað við önnur dýr og gefur hver gylta af sér 2 tonn af kjöti. Þegar grísirnir fæðast eru þeir á spena til 4 vikna aldurs en þá verða þeir fráfærugrísir meðan þeir venjast að borða fóður. Þegar þeir hafa náð 25 kg lífþunga kallast þeir eldisgrísir þar til þeim er slátrað í kringum 90 kg. Velferðarstíur veita grísum aðgang að auðgunarefni eins og hálmi þannig að þeir geti sýnt sitt náttúrulega eðli. Hálmurinn er aukaafurð í kornrækt sem er oft notaður sem undirburður fyrir búfénað. Hann er talinn auka velferð gripanna og geti komið í veg fyrir halabit og árásargirni meðal stíufélaga. Til að átta sig á hvernig grísir hegða sér í velferðarstíum þarf að rýna vel í atferli svína og kynna sér reglugerðir um velferð svína. Byggingar og aðbúnaður þurfa því að vera með atferli og velferð grísanna í huga. Útisvæði fyrir grísina gefur þeim tækifæri á að fá frískt loft og þeir leitast til að skíta þar en ekki í legusvæðið sitt. Svín eru mjög snyrtileg dýr ef þau geta sýnt af sér sitt náttúrulega eðli. Byggingar sem eru með lítið pláss og of marga grísi í stíu geta aukið líkur á halabitum og vanlíðan hjá grísunum. Með því að hafa hálm fyrir grísina þá ná þeir að róta í jörðinni og við það eykst fóðurnýtingin, vaxtarhraðinn og velferð grísanna. Rætt var við fræðimenn á sviðum svínaræktar á Íslandi og einnig var haft samband við þýsk samtök til að leita upplýsinga í þessum geira. Þau gátu gefið innsýn inn í uppeldi grísa og hvernig svínarækt virkar. Eins og staðan er núna er erfitt að keppa við stærri aðila í svínarækt hérlendis en með lengri tíma þá gæti það gengið að vera með lokaeldi grísa eingöngu."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Atferli og aðbúnaður fyrir lokaeldi grísa og velferðarstíur í svínahúsum","Behaviour and housing conditionsfor finishing pigs andwelfare pens at pig farms"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Landbúnaðarháskóli Íslands"],"dc:creator":["Ásta Jórunn Smáradóttir 1999-"],"dc:date.accessioned":["2021-06-09T09:20:19Z"],"dc:date.available":["2021-06-09T09:20:19Z"],"dc:date.issued":["2021-06-09T09:20:19Z"],"dc:description.abstract":["Svín eru með þeim fyrstu húsdýrunum sem tamin voru af mönnum og hófst það í Austurlöndunum fyrir um 10 þúsund árum. Villt svín lifa nokkur saman í náttúrunni með stórt landsvæði undir sér. Þau róta allt að 7 tíma í jörðinni í leit að rótum og sveppum til að borða. Miklar kynbætur hafa orðið á svínum síðustu aldir og komu svínin til Íslands með landnámsmönnunum frá Noregi. Svínakjöt var lengi undirstaða fæðu landnámsmanna en sá stofn dó út á 16. eða 17. öld vegna minnkandi kornræktar hérlendis og kólnandi veðurfars. Síðan á 19. öld komu svín til landsins og hefur þeim fjölgað jafnt og þétt síðan. Svínarækt hefur aukist síðustu áratugina og eru um 3100 fullorðin svín á landinu í dag. Svínakjöt var ekki mikið borðað fyrr á öldum en hefur það breyst mikið. Í dag er svínakjötið næst neysluhæsta kjötið á Íslandi og vaxtarhraði grísa er mikill miðað við önnur dýr og gefur hver gylta af sér 2 tonn af kjöti. Þegar grísirnir fæðast eru þeir á spena til 4 vikna aldurs en þá verða þeir fráfærugrísir meðan þeir venjast að borða fóður. Þegar þeir hafa náð 25 kg lífþunga kallast þeir eldisgrísir þar til þeim er slátrað í kringum 90 kg. Velferðarstíur veita grísum aðgang að auðgunarefni eins og hálmi þannig að þeir geti sýnt sitt náttúrulega eðli. Hálmurinn er aukaafurð í kornrækt sem er oft notaður sem undirburður fyrir búfénað. Hann er talinn auka velferð gripanna og geti komið í veg fyrir halabit og árásargirni meðal stíufélaga. Til að átta sig á hvernig grísir hegða sér í velferðarstíum þarf að rýna vel í atferli svína og kynna sér reglugerðir um velferð svína. Byggingar og aðbúnaður þurfa því að vera með atferli og velferð grísanna í huga. Útisvæði fyrir grísina gefur þeim tækifæri á að fá frískt loft og þeir leitast til að skíta þar en ekki í legusvæðið sitt. Svín eru mjög snyrtileg dýr ef þau geta sýnt af sér sitt náttúrulega eðli. Byggingar sem eru með lítið pláss og of marga grísi í stíu geta aukið líkur á halabitum og vanlíðan hjá grísunum. Með því að hafa hálm fyrir grísina þá ná þeir að róta í jörðinni og við það eykst fóðurnýtingin, vaxtarhraðinn og velferð grísanna. Rætt var við fræðimenn á sviðum svínaræktar á Íslandi og einnig var haft samband við þýsk samtök til að leita upplýsinga í þessum geira. Þau gátu gefið innsýn inn í uppeldi grísa og hvernig svínarækt virkar. Eins og staðan er núna er erfitt að keppa við stærri aðila í svínarækt hérlendis en með lengri tíma þá gæti það gengið að vera með lokaeldi grísa eingöngu."],"dc:identifier.uri":["http://hdl.handle.net/1946/38803"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Svín","Atferli","Dýravelferð","Velferðarstíur","Bútækni","Hálmur"],"dc:title":["Atferli og aðbúnaður fyrir lokaeldi grísa og velferðarstíur í svínahúsum","Behaviour and housing conditionsfor finishing pigs andwelfare pens at pig farms"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T18:42:25Z"}