{"id":{"repo_id":"ag-u-iceland","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/36042"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/ag-u-iceland/oai:skemman.is:1946/36042","repository":{"repo_id":"ag-u-iceland","name":"Agricultural University of Iceland","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Sjúkdómar í kjúklingaeldi á Íslandi með áherslu á smitandi sjúkdóm í búrsu (Gumboroveiki)","abstract":"Kjúklingaframleiðsla er hvað mest vaxandi landbúnaðargreinin í heiminum. Með vaxandi eftirspurn eftir alifuglakjöti er valið fyrir einstaklingum fugla sem hafa mikinn vaxtarhraða. Með vali á fuglum sem eru hagkvæmir í framleiðslu á kjúklingakjöti eykur það líkurnar á hegðunar- og lífeðlisfræðilegum vandamálum í eldinu. Einnig verða fuglarnir viðkvæmari fyrir ýmsum sjúkdómum sem geta komið illa niður á holdakjúklingum í eldi. Sá hænsnastofn sem notaður er í dag við ræktun holdakjúklinga á Íslandi er Ross 308 og stofnarnir Lohmann LSL og Lohmann LB eru notaðir sem varphænustofnar. Hérlendis hafa nokkrir sjúkdómar skotið upp kollinum í kjúklingaeldi í gegnum árin þrátt fyrir að Ísland hafi einstaka sjúkdómsstöðu í húsdýrum. Þeir sjúkdómar sem komið hafa upp eru: kjúklingasótt (e. pullorum disease – Salmonella pullorum), hníslasótt (Coccidiosis – Eimeria spp.), Salmonella (S. Enteritidis og S. Typhimurium), kampýlóbakter (e. campylobacter), hænsnalömun (e. Marek‘s disease). Þeir nýjustu á þessum lista eru innlyksa lifrarbólga (e. inclusion body hepatitis) og smitandi sjúkdómur í búrsu (e. infectious bursal disease) (IBD). Þann 23. ágúst 2019 tilkynnti Matvælastofnun tilfelli á tveimur sjúkdómum í kjúklingum á Jarlsstöðum í Landsveit sem ekki höfðu áður valdið vandræðum í kjúklingaeldi hér á landi. Um var að ræða veirusjúkdóma; smitandi sjúkdóm í búrsu (e. infectious bursal disease - IBD) og innlyksa lifrarbólgu (e. inclusion body hepatitis – IBH). Þekkt er erlendis að þegar innlyksa lifrarbólga kemur upp í fuglahópi er smitandi sjúkdómur í búrsu undirliggjandi vandamál. Matvælastofnun fór því af stað með aðgerðaráætlun samkvæmt lögum um dýrasjúkdóma og varnir gegn þeim nr. 25/1993 til að uppræta sjúkdóminn. Hún fól í sér þrif á eldishúsum, sótthreinsun, hvíld á húsum og að lokum bólusetning á öllum fuglum sem færu í húsin. Blóðvatnssýni voru tekin úr bólusettum ungum til að sjá hvort að aðgerðir Matvælastofnunar hafi borið árangur í að útrýma veirunni hér á landi. Niðurstöður voru afgerandi; engir fuglar sem settir voru í húsin eftir þrif, sótthreinsun og bólusetningu unga smituðust af IBD-veiru. Virðist sem að aðgerðaráætlun Matvælastofnunar hafi borið erindi sem erfiði.","abstract_html":"Kjúklingaframleiðsla er hvað mest vaxandi landbúnaðargreinin í heiminum. Með vaxandi eftirspurn eftir alifuglakjöti er valið fyrir einstaklingum fugla sem hafa mikinn vaxtarhraða. Með vali á fuglum sem eru hagkvæmir í framleiðslu á kjúklingakjöti eykur það líkurnar á hegðunar- og lífeðlisfræðilegum vandamálum í eldinu. Einnig verða fuglarnir viðkvæmari fyrir ýmsum sjúkdómum sem geta komið illa niður á holdakjúklingum í eldi. Sá hænsnastofn sem notaður er í dag við ræktun holdakjúklinga á Íslandi er Ross 308 og stofnarnir Lohmann LSL og Lohmann LB eru notaðir sem varphænustofnar. Hérlendis hafa nokkrir sjúkdómar skotið upp kollinum í kjúklingaeldi í gegnum árin þrátt fyrir að Ísland hafi einstaka sjúkdómsstöðu í húsdýrum. Þeir sjúkdómar sem komið hafa upp eru: kjúklingasótt (e. pullorum disease – Salmonella pullorum), hníslasótt (Coccidiosis – Eimeria spp.), Salmonella (S. Enteritidis og S. Typhimurium), kampýlóbakter (e. campylobacter), hænsnalömun (e. Marek‘s disease). Þeir nýjustu á þessum lista eru innlyksa lifrarbólga (e. inclusion body hepatitis) og smitandi sjúkdómur í búrsu (e. infectious bursal disease) (IBD). Þann 23. ágúst 2019 tilkynnti Matvælastofnun tilfelli á tveimur sjúkdómum í kjúklingum á Jarlsstöðum í Landsveit sem ekki höfðu áður valdið vandræðum í kjúklingaeldi hér á landi. Um var að ræða veirusjúkdóma; smitandi sjúkdóm í búrsu (e. infectious bursal disease - IBD) og innlyksa lifrarbólgu (e. inclusion body hepatitis – IBH). Þekkt er erlendis að þegar innlyksa lifrarbólga kemur upp í fuglahópi er smitandi sjúkdómur í búrsu undirliggjandi vandamál. Matvælastofnun fór því af stað með aðgerðaráætlun samkvæmt lögum um dýrasjúkdóma og varnir gegn þeim nr. 25/1993 til að uppræta sjúkdóminn. Hún fól í sér þrif á eldishúsum, sótthreinsun, hvíld á húsum og að lokum bólusetning á öllum fuglum sem færu í húsin. Blóðvatnssýni voru tekin úr bólusettum ungum til að sjá hvort að aðgerðir Matvælastofnunar hafi borið árangur í að útrýma veirunni hér á landi. Niðurstöður voru afgerandi; engir fuglar sem settir voru í húsin eftir þrif, sótthreinsun og bólusetningu unga smituðust af IBD-veiru. Virðist sem að aðgerðaráætlun Matvælastofnunar hafi borið erindi sem erfiði.","abstract_has_math":false,"creators":["Þórunn Dís Þórunnardóttir 1993-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Landbúnaðarháskóli Íslands"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2020,"date_issued":"2020-06-10T15:34:50Z","date_published":"2020-06-10T15:34:50Z","updated_at":"2026-07-27T18:42:57Z","subjects":["Alifuglarækt","Hænsni","Búrsa","Smitsjúkdómar","Gumboro","IBD-veira"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"http://hdl.handle.net/1946/36042","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Landbúnaðarháskóli Íslands"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Þórunn Dís Þórunnardóttir 1993-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2020-06-10T15:34:49Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2020-06-10T15:34:49Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2020-06-10T15:34:50Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Alifuglarækt","Hænsni","Búrsa","Smitsjúkdómar","Gumboro","IBD-veira"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["http://hdl.handle.net/1946/36042"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Kjúklingaframleiðsla er hvað mest vaxandi landbúnaðargreinin í heiminum. Með vaxandi eftirspurn eftir alifuglakjöti er valið fyrir einstaklingum fugla sem hafa mikinn vaxtarhraða. Með vali á fuglum sem eru hagkvæmir í framleiðslu á kjúklingakjöti eykur það líkurnar á hegðunar- og lífeðlisfræðilegum vandamálum í eldinu. Einnig verða fuglarnir viðkvæmari fyrir ýmsum sjúkdómum sem geta komið illa niður á holdakjúklingum í eldi. Sá hænsnastofn sem notaður er í dag við ræktun holdakjúklinga á Íslandi er Ross 308 og stofnarnir Lohmann LSL og Lohmann LB eru notaðir sem varphænustofnar. Hérlendis hafa nokkrir sjúkdómar skotið upp kollinum í kjúklingaeldi í gegnum árin þrátt fyrir að Ísland hafi einstaka sjúkdómsstöðu í húsdýrum. Þeir sjúkdómar sem komið hafa upp eru: kjúklingasótt (e. pullorum disease – Salmonella pullorum), hníslasótt (Coccidiosis – Eimeria spp.), Salmonella (S. Enteritidis og S. Typhimurium), kampýlóbakter (e. campylobacter), hænsnalömun (e. Marek‘s disease). Þeir nýjustu á þessum lista eru innlyksa lifrarbólga (e. inclusion body hepatitis) og smitandi sjúkdómur í búrsu (e. infectious bursal disease) (IBD). Þann 23. ágúst 2019 tilkynnti Matvælastofnun tilfelli á tveimur sjúkdómum í kjúklingum á Jarlsstöðum í Landsveit sem ekki höfðu áður valdið vandræðum í kjúklingaeldi hér á landi. Um var að ræða veirusjúkdóma; smitandi sjúkdóm í búrsu (e. infectious bursal disease - IBD) og innlyksa lifrarbólgu (e. inclusion body hepatitis – IBH). Þekkt er erlendis að þegar innlyksa lifrarbólga kemur upp í fuglahópi er smitandi sjúkdómur í búrsu undirliggjandi vandamál. Matvælastofnun fór því af stað með aðgerðaráætlun samkvæmt lögum um dýrasjúkdóma og varnir gegn þeim nr. 25/1993 til að uppræta sjúkdóminn. Hún fól í sér þrif á eldishúsum, sótthreinsun, hvíld á húsum og að lokum bólusetning á öllum fuglum sem færu í húsin. Blóðvatnssýni voru tekin úr bólusettum ungum til að sjá hvort að aðgerðir Matvælastofnunar hafi borið árangur í að útrýma veirunni hér á landi. Niðurstöður voru afgerandi; engir fuglar sem settir voru í húsin eftir þrif, sótthreinsun og bólusetningu unga smituðust af IBD-veiru. Virðist sem að aðgerðaráætlun Matvælastofnunar hafi borið erindi sem erfiði."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Sjúkdómar í kjúklingaeldi á Íslandi með áherslu á smitandi sjúkdóm í búrsu (Gumboroveiki)"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Landbúnaðarháskóli Íslands"],"dc:creator":["Þórunn Dís Þórunnardóttir 1993-"],"dc:date.accessioned":["2020-06-10T15:34:49Z"],"dc:date.available":["2020-06-10T15:34:49Z"],"dc:date.issued":["2020-06-10T15:34:50Z"],"dc:description.abstract":["Kjúklingaframleiðsla er hvað mest vaxandi landbúnaðargreinin í heiminum. Með vaxandi eftirspurn eftir alifuglakjöti er valið fyrir einstaklingum fugla sem hafa mikinn vaxtarhraða. Með vali á fuglum sem eru hagkvæmir í framleiðslu á kjúklingakjöti eykur það líkurnar á hegðunar- og lífeðlisfræðilegum vandamálum í eldinu. Einnig verða fuglarnir viðkvæmari fyrir ýmsum sjúkdómum sem geta komið illa niður á holdakjúklingum í eldi. Sá hænsnastofn sem notaður er í dag við ræktun holdakjúklinga á Íslandi er Ross 308 og stofnarnir Lohmann LSL og Lohmann LB eru notaðir sem varphænustofnar. Hérlendis hafa nokkrir sjúkdómar skotið upp kollinum í kjúklingaeldi í gegnum árin þrátt fyrir að Ísland hafi einstaka sjúkdómsstöðu í húsdýrum. Þeir sjúkdómar sem komið hafa upp eru: kjúklingasótt (e. pullorum disease – Salmonella pullorum), hníslasótt (Coccidiosis – Eimeria spp.), Salmonella (S. Enteritidis og S. Typhimurium), kampýlóbakter (e. campylobacter), hænsnalömun (e. Marek‘s disease). Þeir nýjustu á þessum lista eru innlyksa lifrarbólga (e. inclusion body hepatitis) og smitandi sjúkdómur í búrsu (e. infectious bursal disease) (IBD). Þann 23. ágúst 2019 tilkynnti Matvælastofnun tilfelli á tveimur sjúkdómum í kjúklingum á Jarlsstöðum í Landsveit sem ekki höfðu áður valdið vandræðum í kjúklingaeldi hér á landi. Um var að ræða veirusjúkdóma; smitandi sjúkdóm í búrsu (e. infectious bursal disease - IBD) og innlyksa lifrarbólgu (e. inclusion body hepatitis – IBH). Þekkt er erlendis að þegar innlyksa lifrarbólga kemur upp í fuglahópi er smitandi sjúkdómur í búrsu undirliggjandi vandamál. Matvælastofnun fór því af stað með aðgerðaráætlun samkvæmt lögum um dýrasjúkdóma og varnir gegn þeim nr. 25/1993 til að uppræta sjúkdóminn. Hún fól í sér þrif á eldishúsum, sótthreinsun, hvíld á húsum og að lokum bólusetning á öllum fuglum sem færu í húsin. Blóðvatnssýni voru tekin úr bólusettum ungum til að sjá hvort að aðgerðir Matvælastofnunar hafi borið árangur í að útrýma veirunni hér á landi. Niðurstöður voru afgerandi; engir fuglar sem settir voru í húsin eftir þrif, sótthreinsun og bólusetningu unga smituðust af IBD-veiru. Virðist sem að aðgerðaráætlun Matvælastofnunar hafi borið erindi sem erfiði."],"dc:identifier.uri":["http://hdl.handle.net/1946/36042"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Alifuglarækt","Hænsni","Búrsa","Smitsjúkdómar","Gumboro","IBD-veira"],"dc:title":["Sjúkdómar í kjúklingaeldi á Íslandi með áherslu á smitandi sjúkdóm í búrsu (Gumboroveiki)"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T18:42:57Z"}